Ruber

Ruber nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir tıbbi adın içindeki renk sözcüğü, bazen bir organı bazen de deri hastalığını tarif eder; tıpta ruber de bu amaçla kullanılan Latince bir sıfattır. Günlük dilde kırmızı renkli ya da kızıl görünüşlü demeye yakındır. Kabaca “ru-ber” diye okunur. Genellikle kendi başına değil, bir yapının veya hastalığın adının parçası olarak karşınıza çıkar.

Latince adlandırmada sıfatın biçimi, nitelediği sözcüğün dilbilgisel cinsiyetine göre değişir. Bu nedenle ruber, rubra ve rubrum aynı renk anlamını taşıyan farklı biçimlerdir. Buradaki cinsiyet, kişinin cinsiyetiyle değil, sözcüğün Latince dilbilgisiyle ilgilidir. Sözcüğün sonunun değişmesi, hastalığın ağırlaştığını veya başka bir evreye geçtiğini anlatmaz. Türkçe tıp dilinde Latince adın içinde çoğunlukla özgün yazımı korunur.

Ruber hangi tıbbi adlarda kullanılır?

Nöroanatomi ve nöroloji alanında nucleus ruber, Türkçede kızıl çekirdek denilen beyin yapısının adıdır. Beyin görüntülemesiyle ilgili değerlendirmelerde bu yapıdan söz edilebilir. Bir raporda “Kızıl çekirdek düzeyinde sinyal değişikliği izlenmiştir.” cümlesi bulunabilir. Burada önemli olan yalnızca yapının adı değil, değişikliğin nasıl tarif edildiği ve muayene bulgularıyla ilişkisidir.

Dermatolojide lichen ruber planus, liken planus adıyla da bilinen hastalığın daha uzun adıdır. Pityriasis rubra pilaris ise kızarıklık, pullanma ve kıl kökleri çevresindeki kabarıklıklarla seyredebilən farklı bir deri hastalığıdır. Bu addaki rubra, ruber ile aynı sıfatın başka biçimidir. Bu örneklerde renk bildiren ortak bir sözcük bulunması, hastalıkların aynı olduğu veya aynı tedaviyle düzeldiği anlamına gelmez.

Ruber vücutta neyi tarif eder?

Kızıl çekirdek, orta beyinde yer alan ve hareketlerin düzenlenmesine katılan bir sinir hücresi topluluğudur. Adındaki renk ifadesi, anatomik görünümünden kaynaklanır; bu bölgede demir içeren maddeler bulunur. Nucleus ruber adının görülmesi, orada kanama ya da yeni gelişmiş bir kızarıklık bulunduğunu söylemez. Hastanın yakınmaları açısından anlamı, bu yapının yalnızca tarif edilmesine mi yoksa etkilenmesine mi bağlı olduğuna göre değişir.

Deri hastalıklarının tarihsel adlarındaki renk sözcükleri ise bugünkü görünümü her zaman eksiksiz yansıtmaz. Liken planus kabarıklıkları morumsu olabilir ve özellikle koyu tenlerde farklı tonlarda görünebilir. Doktorunuz “Bu kabarıklıklar liken planus ile uyumlu görünüyor.” diyebilir. Günlük konuşmada “Adı kırmızıyla ilgili ama döküntüm daha çok mor görünüyor.” demeniz bu nedenle bir çelişki oluşturmaz. Tanı değerlendirilirken kaşıntı, döküntünün dağılımı, ağız içi bulguları ve gerektiğinde deri biyopsisi birlikte ele alınır.

Ruber hangi terimlerle karıştırılır?

Rubor, ruber ile yakın kökten gelir ancak aynı görevde kullanılmaz. Ruber bir adı niteleyen sıfatken rubor, kızarıklığın kendisini anlatan isimdir. Rubor, iltihabın klasik bulguları anlatılırken kullanılan terimler arasındadır. Eritem de derideki kızarıklığı tanımlar ve çoğunlukla yüzeysel damarların genişlemesiyle ilişkilidir. Bu nedenle muayenede eritem saptanmasıyla bir hastalık adında ruber bulunması farklı bilgilerdir.

Rubra ve rubrum ise ruberin zıt anlamlıları değildir; aynı Latince sıfatın dilbilgisel biçimleridir. Ayrıca benzer yazılışlı rubella, kızamıkçık hastalığının adıdır ve ruber geçen her ifadeyle ilişkili bir enfeksiyon düşünülmemelidir. Sözcük benzerliği yerine tam tıbbi ada bakmak, özellikle deri hastalıklarının adlarını birbirinden ayırırken önemlidir. Bir sıfatı tek başına yorumlamak, ait olduğu tanının ya da anatomik yapının anlamını kaçırmanıza yol açabilir.

Ruber için doktora ne sorabilirsiniz?

Görüşmeye giderken ruberin geçtiği ifadenin tamamını, varsa raporun değerlendirme kısmını da yanınıza almanız yararlıdır. “Buradaki ruber bir yapının adını mı, bir hastalığı mı anlatıyor?” sorusu, konuşmanın hangi konudan başladığını netleştirir. Görüntüleme bulgusu söz konusuysa “Bu bulgunun yakınmalarımla bir ilişkisi var mı?” diye sorabilirsiniz. Deri hastalığı adı içinde geçiyorsa “Bu tanıyı hangi muayene bulguları destekliyor ve biyopsi gerekiyor mu?” sorusu, sonraki değerlendirmeyi anlamanıza yardımcı olur.

İlişkili terimler: Lichen Planus, Pityriasis Rubra Pilaris, Rubor, Erythema