Mean Corpuscular Hemoglobin

Mean Corpuscular Hemoglobin nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kanınızın oksijen taşıma işini anlamak için, kırmızı kan hücrelerinin içindeki hemoglobine bakılır; tıpta mean corpuscular hemoglobin, bu hücrelerin her birine ortalama ne kadar hemoglobin düştüğünü anlatır. Türkçe karşılığı ortalama eritrosit hemoglobinidir ve tahlillerde genellikle MCH kısaltmasıyla gösterilir. Eritrosit, kırmızı kan hücresinin tıbbi adıdır; hemoglobin ise oksijeni akciğerlerden dokulara taşıyan proteindir. Günlük konuşmada bunu, “Alyuvarlarımın içindeki oksijen taşıyan maddeye bakılmış” diye ifade edebilirsiniz.

Terim İngilizcedir ve kabaca “miin korpaskyulır hiimoglobın” diye okunur. Mean ortalamayı, corpuscular hücreyle ilgili olmayı belirtir; hemoglobin de ölçümün hangi maddeye ait olduğunu söyler. Buradaki ortalama sözcüğü önemlidir: MCH, her hücrenin ayrı ayrı incelendiğini değil, kan örneğindeki ölçümlerden ortak bir değer hesaplandığını gösterir.

MCH hemogramda nasıl kullanılır?

MCH, tam kan sayımı olarak da bilinen hemogramın eritrositlerle ilgili bölümünde bulunur. Aile hekimliği, iç hastalıkları ve hematoloji değerlendirmelerinde, özellikle kansızlığın nedenini araştırırken kullanılır. Halsizlik, solukluk veya eforla çabuk yorulma nedeniyle istenen bir tahlilde karşınıza çıkabileceği gibi, rutin kontrolde de görülebilir. Sonuç, toplam hemoglobin değeri ile eritrosit sayısından hesaplanır ve pikogram denilen çok küçük bir kütle birimiyle bildirilir.

Raporda “MCH düşük saptandı” yazması, hücre başına düşen hemoglobin miktarının laboratuvarın referans aralığının altında olduğunu belirtir. Düşük MCH ifadesi demir eksikliğinde sık görülür; yüksek MCH ise hücrelerin büyüdüğü durumlarda görülebilir. Normal MCH ifadesi, bu ölçümün referans aralığında kaldığını söyler ancak diğer kan değerlerinin de normal olduğunu göstermez. Referans aralığı değerlendirilirken raporu hazırlayan laboratuvarın sınırları esas alınır.

MCH genellikle hemoglobin, MCV ve MCHC ile birlikte yorumlanır. Doktorunuz, “MCH düşük olduğu için demir depolarınıza da bakalım” diyebilir; burada amaç yalnızca sonucu düzeltmek değil, düşüklüğün nedenini bulmaktır. Ferritin demir depolarını değerlendirmede kullanılır, fakat iltihabi durumlarda yükselebileceği için gerektiğinde başka demir testleriyle birlikte ele alınır.

MCH değişince vücutta ne olur?

Kemik iliği yeni eritrositler üretirken hemoglobin yapımı için demire ihtiyaç duyar. Demir yeterli olmadığında hücrelere daha az hemoglobin yerleştirilebilir; buna hücrelerin küçülmesi de eşlik edebilir. Demir eksikliği anemisi gelişmişse kanın toplam oksijen taşıma kapasitesi azalabilir ve yorgunluk, çarpıntı ya da nefes darlığı ortaya çıkabilir. Bununla birlikte bu yakınmaların şiddeti yalnızca MCH değerinden anlaşılamaz; toplam hemoglobin ve kişinin genel durumu daha belirleyicidir.

Düşük MCH her zaman demir eksikliğinden kaynaklanmaz. Talasemi taşıyıcılığında, hemoglobinin protein zincirlerinin üretimindeki kalıtsal farklılık nedeniyle benzer bir görünüm oluşabilir. Bu nedenle düşük sonuca bakarak demir takviyesi başlamak yerine, demir depolarının ve diğer kan bulgularının değerlendirilmesi gerekir. Talasemi taşıyıcılığı ile demir eksikliği aynı kişide birlikte de bulunabilir.

Yüksek MCH ise bazen eritrositlerin büyük olmasından kaynaklanır: Büyük hücre, içinde daha fazla hemoglobin taşıyabilir. B vitamini eksikliklerinden özellikle B on iki ve folat eksikliği bu tabloya yol açabilir. Yüksek sonuç, kanın mutlaka daha iyi oksijen taşıdığı veya hemoglobinin hücre içinde daha yoğun olduğu anlamına gelmez.

MCH, MCV ve MCHC farkı

MCH ile en çok karıştırılan ölçümlerden MCV, ortalama eritrosit hacmi demektir ve hücrenin büyüklüğünü anlatır. MCH ise hücrenin içindeki hemoglobinin miktarıyla ilgilidir. Hücreler küçüldüğünde MCV ile MCH birlikte düşebilir, ancak bu ölçümler aynı soruya yanıt vermez. Mikrositoz hücrelerin küçük, makrositoz ise büyük olduğunu belirtir.

MCHC, ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu anlamına gelir; hemoglobinin hücre hacmine göre ne kadar yoğun bulunduğunu gösterir. Miktar ile yoğunluk arasındaki farkı düşünürseniz, büyük bir hücrenin daha fazla hemoglobin içerirken benzer yoğunluğu koruyabileceğini görebilirsiniz. Hemoglobin veya Hb değeri ise hücre başına miktarı değil, kanın belirli hacmindeki toplam hemoglobini bildirir. Bu nedenle MCH tek başına hastalık anlamına gelmez ve normal olması da kansızlığı dışlamaz.

MCH için doktora ne sorabilirsiniz?

MCH düşükse “Hemoglobinim ve ferritinimle birlikte değerlendirildiğinde demir eksikliği var mı?” sorusu, sonucun nedenini araştırmaya yöneltir. Düşüklük uzun süredir devam ediyorsa veya ailede talasemi taşıyıcılığı biliniyorsa “Bu görünüm talasemi taşıyıcılığı açısından inceleme gerektiriyor mu?” diye sorabilirsiniz. MCH yüksekse “MCV sonucumla birlikte B on iki ve folat açısından değerlendirme gerekir mi?” sorusu işe yarar; önceki hemogramlarınız, kullandığınız ilaçlar ve mevcut yakınmalarınız bu değerlendirmeye katkı sağlar.

İlişkili terimler: Erythrocyte Sedimentation Rate, Hemoglobin, Ferritin, Mean Corpuscular Volume, Mean