Suicide

Suicide nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

İngilizce sağlık belgelerinde geçen suicide sözcüğü, kişinin yaşamını sona erdirme niyetiyle yaptığı davranışın ölümle sonuçlanmasını anlatır; tıpta suicide için Türkçede intihar karşılığı kullanılır. Tıbbi konuşmalarda aynı kavramı karşılayan süisit sözcüğünü de duyabilirsiniz. Sözcük, bir düşünceyi veya ölümle sonuçlanmayan bir girişimi değil, ölümle sonuçlanan olayı adlandırır. Bu nedenle yanında bulunan kelimeler, kayıtta düşünceden mi, riskten mi, girişimden mi söz edildiğini anlamak açısından önemlidir.

Suicide İngilizce bir sözcüktür ve kabaca “su-i-sayd” diye okunur. Kökeninde Latincenin kişinin kendisine gönderme yapan sui sözcüğü ile öldürmek anlamındaki caedere fiili bulunur. Günlük konuşmada “Kendine zarar vermesinden korkuyorum” denebilir; ancak bu ifade intihardan daha geniş bir anlam taşır. Bir kişinin davranışını tıbben değerlendirirken yalnızca ne yaptığı değil, yaşamını sona erdirme niyetinin bulunup bulunmadığı da araştırılır.

Suicide hangi kayıtlarda kullanılır?

Bu terim psikiyatri değerlendirmelerinde, acil servis kayıtlarında, adli tıp belgelerinde ve İngilizce bilimsel yayınlarda karşınıza çıkabilir. Suicide risk, kişinin intihar açısından riskinin değerlendirilmesini ifade eder; gelecekte ne olacağını kesin olarak bildiren bir sonuç değildir. Suicidal ideation, intiharla ilgili düşüncelerin bulunmasıdır ve bu düşünceler ölüm dileğinden yaşamını sona erdirme niyetine kadar farklı içerikler taşıyabilir. Suicide attempt ise kişinin ölme niyetiyle yaptığı, fakat ölümle sonuçlanmayan intihar girişimini anlatır.

İngilizce bir değerlendirme notunun Türkçe karşılığı “İntihar düşüncesi bildiriyor, güncel plan tarif etmiyor” olabilir. Bu cümlede planın bulunmaması, düşüncenin önemsiz olduğu veya riskin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Doktorun “Bu düşünceler geldiğinde yaşamını sona erdirmek istiyor musun?” diye sorması, niyeti doğrudan anlamaya yöneliktir. Suicide prevention ifadesi ise intiharı önleme çalışmalarını kapsar; ruhsal tedavi, güvenliğin sağlanması ve destek kaynaklarının güçlendirilmesi bu çalışmaların parçalarıdır.

Suicide riski nasıl değerlendirilir?

İntihar, belirli bir organda oluşan tek bir bozuklukla açıklanmaz; ruhsal durum, yaşam koşulları, bedensel hastalıklar ve kişinin destek kaynakları birlikte değerlendirilir. Depresyon, bazı diğer ruhsal hastalıklar, madde kullanımı, ağır kayıplar ve dayanılması güç görünen sıkıntılar riskle ilişkili olabilir. Bu durumlardan birinin bulunması, kişinin mutlaka intihar edeceği anlamına gelmez. Bazı kişilerde yoğun ruhsal acı, umutsuzluk ve başka bir çıkış yolu görememe hissi öne çıkar.

Değerlendirmede düşüncelerin içeriği, niyet, planın bulunup bulunmadığı, önceki girişimler ve kişinin o sırada güvende kalabilmesi ele alınır. Yakınların desteği, yardım istemeye açıklık ve tedaviye ulaşabilme de önemlidir. Risk değerlendirmesi değişmez bir etiket değil, kişinin mevcut durumuna göre yenilenen bir klinik değerlendirmedir. Sizin açınızdan böyle bir kayıt, hekimin güvenliğinizi ve ihtiyaç duyduğunuz desteği araştırdığını gösterebilir. Tedavi yalnızca düşünceleri sorgulamakla sınırlı kalmaz; eşlik eden hastalıkların ve sıkıntıyı artıran koşulların ele alınmasını da kapsar.

Suicide ile kendine zarar verme farkı

Kendine zarar verme, kişinin bedenine bilerek zarar verdiği davranışları kapsayan daha geniş bir ifadedir. Bu davranışların bazılarında ölme niyeti bulunurken bazılarında bulunmaz; ayrım, yaralanmanın görünümünden tek başına yapılamaz. Ölme niyeti olmadan kendine zarar verme de ciddiye alınır ve kişinin yaşadığı sıkıntının değerlendirilmesini gerektirir. İntihar düşüncesi ise bir davranış değil, düşünce düzeyindeki bir belirtidir; düşüncenin bulunması girişim gerçekleştiğini göstermez.

Depresyon ile intihar da aynı kavram değildir: depresyon bir ruhsal hastalık, intihar ise ölümle sonuçlanan bir olaydır. İntihar riski depresyonda değerlendirilebilir, ancak her depresyon yaşayan kişide intihar düşüncesi bulunmaz. Benzer biçimde, her intihar düşüncesi yalnızca depresyonla açıklanamaz. İntihar girişimini “başarısız”, ölümle sonuçlanan olayı “başarılı” diye nitelemek uygun değildir; bu dil ölümün bir başarı gibi algılanmasına yol açabilir. Tıbbi kayıtlarda düşünce, niyet, girişim ve ölüm birbirinden açıkça ayrılmalıdır.

Suicide hakkında doktora ne sorulur?

Bir kayıtta bu sözcüğü gördüğünüzde “Burada geçmişteki bir olaydan mı, güncel düşünceden mi, yoksa risk değerlendirmesinden mi söz ediliyor?” sorusu belgenin neyi anlattığını netleştirir. Kendiniz veya bir yakınınız için kaygılanıyorsanız “Güvende kalmak için bugün hangi desteğe ihtiyaç var?” sorusu somut bir yardım planına yöneltir. Görüşmede düşünceleri saklamadan anlatmak, hekimin gerekli desteği belirlemesini kolaylaştırır. Güncel intihar niyeti, plan veya yakın zamanda bir girişim varsa rutin randevuyu beklemek yerine acil değerlendirme gerekir; bu sırada kişinin yalnız bırakılmaması ve acil sağlık hizmetine ulaşılması önemlidir.