Quart

Quart nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

İçtiğiniz suyun ya da bir kapta biriken idrarın miktarı, kullanılan ölçü sistemine göre farklı kelimelerle anlatılabilir; tıpta quart da bu hacim birimlerinden biridir. Türkçede kuart diye yazılabilir ve günlük dilde litreye benzer bir sıvı ölçüsü olarak düşünülebilir. Ancak litreyle tam olarak aynı miktarı göstermez. Bir belgede bu kelimeyi gördüğünüzde, yanındaki miktarı doğrudan litre kabul etmemek gerekir.

Quart İngilizceden gelir; sözcüğün kökü Latince quartus kelimesine uzanır ve galonun bölünmesiyle ilişkili bir ölçüyü anlatır. İngilizcedeki söylenişi kabaca kuort biçimindedir. Kelimenin başındaki ses, Türkçedeki k sesine yakındır. Günlük bir konuşmada “Bu sürahi yaklaşık bir kuart su alıyor” denebilir; burada anlatılan, suyun ağırlığı değil kapladığı yerdir.

Quart tıpta nerelerde kullanılır?

Quart, Türkiye’deki tıbbi kayıtlarda yerleşik bir ölçü değildir; burada sıvı miktarları genellikle litre veya mililitreyle belirtilir. Buna karşılık Amerikan kaynaklı hasta bilgilendirme metinlerinde, evde sıvı takibi önerilerinde veya ölçülü kapların üzerinde karşınıza çıkabilir. Özellikle böbrek hastalıkları, kalp yetersizliği ve idrar takibiyle ilgili açıklamalarda, sıvının miktarını belirtmek için kullanılabilir. Terim belirli bir uzmanlık dalına ait olmaktan çok, belgenin hazırlandığı ülkedeki ölçü alışkanlığını yansıtır.

Bir kayıt cümlesi “Toplanan idrarın hacmi kuart cinsinden kaydedildi” şeklinde olabilir. Buradaki kuart cinsinden idrar hacmi ifadesi, idrarın içeriğini ya da bir hastalığı değil, ölçümün birimini bildirir. Kuart cinsinden sıvı alımı, içilen miktarın bu birimle izlendiğini; kuartlık kap ise kabın kapasitesini anlatır. Aynı kelime bir laboratuvar sonucunun yanında ve bir sürahinin üzerinde görülse de ölçülen şeyin ne olduğu çevresindeki ifadelerden anlaşılır.

Quart ile ölçülen sıvı neyi gösterir?

Vücudunuz suyu içeceklerden ve yiyeceklerden alır; idrar, ter, dışkı ve solunum yoluyla kaybeder. Böbrekler, su ve tuz dengesine göre idrarın miktarını ve yoğunluğunu ayarlar. Bu nedenle yalnızca ne kadar sıvı içildiği değil, ne kadar idrar çıkarıldığı da bazı hastalıkların izlenmesinde önem taşır. Quart burada vücutta gerçekleşen bir olayı adlandırmaz; o olay sırasında alınan veya çıkarılan sıvının hacmini ifade eder.

Özellikle sıvı kısıtlaması uygulanan kişilerde ölçü birimini doğru anlamak, önerilen miktarla gerçekten tüketilen miktarı karşılaştırmayı sağlar. Doktorunuz “Kabın üzerindeki kuart çizgisiyle litre çizgisini birbirine karıştırmayın” diyebilir. Sıvı takibine çorba gibi yiyeceklerin dahil edilip edilmeyeceği ise kişiye verilen plana bağlıdır. Kabın kapasitesi, mutlaka o miktarın tamamını içmeniz gerektiği anlamına gelmez; ölçü birimi ile kişisel sıvı hedefi ayrı bilgilerdir.

Quart hangi ölçülerle karıştırılır?

En önemli ayrım, Amerikan sıvı kuartı ile İngiliz imparatorluk kuartı arasındadır. Amerikan sıvı kuartı litreden biraz küçük, İngiliz imparatorluk kuartı ise litreden biraz büyüktür. Dolayısıyla yalnızca quart yazması, litreye kesin dönüşüm yapmak için her zaman yeterli değildir. Belgenin hangi ölçü sistemini kullandığına bakmak gerekir. Ayrıca kuru maddeler için kullanılan kuart türü de bulunduğundan, sıvıya ait ölçüyü seçmek önemlidir.

Litre ve mililitre metrik hacim birimleridir; galon ise kuartla aynı ölçü ailesindeki daha büyük bir hacim birimidir. Ons kelimesi ağırlık için de kullanılabildiğinden, sıvı onsu ifadesindeki sıvı sözcüğü önem taşır. Benzer yazılan quartile ise istatistikte verilerin dağılımını anlatır ve sıvı ölçüsü değildir. Kilogram da hacmi değil kütleyi belirtir; bu yüzden kuart cinsinden bir değer, sıvının özellikleri bilinmeden doğrudan kilogram olarak yorumlanamaz.

Quart için doktora ne sorulmalı?

Elinizdeki öneride quart geçiyorsa ve ölçü kabınız litreyle işaretliyse, görüşmede “Buradaki kuart hangi ölçü sistemine ait?” diye sormak belirsizliği giderir. Sıvı kısıtlaması ya da idrar toplama planı verildiyse, “Bana önerilen miktarı litre veya mililitreyle yazabilir misiniz?” sorusu günlük uygulamayı kolaylaştırır. Takibin kapsamı açık değilse, “Bu miktara hangi içecekler ve sıvı yiyecekler dahil?” sorusu, aynı birimi kullanırken farklı şeyleri sayma hatasını önler.

İlişkili terimler: Gallon