Para

Para nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kadın doğum görüşmelerinde gebelik geçmişiniz anlatılırken duyabileceğiniz sözcüklerden biri paradır; tıpta para, doğum öyküsünü belirtmek için kullanılır. Günlük dilde bunu doğum yapmış olmakla ilişkilendirebilirsiniz. Ancak tıbbi kayıtta önemli olan yalnızca çocuk sahibi olmak değil, gebeliğin hangi aşamaya kadar ilerlediği ve doğumla sonuçlanıp sonuçlanmadığıdır. Bu nedenle evde büyüttüğünüz çocuklarla doğum geçmişiniz her zaman aynı bilgiyi vermez.

Kadın doğum alanındaki para kullanımı, Latincede doğurmak anlamına gelen parere fiiliyle ilişkilidir. Türkçede yazıldığı gibi, kabaca pa-ra diye okunur. Kimyada karşılaşılan para ise Yunanca kökenli ayrı bir kullanımdır ve benzen halkasındaki karşılıklı yerleşimi anlatır. Sözcüğün hangi anlamı taşıdığını, geçtiği cümle ve bulunduğu alan belirler.

Para hangi kayıtlarda kullanılır?

Para; kadın doğum muayenesi notlarında, gebelik takip belgelerinde, doğum öncesi değerlendirmelerde ve taburculuk özetlerinde karşınıza çıkabilir. Genellikle gebelik geçmişini anlatan gravida sözcüğüyle birlikte yazılır. Bir raporda geçen “Gebelik öyküsü: multigravida, multipara.” ifadesi, kişinin tekrarlayan gebelik ve doğum öyküsünü kısa biçimde aktarır. Bu ifade mevcut gebelikte bir sorun bulunduğunu söylemez.

Nullipara, doğum öyküsü bulunmayan kişiyi; primipara, ilk doğumunu yapmış kişiyi; multipara ise tekrarlayan doğum öyküsü olan kişiyi tanımlar. Bu sözcüklerde para aynı kökle bağlantılıdır, başındaki bölüm doğum geçmişinin niteliğini değiştirir. Nullipara olmak hiç gebe kalmamış olmakla aynı değildir; erken gebelik kaybı yaşamış biri de bu grupta yer alabilir. Kayıtlarda para bazen P harfiyle kısaltılır.

Kimya, biyokimya ve ilaçların yapısının incelendiği alanlarda ise para konumu veya para sübstitüsyonu ifadeleri kullanılabilir. Burada söz konusu olan doğum değil, benzen halkasına bağlanan grupların birbirine göre yeridir. “Bileşikte para sübstitüsyonu görülmektedir.” cümlesi, bağlanan grupların halkada karşılıklı konumlandığını belirtir. Bu kullanım daha çok kimyasal yapı açıklamalarında görülür; sıradan bir kan tahlilinin doğum öyküsü bilgisi değildir.

Para sizin için ne ifade eder?

Doğum öyküsü kaydedilirken gebeliğin, kullanılan kayıt sisteminde doğum olarak kabul edilen aşamaya ulaşması esas alınır. Erken dönemde sona eren gebelikler genellikle para kapsamında değerlendirilmez; gebelik kaybı başlığı altında ayrıca belirtilir. Doğumun sezaryenle ya da vajinal yolla gerçekleşmesi, para kapsamına alınmasını değiştirmez. Dolayısıyla para, doğum biçimini açıklayan bir sözcük değildir.

Doğan bebeğin canlı olup olmaması ile para kaydı ayrı konulardır; ölü doğum da uygun gebelik aşamasında gerçekleşmişse doğum öyküsüne dâhil edilir. Çoğul gebelikte de bebekler ayrı doğum olayları gibi değerlendirilmez. Doktorunuzun “Doğum geçmişinizi gebelik haftası ve sonuçlarıyla birlikte kaydedeceğim.” demesi, bu ayrımların birlikte ele alınacağını anlatır. Günlük konuşmadaki “Çocuğum yok ama daha önce doğum yaptım.” cümlesi bu farkı gösterir.

Önceki doğumlar, rahim ağzı ve doğum yollarının geçmiş deneyimi hakkında bilgi verir; önceki sezaryenler ise rahimde ameliyat izi bulunabileceğini düşündürür. Ancak para sözcüğü bu ayrıntıları kendi başına içermez. Hekim doğum şeklinizi, yaşanan güçlükleri ve gebelik sonuçlarını ayrıca sorar. Para tek başına hastalık anlamına gelmez; mevcut gebeliğin izleminde değerlendirilen öykü bilgilerinden biridir.

Para hangi terimlerle karıştırılır?

Gravida gebelik geçmişini, para doğum geçmişini anlatır; erken kayıpla sonuçlanan gebelikler nedeniyle bu bilgiler birbirinden farklı olabilir. Parite, bu doğum geçmişinin kayıt ve değerlendirmede kullanılan adıdır. Yaşayan çocuk bilgisi ise ayrı tutulur. Bu ayrımlar, kayıtta yazan ifadenin ailedeki çocuklarla neden doğrudan örtüşmeyebileceğini açıklar.

Anatomik terimlerde görülen para- ön eki genellikle bir yapının yanında ya da yakınında bulunmayı anlatır; paraaortik, aortun çevresindeki bölgeyle ilişkilidir. Bu ön ek, kadın doğumdaki para ile aynı anlamı taşımaz. Kimyada para konumunun karşısında karşılaştırılan terimler orto ve metadır: orto komşu yerleşimi, meta arada başka bir halka konumu bulunmasını, para ise karşılıklı yerleşimi anlatır.

Para hakkında hekime ne sorabilirsiniz?

Doğum öykünüzün kayıtta eksik veya farklı göründüğünü düşünüyorsanız “Para kaydımda hangi gebeliklerim doğum olarak değerlendirilmiş?” diye sorabilirsiniz. Daha önce gebelik kaybı, ölü doğum ya da çoğul gebelik yaşadıysanız “Gebelik kayıplarım ve yaşayan çocuk bilgilerim ayrı olarak kaydedilmiş mi?” sorusu ayrımı netleştirir. Gebelik takibindeyseniz “Önceki doğumlarım bu gebeliğin izleminde hangi kararları etkiliyor?” sorusu, geçmişinizin bakım planındaki karşılığını öğrenmenizi sağlar.

İlişkili terimler: Gravida, Parity, Nullipara, Primipara, Multipara