Interval

Interval nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kalbin elektriksel çalışması değerlendirilirken yalnızca atış hızı değil, sinyalin ilerlemesi sırasında geçen süre de önemlidir; tıpta interval bu tür aralıkları anlatmak için kullanılır. Günlük dilde karşılığı, bağlama göre süre aralığı, mesafe veya ara olabilir. Kelimeyi gördüğünüzde önce neyin başlangıcıyla neyin bitişi arasında bir aralık tarif edildiğine bakmak gerekir. Çünkü bir kalp incelemesindeki interval ile ilaç kullanımındaki interval aynı şeyi ölçmez.

Kelimenin kökü Latince intervallum sözcüğüdür ve tıp dilindeki kullanımında İngilizcenin de etkisi vardır. Türkçede kabaca inter-val diye okunur. Hastayla konuşurken çoğunlukla bunun yerine aralık veya süre denir. Günlük konuşmada “Kontrollerimin arasındaki süreyi biraz uzattılar” cümlesi, kontrol intervalinin değişmesini anlatır. Bu kullanımda kelime bir hastalığın adını değil, muayenelerin zaman içindeki düzenini belirtir.

Interval hangi ifadelerde kullanılır?

Kardiyolojide PR intervali, kalbin elektriksel uyarısının kulakçıklardan karıncıklara iletilmesiyle ilgili süreyi değerlendirmede kullanılır. QT intervali ise karıncıkların elektriksel olarak uyarılmaya başlamasından toparlanmasının tamamlanmasına kadar geçen süreyi kapsar. EKG raporundaki “PR intervali normal sınırlar içindedir” cümlesi, ilgili iletim süresinin değerlendirmede beklenen aralıkta bulunduğunu söyler. Bu ifade kalbin bütün özelliklerinin normal olduğunu göstermez; raporun diğer bulguları ayrıca değerlendirilir.

İlaç tedavisinde doz intervali, ardışık ilaç uygulamaları arasındaki bekleme süresidir; hasta görüşmesinde genellikle doz aralığı denir. Doktorun “İlacın doz aralığını böbrek işlevlerinize göre düzenleyeceğiz” demesi, ilacın vücuttan uzaklaştırılma hızının tedavi planına katıldığını anlatır. Takip intervali ise kontrol muayeneleri veya tetkikler arasındaki süreyi belirtir. Burada aralığın kısalması, mutlaka hastalığın ağırlaştığı anlamına gelmez; yeni bir tedavinin etkisini daha yakından görmek de amaçlanabilir.

Radyoloji raporlarında interval değişiklik ifadesi, önceki incelemeden güncel incelemeye kadar geçen zamanda ortaya çıkan farkı anlatır. Örneğin “Önceki incelemeye göre interval değişiklik saptanmamıştır” cümlesi, karşılaştırılan görüntüleme bulgularında belirgin bir değişim görülmediğini belirtir. Bu sonuç, mevcut bulgunun kaybolduğu anlamına gelmez. Karşılaştırmanın anlamlı olması için hangi eski incelemenin esas alındığı ve hangi bulgunun izlendiği önemlidir.

Interval vücuttaki işleyişi nasıl yansıtır?

Kalpte elektriksel uyarı, kasılmanın düzenli gerçekleşmesini sağlayan bir iletim sistemi boyunca ilerler. PR intervalinin uzaması, uyarının karıncıklara ulaşmasının beklenenden daha uzun sürdüğünü gösterebilir. Bunun önemi; EKG'nin diğer özellikleri, kullanılan ilaçlar ve bayılma gibi yakınmalarla birlikte değerlendirilir. Aynı süre bulgusu, yakınması olmayan bir kişide ve baş dönmesi yaşayan bir kişide farklı bir değerlendirme gerektirebilir.

QT intervali değerlendirilirken kalp hızı da hesaba katılır; çünkü kalbin hızlı veya yavaş atması bu süreyi etkiler. Bu nedenle raporda düzeltilmiş QT anlamındaki QTc ifadesini görebilirsiniz. QT uzaması bazı ilaçlarla, kandaki mineral dengesizlikleriyle veya kalıtsal özelliklerle ilişkili olabilir. Belirgin uzama, belirli ritim bozukluklarına yatkınlığı artırabildiği için ilaç seçimi ve tedavi takibi açısından önem taşır.

İlaçlarda ise dozlar arasındaki süre, kandaki ilaç düzeyinin ne kadar yükselip azalacağını etkiler. Dozları gereğinden sık almak bazı ilaçların birikmesine, çok seyrek almak ise etkisinin yetersiz kalmasına yol açabilir. Böbrek veya karaciğer işlevleri, ilacın özelliklerine göre bu planı değiştirebilir. Bu yüzden intervalin sizin için anlamı, bazen bir ölçümün yorumlanması, bazen de tedavinin güvenli bir zamanlamayla uygulanmasıdır.

Interval hangi terimlerle karıştırılır?

Interval ile frekans aynı kavram değildir: interval olaylar arasındaki aralığı, frekans ise belirli bir sürede olayın ne kadar sık gerçekleştiğini anlatır. Düzenli tekrarlanan olaylarda aralık kısaldıkça sıklık artar. Süre kelimesi daha genel bir ifadedir; bir işlemin baştan sona ne kadar sürdüğünü de anlatabilir. Interval kullanıldığında ise hangi başlangıç ve bitiş noktalarının esas alındığı özellikle önem kazanır.

EKG'de interval ile segment de farklıdır. PR segmenti, kulakçıkların elektriksel uyarılmasını gösteren P dalgasının bitişinden karıncık uyarılmasının başlangıcına kadar olan bölümdür. PR intervali ise P dalgasının başlangıcından ölçülür ve bu dalgayı da kapsar. QT intervali ile QTc de tamamen aynı ölçüm değildir; QTc, ölçülen QT süresinin kalp hızına göre düzeltilmiş karşılığıdır.

Interval için doktora ne sorulur?

EKG'de bir intervalin uzun veya kısa olduğu yazıyorsa “Bu süre kalp hızım ve kullandığım ilaçlar dikkate alındığında benim için ne ifade ediyor?” sorusu, ölçümün kişisel önemini öğrenmenizi sağlar. Radyoloji raporunda karşılaştırma yapılıyorsa “Interval değişiklik denirken hangi eski incelemem ve hangi bulgum karşılaştırıldı?” diye sorabilirsiniz. Tedavi veya kontrol planındaki aralık değiştirildiyse “Bu aralık neden değişti ve uygulamada hangi zamanlamaya uymalıyım?” sorusu, planın gerekçesini ve günlük hayatta nasıl uygulanacağını netleştirir.

İlişkili terimler: Segment