Internal

Internal nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir yapının içte mi dışta mı olduğunu anlatırken tıpta internal sözcüğü kullanılabilir; günlük Türkçedeki karşılığı iç veya içte bulunan şeklindedir. Ancak hangi yapının içinden söz edildiği, yanındaki kelimeye bağlıdır. Damarın adında, bir hareketin tarifinde ve bir tedavi yönteminde aynı sözcük farklı bir ayrıntıyı belirtir. Bu nedenle internal sözcüğünü çevirmek kadar, birlikte kullanıldığı ifadeyi anlamak da önemlidir.

Internal, İngilizcede kullanılan ve kökü Latincedeki internus sözcüğüne uzanan bir sıfattır. İngilizce söylenişi kabaca internıl şeklinde duyulur. Türkçe tıbbi karşılıklarda bazen iç, bazen dahili sözcüğü tercih edilir. Internal sözcüğünü doğrudan iç şişmanlık diye yorumlamak doğru değildir; şişmanlıkla ilgili bir metinde geçiyorsa, neyin kastedildiğini belirlemek için ifadenin tamamına bakmak gerekir.

Internal hangi ifadelerde kullanılır?

Damar görüntüleme raporlarında internal carotid artery ifadesiyle karşılaşabilirsiniz; Türkçede bu yapı iç karotis arteri veya iç şah damarı olarak adlandırılır. Beyne kan götüren önemli damarlardan biridir. Bir rapordaki "İç karotis arterinde daralma izlenmiştir" cümlesinde iç sözcüğü damarın adını, daralma ise saptanan bulguyu anlatır. Burada internal, daralmanın derecesini veya nedenini belirtmez; hangi damardan söz edildiğini gösterir.

Ortopedi ameliyat notlarında internal fixation, yani iç tespit ifadesi kullanılır. Kırık kemik parçalarının vücudun içinde kalan vida, plak veya çivi gibi malzemelerle sabitlenmesini anlatır. Hekimin "Kırığı içeriden yerleştireceğimiz bir plakla sabitleyeceğiz" demesi bu yönteme örnektir. Fizik tedavi ve ortopedi muayenelerinde geçen internal rotation ise iç rotasyon, yani bir uzvun kendi ekseni çevresinde içe dönmesi anlamındadır.

Hastane bölüm adlarında internal medicine, iç hastalıkları veya dahiliye karşılığıdır; erişkinlerde pek çok organ sisteminin hastalıklarıyla ilgilenen uzmanlık alanını belirtir. Internal bleeding ise iç kanama demektir ve kanın damar dışına, vücudun içindeki dokulara ya da boşluklara çıkmasını anlatır. Bu kullanımların ortak yönü iç kavramıdır; biri uzmanlık alanını, diğeri bir sağlık sorununu adlandırır.

Internal vücutta neyi anlatır?

Internal bir sıfat olduğu için kendisine ait tek bir organı, işlevi veya hastalık mekanizması yoktur. İç karotis arterinde konu kanın beyne taşınmasıdır; iç rotasyonda konu eklemin izin verdiği harekettir. İç tespitte ise sabitleyici malzemenin kemik parçalarını uygun konumda tutması hedeflenir. Sizin açınızdan önemli olan, sözcüğün bir anatomik yapıyı mı, hareketi mi, işlemi mi yoksa hastalık bulgusunu mu nitelediğidir.

Şişmanlık bağlamında iç yağlanma denildiğinde çoğunlukla karın içindeki organların çevresinde biriken visseral yağdan söz edilir. "Kilom çok değişmedi ama doktor karın içi yağlanmam olduğunu söyledi" günlük konuşmada buna örnektir. Bu yağ dokusu yalnızca enerji depolamaz; metabolizmayı etkileyen maddeler de salgılar ve artışı insülin direnciyle ilişkili olabilir. Ancak internal sözcüğü tek başına bu yağlanmayı tanımlamaz, ayrıca iç yağlanma mutlaka bir iç salgı bezi bozukluğundan kaynaklanmaz.

Internal hangi terimlerle karıştırılır?

Internal sözcüğünün zıt anlamlısı external, yani dış veya dışta bulunan ifadesidir. İç tespitte sabitleyici malzemeler vücudun içindeyken, dış tespitte kemiğe bağlanan sistemin bir bölümü vücudun dışında kalır. İç karotis arteri ile dış karotis arteri de farklı damarlardır ve kan götürdükleri bölgeler farklıdır. Dolayısıyla iç ve dış ayrımı, bir yapının daha önemli ya da daha tehlikeli olduğunu değil, anatomik veya teknik özelliğini anlatır.

Internal ile visceral aynı anlama gelmez: visceral, iç organlarla ilgili demektir; internal ise daha genel bir iç konum belirtir. Endocrine sözcüğü de başka bir kavramdır ve hormonların kana salgılanmasıyla ilgili yapıları veya süreçleri anlatır. Türkçedeki iç salgı ifadesinde geçen iç kelimesi, internal görülen her yerde hormonlardan söz edildiği anlamına gelmez. Endokrin hastalıklara bağlı kilo artışı ile visseral yağlanma arasında ilişki bulunabilir, fakat bunlar birbirinin yerine kullanılabilecek adlar değildir.

Internal için hangi sorular işe yarar?

Bir raporda internal gördüğünüzde, "Burada iç olarak tanımlanan yapı hangisi?" sorusu ifadenin anatomik karşılığını netleştirir. Bir işlem veya muayene bulgusuyla birlikte geçiyorsa, "Bu ifade uygulanacak yöntemi mi, saptanan bir sorunu mu anlatıyor?" diye sorabilirsiniz. Sözcük kilo artışı ya da yağlanma konuşulurken kullanıldıysa, "Karın içi yağlanmayı mı, hormonlarla ilişkili bir durumu mu kastediyorsunuz?" sorusu farklı kavramların birbirine karışmasını önler.

İlişkili terimler: External, Visceral, Internal Rotation