Pulsatile

Pulsatile nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kalbin her atışı, damarlarda ilerleyen bir basınç dalgası oluşturur; tıpta pulsatile sözcüğü, bir akımın, sesin veya hareketin böyle ritmik atımlar gösterdiğini anlatır. Günlük dilde karşılığı, nabız gibi atan ya da atımlar halinde ilerleyen demektir. Sözcük bir hastalığın adından çok, gözlenen olayın nasıl gerçekleştiğini tarif eden bir sıfattır. Bu nedenle hangi kelimenin yanında bulunduğu, sizin için ne ifade ettiğini belirler.

Kökeni, vurmak veya atmak anlamındaki Latince pulsare fiiline dayanır. İngilizce tıbbi metinlerde pulsatile biçimiyle görülür; Türkçe tıp dilinde yaygın yazımı pulsatil, okunuşu kabaca pul-sa-til şeklindedir. Nabızla bağlantılı kullanımlarda atımlar genellikle kalbin ritmini izler. Hormon salgılanmasını anlatırken ise aynı sözcük, kalp atışından bağımsız olarak aralıklı yükselip azalan bir salınımı ifade edebilir.

Pulsatil hangi ifadelerde kullanılır?

Kulak burun boğaz değerlendirmelerinde pulsatil tinnitus, yani nabızla uyumlu kulak çınlaması ifadesine rastlanır. Buradaki çınlama, mutlaka ince bir zil sesi değildir; uğultu, üfleme veya vurma sesi şeklinde de duyulabilir. Doktorunuzun “Duyduğunuz ses kalp atışlarınızla aynı ritimde mi?” diye sorması, sesin bu gruba girip girmediğini anlamaya yöneliktir. Günlük konuşmada “Kulağımda kalbim atıyormuş gibi bir ses duyuyorum.” demeniz, yakınmanızı tarif eden yararlı bir örnektir.

Radyoloji ve damar incelemelerinde pulsatil akım, kan akışının atımlar boyunca değiştiğini belirtir. Bir raporda “Doppler incelemesinde pulsatil arteriyel akım izlenmiştir.” cümlesi bulunabilir. Bu ifade atardamarlarda beklenen bir özelliği anlatabilir; değerlendirme, incelenen damara ve akımın diğer özelliklerine bağlıdır. Muayenede kullanılan pulsatil kitle ifadesi ise bir şişliğin nabızla birlikte hareket ettiğini söyler; kitlenin yapısını belirlemek için yalnızca elle muayene yeterli olmayabilir.

Endokrinolojide pulsatil hormon salınımı, hormonun sürekli aynı düzeyde değil, aralıklı yükselişlerle kana verilmesini anlatır. Bazı tedavilerde kullanılan pulsatil uygulama ifadesi de ilacın kesintisiz değil, belirli aralıklarla verilmesine işaret eder. Dolayısıyla kulağa ait bir yakınmada, damar raporunda ve hormon değerlendirmesinde aynı kelime farklı olayları niteleyebilir.

Pulsatil özellik vücutta nasıl oluşur?

Kalp kasıldığında atardamarlara kan gönderir; ardından gevşeme dönemine geçer. Damarların esnekliği bu değişimi yumuşatsa da kanın basıncı ve akış hızı kalp döngüsü boyunca aynı kalmaz. Bileğinizde hissettiğiniz nabız, bu basınç dalgasının damar duvarındaki etkisidir. Doppler ultrasonografi, kanın hareketini değerlendirerek bu değişimin akım çizelgesinde görünmesini sağlar. Sonucun anlamı yalnızca atım bulunmasına değil, dalganın şekline ve ölçümün yapıldığı yere de bağlıdır.

Pulsatil tinnitus geliştiğinde kişi, kulağa yakın damarlardaki akışla ilişkili sesi duyabilir. Kan akışındaki değişiklikler veya kulağın çevresindeki yapıların sesi iletme biçimi bu algıya katkıda bulunabilir. Bu yakınma tek başına belirli bir hastalık anlamına gelmez; nedenin anlaşılması için kulak muayenesi, işitme değerlendirmesi ve gerektiğinde görüntüleme kullanılır. Sesin hangi kulakta olduğu, sürekli mi aralıklı mı duyulduğu ve ne zaman başladığı değerlendirmeyi yönlendirir. Buna karşılık hormonlardaki pulsatil salınım, dokulara aralıklı kimyasal mesaj gönderilmesidir; kan örneğinin alındığı an, bazı hormon sonuçlarının yorumunu etkileyebilir.

Pulsatil, ritmik ve sürekli arasındaki fark

Ritmik, bir olayın düzenli biçimde tekrarlanmasını anlatan daha geniş bir kelimedir; her ritmik ses nabızla eşzamanlı değildir. Örneğin kulakta tekrarlayan bir tıklama, kas hareketleriyle ilişkili olabilir ve kalbin ritmini izlemeyebilir. Pulsatil olmayan tinnitus ise nabızla uyum göstermeyen kulak çınlamasını anlatır. Bu ayrım, sesin şiddetinden veya ne kadar rahatsız edici olduğundan bağımsızdır.

Sürekli akım ile pulsatil akım da aynı değildir: sürekli akım kesintisiz ilerlemeyi, pulsatil akım ise atımlarla değişen bir akış örüntüsünü vurgular. Pulsatil olması, kanın her atım arasında tamamen durduğu anlamına gelmez. Nabız basıncı ise bir hareketin niteliğini değil, kalbin kasılma ve gevşeme dönemlerindeki tansiyon değerleri arasındaki farkı anlatır. Zonklayıcı ağrı nabız benzeri hissedilebilir, ancak yalnızca bu tarifle ağrının damar kaynaklı olduğuna karar verilemez.

Pulsatil için hangi sorular işe yarar?

Kulak yakınmanız varsa “Bu ses gerçekten nabzımla eşzamanlı mı ve hangi inceleme nedenini ayırt eder?” sorusu, değerlendirme planını öğrenmenizi sağlar. Damar raporunda geçtiğinde “Bu damarda pulsatil akım beklenen bir bulgu mu, yoksa diğer bulgularla birlikte farklı bir anlam mı taşıyor?” diye sorabilirsiniz. Hormon değerlendirmesinde ise “Pulsatil salınım nedeniyle örneğin alınma zamanı veya ölçümün tekrarlanması sonucu etkiler mi?” sorusu yararlıdır.

İlişkili terimler: Pulse, Tinnitus, Pulse Pressure