Sinus

Sinus nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Sinüs denince akla çoğunlukla burun çevresindeki boşluklar gelir; ancak tıpta sinus, bulunduğu yere göre boşluk, genişlemiş bölüm veya kanal anlamında kullanılan bir anatomi adıdır. Latince kökenlidir ve dilde kıvrım, girinti gibi anlamları da vardır. Kabaca si-nus diye okunur; Türkçe tıp dilinde genellikle sinüs olarak yazılır. Sözcüğün hangi yapıyı anlattığını anlamak için yanında yazan kelimeye bakmak gerekir.

Yüz kemiklerindeki hava boşluğu ile beynin toplardamar kanını taşıyan kanal aynı adla anılabilir, fakat yapıları ve görevleri farklıdır. Günlük konuşmada duyabileceğiniz “Sinüslerim dolmuş, yüzümde baskı hissediyorum” cümlesi genellikle burun çevresindeki boşlukları kasteder. Buradaki doluluk hissi, çoğunlukla mukozanın şişmesi ve salgının rahat boşalamamasıyla ilişkilidir; yalnızca bu yakınmadan enfeksiyon olduğu sonucuna varılmaz.

Sinus hangi alanlarda kullanılır?

Kulak burun boğaz muayenesinde ve yüz bölgesinin bilgisayarlı tomografi raporlarında paranazal sinüsler ifadesiyle karşılaşabilirsiniz. Paranazal, burun çevresinde bulunan demektir. Maksiller sinüs yanak bölgesindeki üst çene kemiğinde, frontal sinüs ise alın kemiğinde yer alır. “Paranazal sinüslerde mukozal kalınlaşma izlenmiştir” şeklindeki rapor cümlesi, bu boşlukları döşeyen dokunun kalınlaştığını bildirir; tedavi kararı yakınmalarınız ve muayenenizle birlikte verilir.

Nöroloji ve beyin görüntülemesinde venöz sinüs, beynin toplardamar kanını toplayan kanalları anlatır. Sagittal sinüs ve transvers sinüs bunların belirli bölümlerinin adlarıdır. Kardiyolojide koroner sinüs, kalp kasından dönen toplardamar kanını kalbin sağ kulakçığına taşıyan yapıdır. Elektrokardiyogramda geçen sinüs ritmi ise bir boşluğu değil, kalp atımının sinüs düğümünden başlayan elektriksel düzenini anlatır.

Genel cerrahide pilonidal sinüs ifadesi, çoğunlukla kuyruk sokumu bölgesindeki kıl ve doku reaksiyonuyla ilişkili kanallı hastalık için kullanılır. Akciğer anatomisinde de sinüs sözcüğü, akciğer zarının kıvrıldığı yerlerdeki girintiler için karşınıza çıkabilir. Dolayısıyla sözcük burun, beyin, kalp veya cilt altıyla ilgili olabilir; ilgili organın adı ve raporun türü anlamı belirler.

Sinus vücutta ne işe yarar?

Burun çevresindeki sinüslerin iç yüzeyi, burundakine benzer bir mukoza ile kaplıdır. Bu doku salgı üretir; yüzeyindeki hareketli küçük tüyler salgıyı buruna açılan çıkışlara doğru taşır. Çıkışların daralması, salgının birikmesine ve yüz bölgesinde basınç hissine yol açabilir. Burun tıkanıklığı, akıntı ve koku almada azalma bu süreçle birlikte görülebilir; yüz ağrısının migren veya diş sorunları gibi başka nedenleri de vardır.

Beyindeki venöz sinüsler hava içermez; görevleri kanın beyin dokusundan uzaklaştırılmasına katkı sağlamaktır. Beynin sert dış zarıyla ilişkili bu kanalların pıhtıyla tıkanmasına venöz sinüs trombozu denir. Buradaki sorun, sinüzitte olduğu gibi burun salgısının boşalamaması değil, kanın dönüş yolunun engellenmesidir. Bu nedenle beyin görüntülemesindeki sinüs bulgusu, burun çevresindeki bir bulgudan farklı biçimde değerlendirilir.

Kalpte sinüs düğümü, elektriksel uyarıyı başlatan özel hücrelerden oluşur. Hekimin “Kalbiniz sinüs ritminde çalışıyor” demesi, atımları başlatan uyarının beklenen merkezden çıktığını anlatır; bütün kalp hastalıklarının dışlandığı anlamına gelmez. Cilt altındaki sinüs yollarında ise birikmiş salgı veya iltihap dışarı akabilir. Akıntının yeri, tekrarlaması ve eşlik eden ağrı, bu kanalın neden oluştuğunu araştırırken önemlidir.

Sinus hangi terimlerle karıştırılır?

Sinüs ile sinüzit aynı şey değildir: sinüs anatomik yapının adı, sinüzit ise burun çevresindeki sinüslerin iltihabıdır. Sinüs sözcüğü tek başına hastalık anlamına gelmez. Burun içi de sinüslerle aynı boşluk değildir; aralarında küçük açıklıklarla bağlantı bulunur. Bu ayrım, burnun açık hissedilmesine rağmen sinüs çıkışlarında şişlik bulunabilmesini açıklar.

Sinüs yolu ile fistül de birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Cerrahide sinüs yolu çoğunlukla derin bir odaktan yüzeye açılan, diğer ucunda kapalı sonlanan bir kanalı anlatır; fistül ise iki yüzey veya boşluk arasında anormal bağlantıdır. Apse, iltihabın bir boşlukta birikmesidir ve bir sinüs yoluyla dışarı boşalabilir. Ayrıca sinüs ritmi, normal hızla eş anlamlı değildir; sinüs düğümünden kaynaklanan ritim yavaş veya hızlı olabilir.

Sinus için hangi sorular sorulur?

Raporda yalnızca sinüs sözcüğünü görüyorsanız “Burada hangi organın sinüsünden söz ediliyor?” sorusu anatomik yeri netleştirir. Burun çevresindeki görüntüleme bulguları için “Bu bulgu yakınmalarımı açıklıyor mu, yoksa tesadüfen görülmüş olabilir mi?” sorusu, görüntü ile belirtiler arasındaki ilişkiyi öğrenmenizi sağlar. Kalp, beyin veya cerrahi değerlendirmede “Sinüsle ilgili bu bulgu için ek inceleme ya da tedavi gerekiyor mu?” sorusu, sonraki adımın neye göre belirlendiğini konuşmaya açar.

İlişkili terimler: Sinusitis, Paranasal, Dural, Coronary Sinus, Sinoatrial, Fistula