Sub

Sub nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir raporda ya da ilaç açıklamasında gördüğünüz sub, tıpta sub biçiminde kullanılan ve çoğunlukla bir yapının altında bulunmayı anlatan bir ön ektir. Günlük dildeki karşılığı, bağlama göre alt veya altında olarak düşünülebilir. Latince kökenlidir ve kabaca sub diye okunur. Genellikle ayrı bir kelime olarak değil, başka bir kelimenin başına eklenerek karşınıza çıkar. Bu nedenle anlamını çözmek için ardından gelen kısmın hangi organı, dokuyu veya durumu anlattığına da bakmak gerekir.

Sub ile başlayan bütün terimler, elle gösterilebilen bir yerin altında olmayı anlatmaz. Bazılarında bir sınırın altında kalma ya da belirginleşmemiş olma anlamı vardır. Örneğin subklinik sözcüğünde konu, organın bulunduğu yer değil, bir durumun belirgin klinik bulgularla kendini göstermemesidir. Sub ön eki tek başına hastalık anlamına gelmez; asıl bilgi, içinde bulunduğu terimin tamamındadır.

Sub hangi tıbbi terimlerde kullanılır?

Subkutan, deri altında demektir ve özellikle ilaç uygulamalarında, cerrahide ve görüntüleme raporlarında kullanılır. Bir hekim, "Bu ilacı deri altına uygulayacağız" dediğinde subkutan uygulamayı anlatıyor olabilir. Subkutan enjeksiyonda ilaç kasın içine değil, derinin altındaki dokuya verilir. Buna karşılık raporda subkutan ödem yazması, aynı bölgede sıvı birikimi bulunduğunu belirtir. Aynı ön ek burada uygulama yolunu değil, bir bulgunun yerini tanımlar.

Sublingual, dil altında demektir; ilaçların kullanım talimatlarında ve ağız bölgesine ait değerlendirmelerde görülür. Günlük konuşmada "Doktor ilacı dilimin altına koymamı söyledi" cümlesi, uygun bir ilaç için sublingual kullanımı tarif eder. Subdural ise beyni çevreleyen sert zarın altında bulunan bölgeyle ilişkilidir. Beyin tomografisi raporunda "Subdural alanda kan birikimi izlenmiştir" yazması, kanın hangi anatomik bölgede toplandığını bildirir.

Subklinik terimi, endokrinoloji başta olmak üzere çeşitli dallarda kullanılır. Örneğin subklinik hipotiroidide tiroit değerlendirmesinde bazı kan sonuçları değişmişken tiroit hormon düzeyleri normal aralıkta olabilir. Burada sub, deri ya da zar altını değil, durumun belirgin klinik görünümün altında kalmasını ifade eder.

Sub vücutta neyi tarif eder?

Sub içeren bir terimin sizin için anlamı, tarif ettiği yere ve o yerde gerçekleşen olaya bağlıdır. Deri altındaki doku yağ, bağ dokusu, damarlar ve sinirler içerir. Bu bölgeye verilen ilaç, dokudan emilerek dolaşıma katılır; emilimin özellikleri ilaca ve uygulama koşullarına göre değişir. Deri altı enjeksiyon için hazırlanmış bir ilacın başka bir yoldan kullanılması, yalnızca yer değişikliği değildir; ilacın etkisini ve güvenliğini de değiştirebilir.

Dil altı bölgesinin kanlanması, bu yolla kullanılmak üzere hazırlanmış bazı ilaçların emilmesini sağlar. Ancak her tablet dil altında kullanılmaz ve tabletin yutulmasıyla dil altında tutulması aynı uygulama değildir. Subdural kan birikiminde ise mesele ilaç emilimi değil, kafatası içindeki sınırlı alanda oluşan birikimin beyne baskı yapabilmesidir. Böyle bir bulgunun önemi, büyüklüğü, gelişme hızı ve kişinin belirtileriyle birlikte değerlendirilir.

Subklinik bir durumda kişi belirgin yakınmalar yaşamayabilir; buna rağmen muayene veya laboratuvar değerlendirmesi bir değişiklik gösterebilir. Bu ifade, bulgunun mutlaka önemsiz olduğunu veya mutlaka tedavi gerektirdiğini söylemez. İzlem ve tedavi kararı, hangi hastalığın söz konusu olduğuna ve kişinin genel sağlık durumuna göre şekillenir.

Sub hangi ön eklerle karıştırılır?

Sub ile supra yön bakımından karşıttır: supra çoğunlukla üstünde bulunmayı anlatır. İnfra da altında anlamı taşıyabilir, ancak yerleşmiş tıbbi terimlerde sub ile serbestçe değiştirilemez. Hangi ön ekin kullanılacağı, yapının kabul edilmiş adına bağlıdır. Epi ise üzerinde veya yüzeyinde bulunmayı anlatır. Bu nedenle epidural ile subdural aynı bölge değildir; epidural sert zarın dış tarafını, subdural sert zarın altındaki bölgeyi belirtir.

İntra, bir yapının içinde olmayı anlatır; subkutan ile intramüsküler arasındaki fark, deri altına uygulama ile kas içine uygulama farkıdır. Hipo ise çoğu zaman azlık veya düşüklük bildirir. Hipoglisemide düşük olan kandaki glikoz düzeyidir; glikozun bir dokunun altında bulunduğu söylenmez. Subklinik ile belirtisiz de tam eş anlamlı değildir: subklinik ifadesi klinik olarak belirginleşmemiş bir durumu, belirtisiz ifadesi kişinin yakınma yaşamamasını öne çıkarır.

Sub gördüğünüzde hangi soruları sorabilirsiniz?

Raporunuzdaki sub içeren kelimeyi bütün olarak paylaşmanız, yalnızca ön eki söylemenizden daha yararlıdır; devamındaki kelime hem yeri hem de değerlendirilmesi gereken bulguyu belirler. Görüntüleme raporunda geçtiyse "Bu terim tam olarak hangi bölgeyi ve hangi bulguyu anlatıyor?" diye sorabilirsiniz. Bir ilacın kullanımında geçtiyse "Bu ilacı nereye ve nasıl uygulamam gerekiyor?" sorusu, uygulama yolunu netleştirir. Subklinik ifadesi bir tahlil değerlendirmesinde kullanılmışsa "Bu sonuç benim için takip mi, tedavi mi gerektiriyor?" sorusu, laboratuvar bulgusunun sizin sağlık durumunuzdaki karşılığını öğrenmenizi sağlar.

İlişkili terimler: Subcutaneous, Sublingual, Subdural, Subclinical, Supra, Infra