Mean Corpuscular Volume

Mean Corpuscular Volume nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kan tahlilindeki bazı değerler hücrelerin sayısını, bazıları ise büyüklüğünü anlatır; tıpta mean corpuscular volume, kırmızı kan hücrelerinin ortalama hacmini gösteren ölçümün İngilizce adıdır. Türkçede ortalama eritrosit hacmi denir ve laboratuvar sonuçlarında genellikle MCV kısaltmasıyla yer alır. Eritrosit, kanınıza kırmızı rengini veren ve dokulara oksijen taşıyan hücrenin tıbbi adıdır. Hacim ise hücrenin kapladığı alanı değil, içerdiği üç boyutlu büyüklüğü ifade eder.

İngilizce ifade kabaca min korpaskyüler volyum diye okunur. Mean ortalama, volume hacim anlamındadır; corpuscular sözcüğü ise Latince küçük cisim anlamındaki corpusculum kökünden gelir. Buradaki ortalama sözcüğü önemlidir: Sonuç, her kırmızı kan hücresinin aynı büyüklükte olduğunu söylemez. Günlük konuşmada “Kan hücrelerimin ortalama büyüklüğüne bakılmış” demek, bu ölçümün anlamını oldukça iyi karşılar. Ancak hücrelerin büyük ya da küçük olması, sonucun neden değiştiğini kendi başına açıklamaz.

MCV hemogramda nasıl kullanılır?

MCV, hemogram veya tam kan sayımı adı verilen tahlilin parçasıdır. Aile hekimliği, iç hastalıkları ve hematoloji başta olmak üzere birçok alanda değerlendirilir. Yorgunluk, solukluk veya nefes darlığının araştırılmasında istenebileceği gibi, başka bir nedenle yapılan kan sayımında da karşınıza çıkabilir. Sonuç belgesinde MCV düşük, MCV yüksek ya da MCV normal ifadeleri görülebilir. Bunlar, ölçümün laboratuvarın kullandığı referans aralığının altında, üstünde veya içinde bulunduğunu anlatır.

Bir rapor cümlesi olan “Ortalama eritrosit hacmi düşük saptandı” ifadesi, hücrelerin ortalama hacminin beklenen aralığın altında olduğunu bildirir. Mikrositik anemi, kırmızı kan hücrelerinin küçüldüğü bir kansızlık biçimini; makrositik anemi, hücrelerin büyüdüğü bir kansızlık biçimini anlatır. Normositik anemide ise kansızlık vardır ama ortalama hücre hacmi beklenen aralıktadır. Bu adlandırmaların yapılabilmesi için MCV ile birlikte özellikle hemoglobin değerlendirilir; yalnızca hücre hacmine bakılarak kansızlık tanısı konmaz.

MCV neden düşer veya yükselir?

Kırmızı kan hücreleri kemik iliğinde üretilir ve gelişirken içlerine hemoglobin yerleştirir. Hemoglobin, oksijeni bağlayan proteindir ve yapımı için demir gerekir. Demir eksikliğinde hemoglobin üretimi aksayabilir, yeni oluşan hücreler küçülebilir ve MCV düşebilir. Talasemi taşıyıcılığında da hemoglobin yapımındaki kalıtsal farklılık nedeniyle küçük hücreler görülebilir. Bu nedenle düşük MCV her zaman demir eksikliği demek değildir; iki durumu ayırmak için ferritin gibi demir depolarını değerlendiren testlere ve gerektiğinde hemoglobin incelemelerine başvurulur.

B vitamini eksikliklerinin bazıları, özellikle B on iki vitamini ve folat eksikliği, hücrelerin olgunlaşmasını etkileyerek MCV yükselmesine yol açabilir. Karaciğer hastalıkları, alkol kullanımı, tiroit bezinin az çalışması ve bazı ilaçlar da yüksek değerle ilişkili olabilir. Doktorunuzun “Hücreler küçük görünüyor; demir depolarınıza da bakalım” demesi, MCV'yi bir ipucu olarak kullandığını gösterir. Sizin açınızdan önemli olan, değişikliğin şikâyetlerinizle ve diğer sonuçlarla birlikte açıklanmasıdır; MCV tek başına hastalık anlamına gelmez.

MCV diğer kan değerlerinden nasıl ayrılır?

MCV ile hemoglobin aynı şeyi ölçmez: MCV hücre hacmini, hemoglobin ise kandaki oksijen taşıyan proteinin yoğunluğunu gösterir. Eritrosit sayısı, belirli miktardaki kanda kaç kırmızı hücre bulunduğunu belirtir. Hematokrit, kan hacminin ne kadarının kırmızı hücrelerden oluştuğunu yansıtır. Bu nedenle hücre sayısı, hücre büyüklüğü ve oksijen taşıma kapasitesi birbirinin yerine kullanılamaz. Hemoglobinin düşük, MCV'nin normal olması mümkündür; normal hücre hacmi kansızlığı dışlamaz.

MCH, bir kırmızı kan hücresindeki ortalama hemoglobin miktarını; MCHC ise hücre içindeki hemoglobin yoğunluğunu ifade eder. RDW, kırmızı hücrelerin büyüklüklerinin birbirinden ne kadar farklı olduğunu gösterir. MCV ortalamayı anlattığı için küçük ve büyük hücrelerin birlikte bulunduğu durumlarda beklenen aralıkta kalabilir. RDW böyle bir dağılım farklılığını fark etmeye yardımcı olabilir; gerektiğinde periferik yaymada hücrelerin görünümü incelenir. Ayrıca mikrositoz küçük hücrelerin varlığını, mikrositik anemi ise buna kansızlığın da eşlik ettiğini anlatır.

MCV için doktora ne sorulabilir?

MCV sonucunu görüşürken önceki hemogramlarınızı, kullandığınız ilaçları, beslenme biçiminizi ve varsa yoğun adet kanaması gibi kan kaybı öykünüzü paylaşmanız değerlendirmeyi yönlendirir. Değer düşükse “Bu sonuç demir eksikliğini mi, talasemi taşıyıcılığını mı düşündürüyor?” sorusu, olası nedenlerin nasıl ayrılacağını konuşmayı sağlar. Değer yüksekse “Vitamin düzeyleri, tiroit veya karaciğer açısından inceleme gerekiyor mu?” diye sorabilirsiniz. Sonuç beklenen aralıkta olsa bile şikâyetiniz varsa “Hemoglobinim ve diğer kan değerlerim yakınmalarımı açıklıyor mu?” sorusu işe yarar. İzlemde yalnızca MCV'nin değil, nedenin ve eşlik eden bulguların değişimi de değerlendirilir.

İlişkili terimler: Erythrocyte Sedimentation Rate, Hemoglobin, Hematocrit, Microcytosis, Macrocytosis, Ferritin