İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Clostridium

n. isim

Oksijensiz ortamda yaşayan gram-pozitif sporlu basilleri kapsayan bir bakteri cinsi.

Clostridium nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Aynı aileden gelen bakteriler, vücuda girdikleri yere ve ürettikleri maddelere göre çok farklı sorunlara yol açabilir; tıpta clostridium, böyle bir bakteri cinsinin adıdır. Günlük dilde yaklaşık karşılığı, oksijensiz koşullarda çoğalabilen ve dayanıklı sporlar oluşturabilen çubuk biçimli bakteriler grubudur. Buradaki cins sözcüğü, birbirine benzeyen farklı bakteri türlerini bir araya getiren sınıflandırma basamağını anlatır. Bu nedenle clostridium adı duyulduğunda, hangi türden söz edildiğini öğrenmek önemlidir.

Adı, Yunancada küçük iğ anlamına gelen bir sözcükten türetilmiştir; bazı türlerde sporun bakteriye verdiği görünüm bu adlandırmayla ilişkilidir. Türkçede genellikle klostridyum diye okunur ve yazılır. Laboratuvarda bu gruptaki bakteriler, hücre duvarlarının boyanma özelliği nedeniyle çoğunlukla gram-pozitif olarak tanımlanır. Gram sözcüğü burada ağırlık ölçüsünü değil, bakterileri ayırt etmek için kullanılan bir boyama yöntemini belirtir.

Clostridium hangi ifadelerde kullanılır?

Clostridium adı enfeksiyon hastalıkları, klinik mikrobiyoloji, cerrahi ve nöroloji alanlarında karşınıza çıkabilir. Clostridium tetani tetanoza, clostridium botulinum botulizme, clostridium perfringens ise bazı gıda zehirlenmelerine ve ağır yumuşak doku enfeksiyonlarına yol açabilen türlerdir. Bunlar aynı hastalığın farklı isimleri değildir; her türün vücuda giriş yolu, etkilediği bölge ve oluşturduğu tablo farklı olabilir.

Kültür raporunda görülebilecek bir ifade şudur: “Anaerop kültürde klostridyum üredi.” Anaerop kültür, örneğin oksijensiz koşullarda incelendiğini; üreme ise örnekteki canlı bakterinin laboratuvarda çoğaltıldığını anlatır. Buna karşılık toksin testi, bakterinin kendisini değil, hastalık oluşturabilen zehrini araştırır. Moleküler testlerde ise belirli genler aranabilir; bu nedenle kültür, toksin ve gen testi sonuçları birbirinin yerine geçmez.

Hastane görüşmelerinde adı hâlâ bu grupla birlikte anılan başka bir bakteri, eski adı clostridium difficile olan clostridioides difficile türüdür. Güncel sınıflandırmada farklı bir cinse taşınmıştır. Özellikle antibiyotik kullanımıyla ilişkili ishal değerlendirmelerinde bu eski ve yeni adlandırmaya rastlanabilir.

Clostridium vücutta nasıl etki gösterir?

Bu bakterilerin oluşturduğu spor, çevre koşullarına dirençli bir bekleme biçimidir; mantar sporu ya da yumurta değildir. Uygun ortam oluştuğunda spor yeniden etkin bakteriye dönüşebilir. Oksijenin az olduğu, kanlanması bozulmuş dokular bazı türlerin çoğalmasını kolaylaştırır. Toprak ve çevreyle kirlenmiş bir yarada bu koşullar gelişebilir; ancak her kirli yara aynı bakteriyi taşımaz ve her temas hastalığa dönüşmez.

Birçok clostridium hastalığında asıl zararı toksin denen maddeler verir. Tetanozda toksin, kasların gevşemesini sağlayan sinirsel denetimi bozarak sertlik ve spazmlara yol açar. Botulizmde ise sinirden kasa iletim engellenir ve güçsüzlük gelişir. Doktorunuzun “Bu bakterinin ürettiği toksin kasların çalışmasını etkileyebilir” demesi, hasarın yalnızca bakterinin bulunduğu bölgeyle sınırlı kalmayabileceğini anlatır.

