Disc Extrusion

Disc Extrusion nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Omurlar arasındaki diskin şekli anlatılırken tıpta disc extrusion ifadesi kullanılabilir. Türkçe tıp dilindeki karşılığı disk ekstrüzyonudur; günlük konuşmada genellikle bel veya boyun fıtığının bir biçimi olarak anlatılır. Burada söz edilen, diskin tamamının yerinden çıkması değil, disk dokusunun bir bölümünün normal sınırının dışına uzanmasıdır. Dışarıdaki bölümün diske bağlandığı boyun kısmı, taşan parçadan daha dar görünebilir.

İfade İngilizcedir ve kabaca disk ekstrüjın diye okunur. Disc sözcüğü, yassı ve yuvarlak nesne anlamındaki Latince discus köküne; extrusion ise dışarı itme anlamındaki Latince extrudere fiiline dayanır. Hastalar bazen günlük konuşmada “Belimdeki fıtık dışarı taşmış” der. Bu anlatım genel fikri verse de taşmanın tam biçimini ve sinirlerle ilişkisini göstermez.

Disc extrusion raporda nasıl kullanılır?

Bu ifadeyle en sık bel veya boyun manyetik rezonans raporlarında karşılaşılır. Radyoloji uzmanı görüntüdeki biçimi tanımlar; beyin ve sinir cerrahisi, fiziksel tıp ve rehabilitasyon ya da ortopedi hekimi bunu muayene bulgularıyla birlikte değerlendirir. Rapordaki terim, ağrının şiddetini ölçen bir puan veya doğrudan ameliyat kararı değildir.

Lomber disk ekstrüzyonu, bel bölgesindeki diskte bu görünümün bulunduğunu söyler. Servikal disk ekstrüzyonu aynı değişikliğin boyunda olduğunu belirtir. Santral disk ekstrüzyonu, taşmanın omurga kanalının orta bölümüne doğru yöneldiğini anlatır; foraminal disk ekstrüzyonu ise sinirin omurgadan çıktığı açıklığa uzanır. Dolayısıyla eşlik eden kelimeler yalnızca adı uzatmaz, sorunun yerini de tarif eder.

Bir rapor cümlesi “Sol tarafta sinir köküne bası yapan disk ekstrüzyonu izlenmiştir” şeklinde olabilir. Burada sol taraf, yerleşimi; sinir köküne bası ise komşu sinirle ilişkiyi açıklar. Sinire temas edilmesiyle sinirin belirgin biçimde sıkıştırılması aynı bulgu değildir. Disk parçasının yukarıya veya aşağıya ilerlemesi ayrıca migrasyon olarak tarif edilebilir.

Disc extrusion vücutta ne yapar?

Omurlar arasındaki disk, daha sağlam dış liflerden ve daha yumuşak bir iç bölümden oluşur. Omurganın hareketine katkıda bulunur ve yükün omurlar arasında dağıtılmasını sağlar. Dış liflerdeki çatlaklardan disk dokusu ilerlediğinde, sinirlerin geçtiği alana yaklaşabilir. Yakındaki sinir hem mekanik baskıdan hem de disk dokusunun oluşturabildiği iltihabi yanıttan etkilenebilir; burada iltihap sözcüğü mutlaka mikrop bulunduğu anlamına gelmez.

Bel bölgesinde etkilenme kalçadan bacağa yayılan ağrı, uyuşma veya kas gücünde azalma yapabilir. Boyundaki etkilenme omuza, kola ya da ele uzanan yakınmalarla kendini gösterebilir. Doktorunuz “Görüntüdeki taşmanın şikâyetinizin tarafıyla uyumlu olup olmadığına bakacağız” diyebilir. Çünkü benzer görüntüler farklı kişilerde farklı yakınmalara yol açar; tedavide ağrının seyri, hareket kapasitesi ve muayene bulguları belirleyicidir.

Diskten dışarı uzanan doku zamanla vücut tarafından kısmen küçültülebilir ve pek çok hastada ameliyatsız tedaviyle rahatlama sağlanabilir. Bununla birlikte yeni gelişen idrar yapamama, kasık çevresinde hissizlik veya ilerleyen güç kaybı, sinirlerin ciddi etkilenmesi açısından acil değerlendirme gerektirir.

Disc extrusion ve benzer terimler

Disk protrüzyonu ile disk ekstrüzyonu arasındaki ayrım öncelikle biçime dayanır. Protrüzyonda dışarı uzanan bölümün diske bağlandığı taban, dışarıdaki bölümden daha geniştir. Ekstrüzyonda dışarıdaki bölüm bu bağlantıdan daha geniş olabilir. Bu nedenle ekstrüzyonu yalnızca büyük fıtık, protrüzyonu da küçük fıtık diye çevirmek doğru değildir; büyüklük ile şekil ayrı özelliklerdir.

Disk bulging ifadesi, diskin çevresinin daha yaygın biçimde dışa doğru kabarmasını anlatır ve odaklanmış bir fıtıklaşmayla aynı değildir. Sekestre disk ise dışarıdaki parçanın kaynaklandığı diskle bağlantısını tamamen kaybetmesidir. Her ekstrüzyon sekestre değildir; ayrıca yer değiştiren bir parçanın bağlantısı korunabilir. Halk arasında kullanılan patlamış fıtık sözü bu ayrımları güvenilir biçimde karşılamaz.

Disc extrusion için hangi sorular sorulur?

Görüşmeye giderken ağrının nereye yayıldığını, uyuşmanın yerini ve günlük işlerde fark ettiğiniz güçlükleri not etmek, görüntüyle yakınmaların karşılaştırılmasını kolaylaştırır. Hekiminize “Disk ekstrüzyonunun yeri muayene bulgularımla örtüşüyor mu?”, “Sinirde yalnızca temas mı, belirgin bası mı var?” ve “Benim durumumda tedavi seçimini ve kontrol zamanını hangi bulgular belirliyor?” diye sorabilirsiniz.

İlişkili terimler: Disc Protrusion, Disc Sequestration, Radiculopathy