Reversible

Reversible nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir değişikliğin kalıcı olup olmadığını konuşurken hekimler geri dönüş olasılığını özellikle belirtir; tıpta reversible, değişen bir işlevin veya durumun uygun koşullarda önceki hâline dönebilmesini anlatır. Günlük dilde buna geri dönüşlü ya da düzeltilebilir diyebiliriz. Ancak kelime, düzelmenin kendiliğinden gerçekleşeceğini veya mutlaka tam olacağını vaat etmez; hangi değişiklikten söz edildiği ve onu oluşturan neden önemlidir.

Reversible İngilizce bir sıfattır ve kabaca “rıvörsıbıl” diye okunur. Kökeni, geri çevirmek anlamındaki Latince bir fiile uzanır. Türkçe tıp dilinde reversibl yazımıyla da karşılaşılır; geri dönüşlülük özelliğine ise reversibilite denir. Günlük konuşmadaki “Doktor, bu değişikliğin tedaviyle geri dönebileceğini söyledi” cümlesi, terimin hasta açısından taşıdığı umudu anlatır; yine de bunun hangi bulgu için söylendiğini bilmek gerekir.

Reversible hangi tıbbi ifadelerde kullanılır?

Göğüs hastalıklarında reversibl hava yolu obstrüksiyonu, daralmış hava yollarının uygun ilaç sonrasında açılabildiğini anlatır. Solunum fonksiyon testinde, bronşları genişleten ilaç verilmeden önceki ve sonraki ölçümler karşılaştırılır. Doktorun “Nefes yollarını açan ilaçtan sonra üfleme testinizde düzelme oldu” demesi, bu değerlendirmeye örnektir. Böyle bir yanıt astım değerlendirmesinde önemlidir, fakat tanı yalnızca bu bulguya dayanmaz; yakınmaların özellikleri ve diğer incelemeler de dikkate alınır.

Kardiyoloji ve nükleer tıpta reversibl perfüzyon defekti ifadesi, kalp kasının belirli bir bölgesine stres sırasında daha az kan ulaştığını, dinlenme görüntüsünde ise bu görünümün düzeldiğini belirtir. “Stres görüntülerinde saptanan kanlanma azalması dinlenmede düzelmektedir” biçimindeki bir rapor cümlesi buna örnektir. Burada geri dönen şey, görüntülemede izlenen kanlanma farkıdır; damar sorununun ortadan kalktığı söylenmiş olmaz.

Nöroloji ve iç hastalıklarında reversibl nedenler ifadesi, örneğin zihinsel yavaşlama veya bilinç değişikliği gibi yakınmaların düzeltilebilir kaynaklarını araştırırken kullanılır. Bazı ilaç etkileri, tiroit işlev bozuklukları ve metabolik sorunlar bu araştırmanın parçası olabilir. Patolojide reversibl hücre hasarı ise hücrenin zarar gördüğünü, ancak zarar veren etken zamanında ortadan kaldırılırsa toparlanma kapasitesinin bulunduğunu anlatır. Dolayısıyla terim bazen test yanıtını, bazen hastalık nedenini, bazen de hücrenin durumunu niteler.

Reversible değişiklik vücutta nasıl düzelir?

Geri dönüşlülüğün temelinde, etkilenen dokunun veya organın işlevini yeniden kazanabilecek durumda olması bulunur. Örneğin hava yolunu çevreleyen kaslar kasıldığında nefes geçişi zorlaşır; bu kasları gevşeten bir ilaç, hava akımını artırabilir. Buradaki düzelme, daralmanın işlevsel bölümünün azalmasıdır. Aynı kişide uzun süredir gelişmiş yapısal değişiklikler bulunuyorsa bütün daralma aynı ölçüde düzelmeyebilir.

Hücre düzeyinde oksijen veya enerji yetersizliği, hücrenin su ve tuz dengesini bozarak şişmesine yol açabilir. Zararın süresi ve şiddeti sınırlı kaldığında, neden giderilince hücre yeniden denge kurabilir. Hasar ağırlaşıp hücrenin yaşamsal yapıları kalıcı biçimde bozulduğunda ise geri dönüş mümkün olmayabilir. Bu yüzden reversible ifadesi yalnızca değişikliğin türünü değil, müdahale için mevcut olan olanağı da düşündürür.

Sizin açınızdan önemli olan, düzelmenin nasıl ölçüleceğidir: yakınmanın azalması, test sonucunun değişmesi ve organ işlevinin toparlanması aynı şey değildir. Bir ilaçla nefesiniz rahatlayabilirken başka bir test bulgusu devam edebilir. Ayrıca geri dönebilen bir sorun, tetikleyici yeniden ortaya çıktığında tekrarlayabilir; tedaviye yanıt alınması, altta yatan yatkınlığın tamamen ortadan kalktığını göstermez.

Reversible ile irreversible arasındaki fark

Irreversible, yani irreversibl, geri dönüşsüz değişikliği anlatır ve reversible teriminin karşıtıdır. Örneğin geçici işlev bozukluğu toparlanabilirken ölmüş kalp kası hücreleri eski canlı hâllerine dönmez. Bununla birlikte bir dokuda kalıcı hasar bulunması, kişinin hiçbir yarar göremeyeceği anlamına gelmez; tedavi kalan işlevi koruyabilir veya yakınmaları azaltabilir.

Geçici sözcüğü, bir durumun zamanla sona ermesini vurgular; reversible ise değişikliğin tersine çevrilebilme özelliğini belirtir. Geri dönüşlü bir sorun, nedeni sürüyorsa uzun süre devam edebilir. Remisyon da farklıdır: hastalığın belirtilerinin azalması veya kaybolmasıdır, fakat hastalığın tamamen ortadan kalktığını göstermeyebilir. Tedavi edilebilir olmak ise daha geniş bir ifadedir; tedavi bazen hasarı geri çevirmek yerine ilerlemeyi yavaşlatır veya şikâyetleri kontrol eder.

Reversible denince doktora ne sorulur?

Görüşmede terimin hangi bulguya bağlandığını, beklenen düzelmenin kapsamını ve kontrol yöntemini netleştirebilirsiniz. “Geri dönüşlü dediğiniz şey benim yakınmam mı, testteki değişiklik mi, yoksa organın işlevi mi?” sorusu, konuşulan hedefi belirler. “Bu düzelme için hangi nedenin giderilmesi veya hangi tedavinin uygulanması gerekiyor?” sorusu, sizin yapmanız gerekenleri somutlaştırır. “Düzelmeyi hangi kontrolle değerlendireceğiz ve kalıcı kalabilecek bir değişiklik var mı?” sorusu ise izlem planını ve tedavinin sınırlarını açıklığa kavuşturur.

İlişkili terimler: Irreversible, Reversibility, Obstruction, Perfusion