Renal

Renal nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Böbreğin görevlerini anlatırken hekimler sık sık renal kelimesini kullanır; tıpta renal, bir yapının, işlevin veya sorunun böbrekle bağlantılı olduğunu belirtir. Günlük dilde böbreğe ait ya da böbrekle ilgili demenin kısa karşılığıdır. Bir organ adı değil, yanına geldiği kelimeyi niteleyen bir sıfattır. Bu nedenle renal ifadesinin neyi anlattığını öğrenmek için ardından gelen sözcüğe de bakmak gerekir. Kelimenin kendisi tek başına hastalık anlamına gelmez.

Renal, Latince böbrek anlamındaki ren sözcüğünden türeyen renalis kökenine dayanır. Türkçede yazıldığına yakın, re-nal diye okunur ve tıp dilinde renal biçiminde kullanılır. Böbrek işlevi ile renal fonksiyon aynı konuyu anlatır; aralarındaki fark, kullanılan dilin gündelik veya tıbbi olmasıdır. Günlük konuşmada geçen “Doktor böbreklerimin çalışmasına bakacakmış” cümlesi, muayene notunda renal fonksiyonların değerlendirilmesi şeklinde ifade edilebilir. Burada değerlendirilecek şey yalnızca böbreğin görüntüsü değil, görevlerini nasıl yerine getirdiğidir.

Renal hangi ifadelerle kullanılır?

Renal kelimesi özellikle böbrek hastalıklarıyla ilgilenen nefrolojide ve idrar yollarıyla ilgilenen ürolojide karşınıza çıkar. İç hastalıkları değerlendirmelerinde, kan tahlillerine ilişkin yorumlarda ve ultrason raporlarında da kullanılır. Renal fonksiyon, böbreklerin çalışma durumunu anlatır; değerlendirmede kreatinin gibi kan testlerinden ve hesaplanan süzme hızından yararlanılır. Renal yetmezlik ise böbrek işlevinin vücudun gereksinimlerini karşılamakta yetersiz kalmasını ifade eder. Bu kullanımda kelimenin yanına bir işlev bozukluğunu belirten ifade eklenmiştir.

Renal arter böbreğe kan taşıyan atardamardır; renal ven ise böbrekten çıkan kanı taşıyan toplardamardır. Renal pelvis, böbrekte oluşan idrarın üretere geçmeden önce toplandığı havuzcuk bölümüdür. Renal kist denildiğinde böbrekte sıvı içeren bir oluşumdan söz edilir. Örneğin “Sol böbrekte basit renal kist izlenmiştir” şeklindeki bir rapor cümlesi, oluşumun yerini ve görüntüleme özelliklerini bildirir. Buradaki basit sözcüğü kistin yapısıyla ilgilidir; kistin böbreğin çalışmasını bozduğu anlamını taşımaz. Renal sözcüğü aynı olsa da bu ifadelerin her biri farklı bir yapıyı veya durumu tarif eder.

Renal işlev vücutta ne sağlar?

Böbrekler belin arka tarafında, omurganın yanlarında yer alır ve kendilerine gelen kanı süzerek idrar oluşumunu başlatır. Bu işlem nefron adı verilen küçük işlev birimlerinde gerçekleşir. İlk süzülme glomerül denilen damar yumağında olur; ardından böbrek tüpleri gerekli maddelerin geri alınmasını ve bazı maddelerin idrara verilmesini düzenler. Su, sodyum ve potasyum dengesi bu işlemlerle korunur. Böbrekler ayrıca kanın asitlik dengesine, tansiyonun düzenlenmesine ve alyuvar üretimini destekleyen hormonun salgılanmasına katkıda bulunur.

Renal fonksiyonlarda azalma olduğunda atık maddelerin uzaklaştırılması veya sıvı dengesinin korunması aksayabilir. Kişi başlangıçta belirgin bir yakınma hissetmeyebilir; değerlendirme bu yüzden yalnızca şikâyetlere dayanmaz. İdrar miktarı, kan testleri, idrarda protein bulunması ve gerektiğinde görüntüleme birlikte ele alınır. Doktorunuz “Renal fonksiyonlarınızı değerlendirmek için kreatinin sonucunu önceki tahlillerinizle karşılaştıracağım” diyebilir. Kreatininin zaman içindeki değişimi, sonucun yalnızca referans aralığında olup olmamasından farklı bilgi verir. Böbrekte görülen bir kist veya taş ile böbreğin süzme kapasitesi de aynı şey değildir; yapı ve işlev ayrı değerlendirilir.

Renal ve benzer terimler nasıl ayrılır?

Renal ile nefrolojik yakın anlamlı görünse de aynı kullanım alanına sahip değildir. Renal doğrudan böbrekle ilişkiyi belirtirken nefrolojik, böbrek hastalıkları uzmanlığının değerlendirme ve tedavi alanını vurgular. Üriner ise idrar sistemiyle ilgilidir ve böbreklerin yanında üreterleri, mesaneyi ve üretrayı da kapsar. Bu nedenle üriner enfeksiyon denildiğinde enfeksiyonun mutlaka böbrekte olduğu söylenmiş olmaz. Enfeksiyonun yerini anlamak için belirtiler ve diğer bulgular gerekir.

Prerenal, renal ve postrenal ifadeleri özellikle böbrek işlevindeki bozulmanın kaynağını ayırırken önem kazanır. Prerenal durumda sorun, böbreğe ulaşan kan akımının azalması gibi böbreğin öncesindeki bir etkendir. Bu sınıflandırmada renal, böbrek dokusunun kendisinden kaynaklanan durumu anlatır. Postrenal ise idrarın böbrekten çıktıktan sonraki yolunda gelişen tıkanıklıkla ilişkilidir. Örneğin susuz kalmaya bağlı kanlanma azalması ile idrar yolundaki tıkanıklık, böbreği farklı mekanizmalarla etkiler. Bu ayrım, sorunun nedenini araştırırken hangi incelemelerin ve tedavilerin düşünüleceğini değiştirir.

Renal ifadeler için ne sorabilirsiniz?

Raporda renal kelimesi geçiyorsa görüşmeye ifadenin tamamını ve varsa önceki sonuçlarınızı götürmek karşılaştırmayı kolaylaştırır. Görüntüleme bulgusu için “Bu renal bulgu böbreğin yapısıyla mı, çalışmasıyla mı ilgili?” diye sorabilirsiniz. Tahlillerde değişiklik varsa “Renal fonksiyonlarımdaki değişim önceki sonuçlarıma göre nasıl değerlendiriliyor?” sorusu, zaman içindeki gidişi açıklığa kavuşturur. Bir neden veya tanı belirtilmişse “Bu durum kullandığım ilaçlar ya da planlanan tedavi açısından neyi değiştiriyor?” sorusu işe yarar; bazı ilaçların seçimi ve kullanım miktarı böbreğin çalışma durumuna göre düzenlenir.

İlişkili terimler: Nephron, Glomerulus, Creatinine, Renal Artery, Renal Pelvis