Leukocyte Esterase

Leukocyte Esterase nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

İdrar tahlilinde hücrelerin kendisi kadar, bıraktıkları kimyasal izler de araştırılır; tıpta leukocyte esterase bu izlerden birini değerlendiren testin adıdır. Türkçe tıp dilinde lökosit esteraz diye yazılır ve söylenir. Sonuç, idrarda özellikle nötrofil denen savunma hücreleriyle ilişkili enzim etkinliğini gösterir. Günlük dille, idrara iltihap hücrelerinin karışmış olabileceğini haber veren bir laboratuvar işaretidir.

Leukocyte esterase İngilizce bir ifadedir; kabaca “lukosayt estıreys” diye okunur. Lökosit, beyaz kan hücresi anlamına gelir; esteraz ise belirli kimyasal bağları parçalayabilen enzimlerin adıdır. Burada ölçülen şey kandaki lökosit sayısı değil, idrar örneğindeki enzim etkinliğidir. Bu nedenle kan sayımındaki lökosit sonucu ile idrardaki lökosit esteraz sonucu farklı sorulara yanıt verir.

Lökosit esteraz tahlilde nasıl kullanılır?

Lökosit esteraz, tam idrar tahlilinin test şeridiyle değerlendirilen bölümünde yer alır. Aile hekimliği, üroloji, kadın hastalıkları ve iç hastalıkları gibi alanlarda, özellikle idrar yolu yakınmalarını araştırırken kullanılır. Şeritteki kimyasal alan idrarla temas ettiğinde oluşan renk değişimi değerlendirilir. Sonuç, laboratuvarın kullandığı sisteme göre negatif, eser veya pozitif gibi ifadelerle bildirilebilir.

Lökosit esteraz pozitif ifadesi, savunma hücreleriyle ilişkili enzim etkinliğinin saptandığını anlatır. Lökosit esteraz negatif ifadesi, kullanılan yöntemin bu etkinliği göstermediği anlamına gelir. Lökosit esteraz eser ise hafif bir reaksiyonu belirtir; yakınmalar ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir. Örneğin bir raporda “Lökosit esteraz pozitif, nitrit negatif” yazabilir; bu birleşim, enfeksiyon olasılığını yalnızca nitrit sonucuna bakarak elemenin doğru olmadığını gösterir.

Hekiminiz “Lökosit esteraz sonucunu şikâyetleriniz ve idrar mikroskopisiyle birlikte değerlendireceğiz” diyebilir. Mikroskopide hücreler doğrudan incelenirken, esteraz testi onların enzim etkinliğini araştırır. İdrar kültürü ise örnekte üreyen mikroorganizmayı belirlemeye çalışır; gerektiğinde hangi antibiyotiklere duyarlı olduğunu da gösterir.

Lökosit esteraz neden pozitifleşir?

İdrar yollarında enfeksiyon veya başka bir iltihabi süreç geliştiğinde, savunma hücreleri ilgili bölgeye yönelir ve idrara geçebilir. Bu hücrelerde bulunan esterazlar test şeridinde reaksiyon oluşturur. Hücreler parçalanmış olsa bile enzim etkinliği saptanabildiğinden, şerit sonucu ile mikroskopta görülen hücre miktarı her zaman birebir örtüşmez. Pozitiflik, tek başına hastalık anlamına gelmez.

İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve ani sıkışma gibi yakınmalar varsa pozitif sonuç idrar yolu enfeksiyonu olasılığını destekler. Ancak taşın oluşturduğu tahriş veya örneğe vajinal salgı karışması da sonucu etkileyebilir. Günlük konuşmada “Tahlilimde iltihap çıkmış, kesin enfeksiyonum var” denebilir; oysa test bakteriyi doğrudan göstermez. Yakınma yokken saptanan pozitiflik, kendiliğinden antibiyotik başlanması için yeterli değildir.

Lökosit esteraz ile nitrit aynı mı?

Lökosit esteraz savunma hücreleriyle, nitrit ise bazı bakterilerin idrardaki nitratı dönüştürmesiyle ilişkilidir. Her bakteri nitrit oluşturmaz; ayrıca idrarın mesanede kalış süresi de sonucu etkiler. Bu nedenle nitrit negatifliği enfeksiyonu kesin olarak dışlamaz. Her iki testin pozitif olması ise uygun yakınmalarla birlikte enfeksiyon şüphesini güçlendirir.

Lökosit esteraz ile lökositüri de aynı ölçüm değildir: lökositüri, idrarda lökosit bulunmasını anlatır ve mikroskobik incelemeyle değerlendirilir. Bakteriüri ise idrarda bakteri bulunmasıdır; savunma hücresinin varlığından farklı bir bulgudur. Örneğin uygun alınmaması veya laboratuvara geç ulaştırılması sonuçların güvenilirliğini etkileyebilir. Temiz bir kaba, ilk kısmı tuvalete yaptıktan sonra orta akım idrar vermek, dışarıdan hücre ve mikrop karışmasını azaltmaya yardımcı olur.

Lökosit esteraz için ne sormalısınız?

Sonuç pozitifse “Bu bulgu yakınmalarımla birlikte enfeksiyonu destekliyor mu?” diye sorabilirsiniz. Yanma veya sıkışma sürmesine rağmen sonuç negatifse “İdrar mikroskopisi ya da kültürü gerekli mi?” sorusu işe yarar. Örnek verirken akıntı, adet kanaması veya toplama güçlüğü olduysa “Örneği uygun koşullarda yeniden vermem gerekir mi?” diye sorarak bunu paylaşabilirsiniz. Gebelik, yakın zamanda antibiyotik kullanımı ve idrar sondası bulunması da değerlendirmeyi değiştirebildiği için görüşmede belirtilmelidir.

İlişkili terimler: Leukocyte, Neutrophil, Pyuria, Nitrite, Urinalysis, Urine Culture