Medial

Medial nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Sağ dizinizin sol dize bakan tarafını düşündüğünüzde, tıpta medial sözcüğünün anlattığı yönü gözünüzde canlandırabilirsiniz. Medial, bir yapının vücudun orta çizgisine daha yakın olduğunu veya bu çizgiye bakan tarafında bulunduğunu belirtir. Günlük dilde çoğu zaman iç taraf diye anlatılır; ancak burada kastedilen, bir organın içine girmek değil, vücudun ortasına göre konum tarif etmektir. Anatomide orta çizgi, vücudu sağ ve sol bölümlere ayırdığı varsayılan çizgidir.

Sözcük, Latincedeki medialis kelimesinden gelir ve kökeninde orta anlamındaki medius bulunur. Türkçede kabaca mediyal diye okunur. Bu yön tarifleri, kişi ayakta, yüzü karşıya ve avuçları öne bakarken kabul edilen standart anatomik duruşa göre yapılır. Dolayısıyla kolunuzu çevirmeniz veya uzanmanız, bir yapının anatomide medial olarak adlandırılan tarafını değiştirmez.

Medial hangi ifadelerde kullanılır?

Medial sözcüğü özellikle ortopedi muayenelerinde, radyoloji raporlarında ve anatomi anlatımlarında karşınıza çıkar. Bir görüntüleme raporunda hangi dokunun etkilendiğini ve bulgunun nerede olduğunu belirtmek için kullanılır. Örneğin, "Medial menisküste yırtık izlenmiştir." cümlesi, dizdeki menisküslerden vücudun orta çizgisine yakın olanında yırtık görüldüğünü anlatır. Yırtığın büyüklüğü, biçimi ve tedavi gereksinimi ise raporun diğer bulguları ve muayeneyle değerlendirilir.

Medial menisküs, diz ekleminde uyluk kemiği ile kaval kemiği arasında bulunan, yük dağılımına katkı sağlayan yapılardan biridir. Medial kollateral bağ, dizin iç yanında yer alan ve yana doğru zorlanmaya karşı destek sağlayan bağdır. Medial malleol ise ayak bileğinin iç tarafında elle hissedilen, kaval kemiğine ait kemik çıkıntıdır. Aynı yön sözcüğü, bu örneklerde sırasıyla bir kıkırdak yapıyı, bağı ve kemik bölgesini tarif eder.

Muayenede hekiminiz, "Dizinizin medial tarafında, iç yan bağ boyunca hassasiyet var." diyebilir. Burada sözcük, ağrının yerini daraltır; hassasiyetin nedenini tek başına açıklamaz. Beyin görüntülemelerinde de medial temporal bölge gibi ifadeler kullanılır; bu kullanım, şakak bölgesindeki beyin dokusunun orta çizgiye yakın kısmını belirtir. Dolayısıyla medial ifadesinin anlamını tamamlayan asıl bilgi, yanında yazan organ veya yapı adıdır.

Medial konum sizin için ne ifade eder?

Medial bir hastalık adı değil, konum bildiren bir sıfattır. Bir dokunun medial olması, onun zarar gördüğünü ya da görevini yapamadığını göstermez. Raporda medial sözcüğünün ardından veya yanında yırtık, ödem, kırık ya da normal görünüm gibi ifadeler bulunabilir. Sağlık açısından önemli olan, bu konumda hangi değişikliğin saptandığı ve değişikliğin şikâyetlerinizle örtüşüp örtüşmediğidir.

Dizin medial bölümünü örnek alırsak, burada menisküs yükün eklem yüzeylerine dağıtılmasına, iç yan bağ ise eklemin dengede tutulmasına katkıda bulunur. Diz dış tarafından içeri doğru zorlandığında iç yan bağ gerilebilir. Bu bölgedeki yaralanmalar iç tarafta ağrı veya basmakla hassasiyet yapabilir; fakat ağrının yeri, hangi dokunun etkilendiğini kesin olarak ayırt ettirmez. Hekim bu nedenle hareketleri, bağların sağlamlığını ve gerekirse görüntülemeyi birlikte değerlendirir.

Günlük konuşmada, "Dizimin iç tarafı merdiven çıkarken ağrıyor." demeniz, medial bölgeyi tarif etmeye yardımcı olabilir. Ağrının hareketle mi, dokunmayla mı yoksa dinlenirken mi ortaya çıktığını belirtmeniz de değerlendirmeye ek bilgi sağlar. Medial bulgunun sağ veya sol tarafta olduğu ayrıca yazılmalıdır; çünkü medial, sağ ve solun yerine geçen bir kelime değildir.

Medial, lateral ve median farkı

Medial ile en sık karşılaştırılan sözcük lateral sözcüğüdür. Lateral, vücudun orta çizgisinden daha uzakta veya dış yana doğru bulunan konumu anlatır. Dizde medial menisküs iç tarafta, lateral menisküs dış taraftadır. Bu ayrım sağ dizde de sol dizde de geçerlidir; yön, size karşıdan bakan kişinin sağına veya soluna göre belirlenmez.

Median ise orta çizginin üzerinde bulunan konumu anlatır; medial olmak, mutlaka çizginin tam üzerinde bulunmak değildir. Proksimal sözcüğü de medial ile aynı anlama gelmez: Bir yapının gövdeye veya başlangıç noktasına daha yakın bölümünü tarif eder. İç yüz anlamındaki internal ifadesi de farklıdır; örneğin bir organın iç yüzü, mutlaka vücudun orta çizgisine dönük olmak zorunda değildir.

Medial bulgu için ne sorulabilir?

Görüşmede sorularınızı konum, şikâyet ve tedaviyle ilişkilendirebilirsiniz: "Medial olarak tarif edilen bulgu tam olarak hangi yapıda?" sorusu, bağ ile menisküs gibi farklı dokuları ayırt etmenizi sağlar. "Bu bulgu ağrımın olduğu yerle uyumlu mu?" sorusu, görüntüde görülen değişikliğin şikâyetinizle ilişkisini açıklığa kavuşturur. "Bu bulgu günlük hareketlerimi veya tedavi planımı nasıl etkiler?" sorusu ise yalnızca rapordaki kelimeye değil, muayene sonucuna ve işlevlerinize dayanan bir yanıt almanıza yardımcı olur.

İlişkili terimler: Lateral, Median, Proximal, Meniscus, Malleolus