Neurological Examination

Neurological Examination nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Doktorun parmağını gözlerinizle izlemeniz, kollarınızı öne uzatmanız veya kısa bir mesafe yürümeniz aynı değerlendirmenin parçaları olabilir: tıpta neurological examination, Türkçede nörolojik muayene diye adlandırılır. Günlük dilde bunu beynin, omuriliğin ve sinirlerin çalışmasını hareketleriniz, duyularınız ve verdiğiniz yanıtlar üzerinden kontrol etmek olarak düşünebilirsiniz. Hekim yalnızca şikâyetinizi dinlemez; vücudunuzun belirli görevleri nasıl yerine getirdiğini de gözler.

İfade İngilizcedir ve kabaca nörolojikıl igzemıneyşın diye okunur. Neurological sözcüğünün kökleri, Yunancada sinir anlamındaki neuron ve inceleme alanını anlatan logos sözcüklerine uzanır; examination ise Latince examinare, yani incelemek kökünden gelir. Türkçe sağlık kayıtlarında genellikle İngilizce karşılığı yerine nörolojik muayene yazılır. Bu ad, yapılan değerlendirmenin kapsamını belirtir; tek başına hastalık anlamına gelmez.

Nörolojik muayene nerede kullanılır?

Bu ifadeyle nöroloji polikliniğinde, acil serviste, beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesinde ya da genel hekim muayenesinde karşılaşabilirsiniz. Baş ağrısı, baş dönmesi, uyuşma, güçsüzlük, unutkanlık ve yürüme değişikliği gibi yakınmalar muayenenin yönünü belirler. Hastane notunda veya epikrizde yer alabilir; kan tahlili ya da görüntüleme sonucu değildir. Hekim, yakınmanın özelliklerine göre bazı bölümleri daha ayrıntılı değerlendirir.

Normal nörolojik muayene ifadesi, değerlendirilen alanlarda belirgin bir anormallik saptanmadığını anlatır. Ayrıntılı nörolojik muayene, sinir sistemi işlevlerinin daha geniş kapsamda incelendiğini belirtir. Fokal nörolojik bulgu ise belirli bir bölgeyle ilişkilendirilebilen güç veya duyu kaybı gibi bir bulguyu anlatır. Örneğin raporda, "Nörolojik muayenede sağ elde duyu azalması saptandı" yazabilir; bu cümle bulgunun yerini söyler, nedenini kesinleştirmez.

Doktorun "Şimdi nörolojik muayenenizde kas gücünüzü, hislerinizi ve dengenizi kontrol edeceğim" demesi, farklı sinir yollarının ayrı ayrı sınanacağını anlatır. Muayene sırasında verdiğiniz yanıtlar, daha sonra istenebilecek tetkiklerin seçilmesinde kullanılır. Aynı değerlendirme takip görüşmelerinde tekrarlandığında, yeni bir değişiklik olup olmadığını karşılaştırmaya da yarar.

Nörolojik muayene vücutta neyi değerlendirir?

Beyin hareketin planlanmasına ve duyuların yorumlanmasına katılır; omurilik ve çevresel sinirler vücutla merkezi sinir sistemi arasında iletişim sağlar. Hekim konuşmanızı, dikkatinizi, göz hareketlerinizi, yüz kaslarınızı, kol ve bacak gücünüzü değerlendirebilir. Hafif dokunmayı hissedip hissetmediğinizi sorabilir veya ekleminizin hangi yönde hareket ettirildiğini anlamanızı isteyebilir. Gözler kapalıyken yapılan bazı denemeler, görmenin yardımı olmadan duyuların nasıl çalıştığını araştırır.

Refleks çekiciyle tendona hafifçe vurulması, sinir iletisinin omurilik üzerinden oluşturduğu otomatik yanıtı gözlemlemeye yarar. Parmakla hedefe uzanma, topuğu bacak üzerinde kaydırma ve yürüyüş denemeleri hareketlerin uyumunu gösterir. Günlük konuşmada "Dizime küçük bir çekiçle vurdu, sonra düz bir çizgide yürümemi istedi" diye anlatılanlar bu değerlendirmeye örnektir. Bu işlemler çoğunlukla iğne veya kesi gerektirmez; hareket sırasında ağrınız olursa bunu söylemeniz, yanıtın doğru yorumlanmasını sağlar.

Sizin açınızdan önemli olan, bulunan değişikliğin hangi işlevi etkilediği ve yakınmanızla örtüşüp örtüşmediğidir. Yalnızca eldeki uyuşma ile yüzü ve bacağı da etkileyen uyuşma aynı şekilde değerlendirilmez. Bulguların vücuttaki dağılımı, sorunun beyinde, omurilikte veya çevresel sinirlerde olabileceğini ayırt etmeye yardım eder.

Nörolojik muayene diğer incelemelerden nasıl ayrılır?

Nörolojik muayene ile nöropsikolojik değerlendirme aynı şey değildir. Nöropsikolojik değerlendirme, bellek, dikkat, dil ve planlama gibi zihinsel becerileri yapılandırılmış testlerle daha ayrıntılı inceler. Psikiyatrik muayenede ise duygu durumu, düşünce içeriği, davranış ve ruhsal belirtiler ön plandadır. Bu alanlar gerektiğinde birbirini tamamlar; nörolojik muayenede unutkanlığın sorgulanması, görüşmenin yalnızca ruh sağlığına yönelik olduğu anlamına gelmez.

Manyetik rezonans görüntüleme dokuların yapısını gösterirken elektroensefalografi beynin elektriksel etkinliğini kaydeder. Elektromiyografi, kasların ve çevresel sinirlerin elektriksel özelliklerini incelemek için kullanılır. Muayene ise kişinin o sıradaki işlevlerini doğrudan değerlendirir. Dolayısıyla normal nörolojik muayene, bütün görüntüleme ve elektriksel incelemelerin de mutlaka normal çıkacağı anlamına gelmez; hangi incelemenin gerekli olduğu şikâyet ve bulgular birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Nörolojik muayene hakkında ne sorabilirsiniz?

Görüşmeye giderken yakınmanızın başlangıcını, sürekli mi aralıklı mı olduğunu ve günlük yaşamınızı nasıl etkilediğini anlatmaya hazırlanın. Muayenede değişiklik saptanmışsa "Bu bulgu yakınmamı açıklıyor mu?" sorusu, bulgunun sizin için önemini netleştirir. Tetkik önerildiğinde "Bu incelemeyle hangi olasılığı araştırıyorsunuz?" diye sorabilirsiniz. Yakınmanız sürmesine rağmen muayene normal bulunmuşsa "Şikâyetim devam ederse veya değişirse nasıl bir takip planlayacağız?" sorusu, sonraki adımı somutlaştırır.

İlişkili terimler: Neurology, Reflex, Electromyography