Zygomatic

Zygomatic nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Yanağınızın üst kısmında, gözünüzün altında hissettiğiniz kemiksi çıkıntı elmacık kemiğinin yüzeyidir; tıpta zygomatic sözcüğü bu kemikle veya çevresindeki ilişkili yapılarla bağlantıyı anlatır. Günlük dilde karşılığı, kullanıldığı yere göre elmacık kemiğiyle ilgili ya da elmacık bölgesine ait şeklindedir. Bir yapının adı önüne geldiğinde onun yerini veya anatomik ilişkisini tarif eder; bu nedenle yanındaki kelimeyi de okumak gerekir.

Türkçe tıp dilinde zigomatik biçiminde yazılır ve kabaca zi-go-ma-tik diye okunur. Kökeni, Yunancada boyunduruk anlamına gelen zygon sözcüğüne uzanır; anatomi adlandırmasına Latince üzerinden geçmiştir. Boyunduruk benzetmesi, yüzün yan tarafındaki kemik köprüsünün biçimiyle ilişkilidir. Zigomatik bir sıfattır; kemik, kas, sinir veya çıkıntı adıyla birlikte kullanılabilir.

Zigomatik hangi adlarla kullanılır?

Zigomatik ifadesi en sık yüz tomografisi raporlarında, yüz travması değerlendirmelerinde ve ağız, diş ve çene cerrahisi muayenelerinde karşınıza çıkar. Plastik cerrahi ve kulak burun boğaz hekimleri de yüz iskeletini anlatırken bu adı kullanır. Zigomatik kemik doğrudan elmacık kemiğidir. Zigomatik ark ise elmacık kemiği ile şakak kemiğinin uzantılarının oluşturduğu, yüzün yan tarafındaki kemik kemerdir. Bir raporda geçen "Sağ zigomatik arkta kırık izlenmiştir." cümlesi, bu kemerin sağ tarafta kırıldığını bildirir.

Zigomatikomaksiller kompleks, elmacık kemiğinin üst çene ve komşu yüz kemikleriyle ilişkili olduğu bölgeyi anlatır; buradaki bir kırık yüzün farklı kemik bağlantılarını birlikte etkileyebilir. Zigomatik sinir, elmacık ve şakak bölgesinin bazı kesimlerinden duyu taşıyan bir sinirdir. Zigomatikus majör ise ağız köşesini yukarı ve dışa çekerek gülümsemeye katılan kastır. Dolayısıyla aynı kökü görmek, her seferinde aynı dokudan söz edildiği anlamına gelmez.

Zigomatik yapılar ne işe yarar?

Elmacık kemiği yanağın belirginliğini oluşturur ve göz çukurunun dış duvarı ile tabanına katkıda bulunur. Zigomatik ark, çiğnemede görev alan masseter kasının tutunduğu yapılardandır. Bu bölgedeki bir kırığın önemi yalnızca görünüşle sınırlı değildir; çiğneme, ağzı açma ve göz çevresindeki kemik desteği de etkilenebilir. Hekiminiz "Elmacık kemiğinin konumunu ve ağzınızı açarken bir engel oluşup oluşmadığını değerlendireceğim." diyebilir.

Yüzünüze darbe geldikten sonra "Yanağım çökmüş gibi, ağzımı açarken de canım acıyor." demeniz, hekimin kemiklerin konumunu incelemesini gerektirebilir; ancak bu yakınmalar muayene olmadan kırık tanısı koydurmaz. Şişlik de yüzün şeklini geçici olarak değiştirebilir. Tedavi kararı kemiğin yer değiştirip değiştirmediğine, göz ve çene işlevlerine göre verilir. Travma sonrasında görme azalması veya yeni başlayan çift görme varsa göz çevresindeki yapılar da etkilenmiş olabileceğinden acil değerlendirme gerekir.

Zigomatik ile zigomatikus aynı mı?

Zigomatik, genel olarak elmacık bölgesiyle ilişki bildiren sıfattır; zigomatikus ise özellikle kas adlarında kullanılan Latince biçimdir. Zigomatikus majör ve zigomatikus minör, mimik hareketlerine katılan farklı kaslardır. Majör ağız köşesini yukarı ve dışa çekerken minör üst dudağın yükselmesine yardımcı olur. Bu yüzden bir kas adını, elmacık kemiğinin kendisi olarak yorumlamamak gerekir.

Maksilla üst çene kemiğidir; elmacık kemiğiyle komşudur ama onun başka adı değildir. Temporal kemik, Türkçede şakak kemiği olarak anılır ve zigomatik arkın oluşumuna katılır. Ayrıca zigomatik sinir ile bu bölgedeki mimik kaslarını hareket ettiren yüz siniri aynı yapı değildir. Birincisi duyu ile ilişkilidir; mimik kaslarının hareket emrini ise yüz siniri taşır. Yanakta his değişikliğiyle gülümseme hareketindeki güçlüğün değerlendirilmesi bu nedenle farklı olabilir.

Zigomatik bulgu için ne sorulur?

Terim bir görüntüleme raporunda geçiyorsa, bulunduğu cümlenin tamamı ve raporun hangi yakınma nedeniyle istendiği önemlidir. Görüşmede "Burada zigomatik sözcüğü kemik, kemer, kas veya sinirden hangisini anlatıyor?" diye sorabilirsiniz. Kırık saptanmışsa "Kemikte yer değiştirme var mı, gözümün veya çenemin işlevi etkilenmiş mi?" sorusu tedavi kararını anlamanızı sağlar. İzlem önerilmişse "Hangi değişiklikte daha erken değerlendirilmem gerekir?" sorusu, size özgü takip planını netleştirir.

İlişkili terimler: Os Zygomaticum, Musculus Zygomaticus Major, Maxilla