Upper Respiratory Tract Infection

Upper Respiratory Tract Infection nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Burnunuz akarken boğazınızın da ağrıması, solunum yolunun komşu bölgelerinin birlikte etkilenmesiyle açıklanabilir; tıpta upper respiratory tract infection ifadesi bu bölgedeki enfeksiyonlar için kullanılır. Türkçe karşılığı üst solunum yolu enfeksiyonudur. Günlük konuşmada çoğu zaman soğuk algınlığı denir, ancak tıbbi ifade soğuk algınlığından daha geniş bir hastalık grubunu kapsar. Enfeksiyonun tam yerini ve nedenini anlamak için yanındaki açıklamalara da bakmak gerekir.

Terim İngilizcedir ve kabaca apır respirıtori trakt infekşın diye okunur. Upper üst, respiratory solunumla ilgili, tract yol, infection ise enfeksiyon anlamındadır. Buradaki yol sözcüğü, havanın burundan başlayarak ilerlediği anatomik geçidi anlatır. İngilizce bir sağlık belgesindeki bu ifade, Türkçe bir muayene kaydındaki üst solunum yolu enfeksiyonu tanısıyla aynı genel çerçeveyi belirtir.

Üst solunum yolu enfeksiyonu nerede kullanılır?

Bu tanı aile hekimliği, iç hastalıkları, çocuk sağlığı ve kulak burun boğaz muayenelerinde sık kullanılır. Muayene notlarında, reçeteye eşlik eden tanılarda veya istirahat raporlarında karşınıza çıkabilir. Örnek bir rapor cümlesi şöyledir: "Bulgular akut üst solunum yolu enfeksiyonu ile uyumludur." Buradaki akut sözcüğü, tablonun yakın zamanda başladığını anlatır; hastalığın mutlaka ağır olduğu anlamına gelmez.

Viral üst solunum yolu enfeksiyonu, nedenin virüsler olduğunu belirtir. Bakteriyel üst solunum yolu enfeksiyonu ise bakterilerin sorumlu olduğu durumları anlatır; bu ayrım tedavi seçimini etkiler. Tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonu ifadesi, benzer atakların yeniden yaşandığını söyler ancak neden tekrarlandığını açıklamaz. Doktorunuz "Muayeneniz viral bir enfeksiyonu düşündürüyor, şu aşamada antibiyotik gerekmiyor" diyebilir. Tanı çoğu zaman öykü ve muayeneyle konur; her hastada kan tahlili, boğaz sürüntüsü veya görüntüleme gerekmez.

Üst solunum yolu enfeksiyonunda neler olur?

Burun, burun çevresindeki sinüsler, yutak ve gırtlak üst solunum yolunun parçalarıdır. Bu bölgelerin iç yüzeyini örten mukoza, havayı nemlendirir ve yabancı parçacıkların tutulmasına katkıda bulunur. Mikroplar bu yüzeylere yerleştiğinde bağışıklık yanıtı başlar; damarların genişlemesi, dokunun şişmesi ve salgının artması belirtileri oluşturur. Burun tıkanıklığı şişmeyle, akıntı artan salgıyla, boğaz ağrısı ise iltihabi yanıtla ilişkilidir. Genizden akan salgı boğazı uyararak öksürüğe de yol açabilir.

Bu enfeksiyonların çoğunda etken virüslerdir ve antibiyotikler virüslere karşı etkili değildir. Sarı veya yeşil burun akıntısı tek başına bakteriyel nedenin kanıtı sayılmaz; bağışıklık hücreleri de salgının rengini değiştirebilir. Günlük konuşmadaki "Burnum akıyor, boğazım yanıyor; galiba üşüttüm" cümlesi sık görülen yakınmaları anlatır, fakat hastalığın asıl nedeni soğuğun kendisi değil enfeksiyon etkenidir. Dinlenme, yeterli sıvı alma ve kişiye uygun yakınma giderici tedaviler iyileşme döneminde rahatlama sağlayabilir.

Üst solunum yolu enfeksiyonu nelerle karışır?

Alt solunum yolu enfeksiyonu, üst solunum yolu enfeksiyonundan farklı olarak bronşlar ve akciğerler gibi daha aşağıdaki yapıları etkiler. Bronşit ve zatürre bu gruptadır. Öksürük her iki grupta da görülebildiğinden, yalnızca öksürüğün varlığı enfeksiyonun yerini göstermez. Nefes darlığı, göğüs ağrısı, solunum hızı ve akciğer muayenesi ayrımda önem taşır. Üst solunum yolu enfeksiyonu tanısı, zatürreyle eş anlamlı değildir.

Alerjik rinit de hapşırma, burun akıntısı ve tıkanıklık yapabilir; ancak enfeksiyon değil, alerjenlere karşı gelişen bir bağışıklık yanıtıdır. Burun ve göz kaşıntısı ile belirli ortamlarda tekrarlama alerjiyi düşündürebilir. Grip ise influenza virüslerinin neden olduğu belirli bir enfeksiyondur; her soğuk algınlığı grip değildir. Farenjit yutağın, larenjit gırtlağın, sinüzit ise sinüslerin iltihabını adlandırır. Bu terimler daha kesin bir yer bildirirken, iltihabın enfeksiyon dışı nedenleri de olabileceği unutulmamalıdır.

Üst solunum yolu enfeksiyonunda ne sorulmalı?

Görüşmede yakınmalarınızın ne zaman başladığını, düzelirken yeniden kötüleşip kötüleşmediğini ve kullandığınız ilaçları anlatmanız değerlendirmeyi yönlendirir. Bağışıklığı baskılayan bir tedavi almanız veya kronik akciğer hastalığınızın bulunması da önemlidir. Belirgin nefes darlığı, tükürüğü yutamama ya da bilinç bulanıklığı varsa rutin kontrolü beklemek yerine acil değerlendirme gerekir. Tanının kapsamını öğrenmek için "Enfeksiyon daha çok hangi bölgede ve akciğerlerimle ilgili bir bulgu var mı?" diye sorabilirsiniz. Tedavi konuşulurken "Antibiyotik gerektiren bir bulgu saptadınız mı?" sorusu işe yarar. Evde izlemi planlamak için de "Hangi değişiklikte yeniden değerlendirilmem gerekir?" sorusuyla size uygun ölçütleri netleştirebilirsiniz.

İlişkili terimler: Rhinitis, Pharyngitis, Laryngitis, Sinusitis, Influenza