Quartus

Quartus nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir organın adı bazen yalnızca nerede bulunduğunu değil, bir sıralamadaki yerini de anlatır; tıpta quartus böyle bir görev üstlenir. Latince kökenli bu sözcüğün günlük Türkçedeki karşılığı dördüncüdür ve kabaca kuartus diye okunur. Bir belirtiyi, ağrının niteliğini veya hastalığın ağırlığını tarif etmekten çok, yanına geldiği yapıyı adlandırır. Bu nedenle anlamını çözmenin en iyi yolu, önündeki ya da arkasındaki kelimeyle birlikte okumaktır.

Quartus, Türkçe hasta görüşmelerinden çok Latince anatomi adlarında karşınıza çıkar. Türkçe bir raporda aynı yapı dördüncü sözcüğüyle yazılabilir. Günlük konuşmada bunu, “Doktorun söylediği kelime, adı geçen yapının sırasını anlatıyormuş.” diye ifade edebilirsiniz. Sözcüğün hangi organa eşlik ettiği, sizin için taşıdığı anlamı belirler.

Quartus hangi adlarda kullanılır?

Ventriculus quartus, beynin içindeki sıvı boşluklarından dördüncü ventrikülün Latince adıdır. Nöroloji ve beyin cerrahisi değerlendirmelerinde, özellikle beyin manyetik rezonans görüntüleme raporlarında bu yapının Türkçe adı sık kullanılır. “Dördüncü ventrikül normal genişliktedir.” şeklindeki bir rapor cümlesi, söz konusu boşluğun genişliğine ilişkin bir gözlemdir; bütün beynin değerlendirildiği veya bütün yakınmaların açıklandığı anlamına gelmez. Burada quartus sözcüğünün karşılığı, incelenen boşluğu diğer beyin boşluklarından ayırır.

Digitus quartus, dördüncü parmak demektir; elde yüzük parmağını, ayakta ise küçük parmağın yanındaki parmağı belirtir. Ortopedi, el cerrahisi ve anatomi bağlamında hangi parmağın kastedildiğini kesinleştirmek için kullanılır. El ya da ayak belirtilmeden yazıldığında, ifadenin bulunduğu cümlenin tamamına bakmak gerekir.

Musculus fibularis quartus ise bacağın dış tarafında bulunabilen ek bir kasın adıdır; peroneus quartus adıyla da karşılaşabilirsiniz. Ayak bileği görüntülemelerinde veya ameliyatla ilgili belgelerde geçebilir. Burada quartus, kişinin sonradan yeni bir kas geliştirdiğini değil, adlandırılmış bir anatomik varyasyonun tarif edildiğini gösterir. Bu örneklerde aynı Latince sözcük, birbirinden farklı yapılara eşlik eder.

Quartus vücutta neyi anlatır?

Ventriculus quartus, beyin sapı ile beyincik arasında yer alır ve beyin-omurilik sıvısının dolaştığı boşluk sisteminin parçasıdır. Bu sıvı, beyin ve omuriliğin çevresinde dolaşarak mekanik korunmaya katkı sağlar. Boşluğun genişliği, biçimi ve çevresindeki yapılarla ilişkisi görüntüler üzerinden değerlendirilir. Genişleme saptandığında sıvının akışını etkileyen bir durum olup olmadığı araştırılabilir; ancak yalnızca yapının adının yazılması böyle bir sorun bulunduğunu göstermez.

Musculus fibularis quartus ise sıvı dolaşımıyla ilgili değildir; kas ve tendon anatomisinin bir özelliğidir. Bazı kişilerde hiçbir yakınma yaratmadan bulunur, bazı kişilerde ayak bileğinin dış tarafındaki tendonların çevresinde sıkışıklığa katkıda bulunabilir. Doktorunuz, “Bu ek kasın ağrınızla ilişkisini muayene bulgularınızla birlikte değerlendireceğiz.” diyebilir. Görüntüde bulunmasıyla şikâyetin nedeni olması aynı şey değildir; ağrının yeri ve hareketle ilişkisi de değerlendirilir.

Digitus quartus ifadesinde ise anlatılan, bir parmağın konumudur. Yaralanma, uyuşma veya tendon sorunu varsa asıl tıbbi bilgi, bu parmak adının yanındaki açıklamadadır. Dolayısıyla quartus kelimesinden hareketle tedavi gerekip gerekmediği söylenemez; hangi yapının nasıl etkilendiğini belirten bulguya bakılır.

Quartus hangi terimlerle karıştırılır?

Quartus ile quadratus benzer görünse de farklı anlamlara gelir. Quartus sıralama bildirirken quadratus kare biçimli ya da dörtgen yapılı olmayı anlatır. Örneğin musculus pronator quadratus, ön kolda bulunan bir kasın adıdır; buradaki quadratus kasın sırasını değil, biçimini tarif eder. Yazılışları birbirine yakın olsa da bu kelimeleri birbirinin yerine kullanmak anatomik anlamı değiştirir.

Quartus ile ventrikül de eş anlamlı değildir: ventrikül boşluğun adını, quartus ise hangi boşluğun kastedildiğini belirtir. Ayrıca dördüncü ventrikül ile kalbin karıncıkları farklı organlara ait yapılardır; ventrikül kelimesi her iki alanda da kullanılabilir. Peroneus quartus ile fibularis quartus ise aynı ek kas için kullanılan farklı adlandırmalardır. Bir belgede peroneus, başka bir belgede fibularis yazması, mutlaka farklı kaslardan söz edildiği anlamına gelmez.

Quartus için doktora ne sorulur?

Terim bir görüntüleme sonucunda geçiyorsa, görüşmeye kelimenin hangi yapıyı adlandırdığını netleştirerek başlayabilirsiniz: “Buradaki quartus hangi yapıyı anlatıyor?” Ardından bulgunun şikâyetinizle bağını öğrenmek için “Bu yalnızca anatomik bir ad mı, yoksa yakınmamla ilişkili bir değişiklik mi var?” diye sorabilirsiniz. Bir değişiklik tarif edilmişse “Bunun için takip veya ek inceleme gerekiyor mu?” sorusu, sonraki adımın ne olduğunu açıklığa kavuşturur.

İlişkili terimler: Ventriculus Quartus, Digitus Quartus, Ventriculus