Incidental Finding

Incidental Finding nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bel ağrısı için çekilen bir görüntüde böbrekle ilgili beklenmedik bir ayrıntı görülebilir; tıpta incidental finding, incelemenin asıl hedefi dışında fark edilen böyle bir bulguyu anlatır. Günlük Türkçede rastlantısal bulgu veya tesadüfi bulgu denir. Buradaki rastlantı, görülen şeyin gerçek olmadığı anlamına değil, onu aramak amacıyla yola çıkılmadığı anlamına gelir.

İfade İngilizcedir ve kabaca insidental faynding diye okunur. Türkçe tıp dilinde insidental bulgu karşılığı da kullanılır. Bulgu sözcüğü, görüntüde veya muayenede saptanan bir özelliği belirtir; bu özellik her zaman kesinleşmiş bir tanı değildir. Incidental finding ise saptanan özelliğin neden ortaya çıktığını değil, hangi koşulda fark edildiğini söyler.

Incidental finding raporlarda nasıl kullanılır?

Bu ifadeyle özellikle radyolojide, ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans raporlarında karşılaşılır. İncelenen bölgenin içinde asıl şikâyetle ilişkisi olmayan organlar da görüntülenebilir. Radyolog, bunlarda gördüğü değişiklikleri rapora ekleyebilir. İfade ayrıca başka bir amaçla yapılan muayene veya tetkikte fark edilen beklenmedik bulgular için de kullanılabilir.

Rastlantısal böbrek kisti, rastlantısal akciğer nodülü ve rastlantısal tiroit nodülü, ifadenin farklı organlarla birlikte kullanımına örnektir. Bunların her biri başka özelliklerle değerlendirilir: kistin iç yapısı, akciğer nodülünün görünümü veya tiroit nodülünün ultrason özellikleri önem taşıyabilir. Adrenal insidentaloma ise böbreküstü bezinde, o bezle ilgili bir hastalık araştırılmıyorken saptanan kitle için kullanılan özel bir adlandırmadır.

Bir rapor cümlesi şöyle olabilir: "Sol böbrekte rastlantısal olarak saptanan basit kist izlenmektedir." Burada basit böbrek kisti, görüntülemede sıvı içeren ve iyi huylu özellikler gösteren yapıyı tarif eder. Raporda ayrıca değerlendirme veya kontrol önerilmişse, önerinin hangi bulguya ait olduğu ve nasıl uygulanacağı ayrıca dikkate alınır.

Incidental finding vücutta neyi anlatır?

Incidental finding belirli bir hastalık mekanizmasının adı değildir. Kist, doku büyümesi, doğuştan gelen anatomik farklılık veya başka bir değişiklik bu şekilde fark edilebilir. Bazıları uzun süredir mevcut olduğu hâlde hiçbir yakınmaya yol açmaz. Görüntüleme cihazı değişikliği oluşturmaz; daha önce bilinmeyen bir özelliği görünür hâle getirir. Dolayısıyla bulgunun yeni keşfedilmesi, vücutta yeni oluştuğunu göstermez.

Sizin açınızdan önemli olan, bu bulgunun şikâyetinizi açıklayıp açıklamadığı ve ayrıca değerlendirme gerektirip gerektirmediğidir. Doktorunuz "Bu kist ağrınızın kaynağı gibi görünmüyor; görünümü nedeniyle ayrıca işlem gerektirmiyor" diyebilir. Başka bir bulguda ise önceki görüntülerle karşılaştırma, hedefli görüntüleme veya hormon incelemesi gerekebilir. Özellikle böbreküstü bezindeki bir kitlenin değerlendirilmesinde, görünümünün yanında hormon üretip üretmediği de önemlidir.

Incidental finding ile ne karıştırılır?

Rastlantısal bulgu ile önemsiz bulgu aynı anlama gelmez. İlki bulgunun keşfediliş biçimini, ikincisi ise klinik önemine ilişkin bir değerlendirmeyi anlatır. İyi huylu ifadesi de farklıdır; oluşumun kanser özelliği taşımadığını belirtir. Tesadüfen fark edilen bir değişiklik çoğu zaman zararsız olabilir, ancak yalnızca bulunma biçimine bakılarak bunun kararı verilemez.

Şüpheli bulgu ise görünümün veya diğer bilgilerin daha ileri değerlendirme gerektirdiğini anlatır; rastlantısal bir bulgu aynı zamanda şüpheli olarak da değerlendirilebilir. Günlük konuşmada "Tesadüfen bulunmuş, demek ki üzerinde durmaya gerek yok" denmesi bu nedenle yanıltıcıdır. Öte yandan takip önerilmesi de kanser tanısı konduğu anlamına gelmez; bazen amaç, zaman içindeki değişimi görerek belirsizliği azaltmaktır.

Incidental finding için ne sorulmalı?

Görüşmeye raporun tamamını ve varsa eski incelemelerinizi götürmeniz, bulgunun önceki durumuyla karşılaştırılmasını kolaylaştırır. "Bu bulgu mevcut şikâyetimi açıklıyor mu?" sorusu, başvuru nedeninizle tesadüfi bulgunun birbirinden ayrılmasına yardımcı olur. "Görüntüde kesin olarak iyi huylu denebiliyor mu, yoksa ek inceleme gerekiyor mu?" sorusu değerlendirmedeki belirsizliği netleştirir. "Takip gerekiyorsa hangi yöntemle, ne zaman ve hangi bölüm tarafından yapılmalı?" sorusu ise uygulanabilir bir plan oluşturur. Her rastlantısal bulgu biyopsi veya ameliyat gerektirmez; işlem kararı, bulgunun özellikleriyle birlikte incelemenin olası yarar ve zararları tartılarak verilir.

İlişkili terimler: Cyst, Benign, Differential Diagnosis