Clostridium perfringens bazı koşullarda kas ve çevre dokulara hızla zarar vererek gazlı gangren oluşturabilir. Yarada hızla artan şiddetli ağrı, şişlik ve cilt renginde değişiklik acil değerlendirme gerektirir. Günlük konuşmada söylenen “Konserve yedikten sonra bulanık görmeye ve yutkunmakta zorlanmaya başladım” cümlesi de botulizm açısından acil değerlendirme gerektiren bir durumu tarif eder. Bununla birlikte her konserve sonrası mide yakınması botulizm değildir.

Clostridium ile neler karıştırılır?

Clostridium ile clostridioides adları birbirine çok benzer, fakat güncel sınıflandırmada farklı bakteri cinslerini belirtir. Özellikle difficile sözcüğünün önündeki adın değişmesi, kişinin yeni bir enfeksiyon geçirdiği anlamına gelmez. Eski tıbbi belgeler ile yeni laboratuvar raporları aynı bakteriyi farklı cins adlarıyla gösterebilir.

Clostridium ile bacillus da aynı değildir; her ikisinde spor oluşturabilen türler bulunsa da oksijenle ilişkileri ve diğer özellikleri farklıdır. Ayrıca basil sözcüğü yalnızca çubuk biçimini anlatabilirken bacillus belirli bir cins adıdır. Bakterinin saptanması ile aktif hastalık da ayrılmalıdır: sonuç tek başına hastalık anlamına gelmez. Örneğin dışkıda saptanan bir etkenin önemi, ishalin varlığına, kullanılan teste ve kişinin klinik durumuna göre değerlendirilir.

Clostridium için hangi sorular işe yarar?

Sonucunuzu görüşürken “Hangi klostridyum türü saptandı ve alınan örnekle nasıl ilişkili?” diye sorabilirsiniz. Testin neyi gösterdiğini anlamak için “Bu inceleme canlı bakteriyi mi, toksini mi, yoksa toksinle ilişkili geni mi araştırıyor?” sorusu yararlıdır. Tedavi planı konuşulurken “Belirtilerimle birlikte değerlendirildiğinde bu sonuç tedavimi nasıl değiştiriyor?” sorusu, yalnızca bakteri adına değil, sizin durumunuza göre karar verilmesini açıklığa kavuşturur.

Clostridium hakkında sık sorulan sorular

Clostridium ne demek?

Clostridium, spor oluşturabilen ve oksijensiz koşullarda çoğalabilen bakterileri içeren bir cins adıdır. Farklı türleri farklı hastalıklarla ilişkili olduğu için yalnızca cins adını bilmek yeterli değildir.

Clostridium nerede bulunur?

Türüne göre toprakta, çevrede ve insanların ya da hayvanların bağırsaklarında bulunabilir. Bakterinin bulunduğu ortam ile hastalık oluşturduğu yer her zaman aynı değildir.

Clostridium raporda ne anlama gelir?

Genellikle alınan örnekte bu cinsten bir bakterinin saptandığını belirtir. Sonucun önemi, örneğin nereden alındığına, hangi türün bulunduğuna ve kişinin belirtilerine bağlıdır.

Clostridium ile clostridioides arasındaki fark nedir?

Bunlar güncel sınıflandırmada ayrı bakteri cinsleridir. Daha önce clostridium difficile denilen bakteri artık clostridioides difficile olarak adlandırılır.

Clostridium hangi kelimelerle kullanılır?

Tetani, botulinum ve perfringens gibi tür adlarıyla birlikte kullanılır. Bu eklenen sözcükler, hangi bakteriden ve hangi hastalık olasılığından söz edildiğini belirginleştirir.

İlişkili terimler: Anaerobe, Endospore, Tetanus, Botulism

Aynı harften

C Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri