Rubor

Rubor nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Cildin kızarması bazen sıcak bir ortamın, bazen de dokudaki bir sorunun görünür işaretidir; tıpta rubor, bu kızarık görünümü adlandırmak için kullanılır. Kelime, gözle fark edilen bir bulguyu anlatır; kızarıklığın nedenini ise kendi başına açıklamaz. Örneğin güneşte kalmış bir yanakla enfeksiyon gelişen bir yaranın çevresi kızarabilir, ancak bu durumların değerlendirilmesi ve tedavisi aynı değildir.

Rubor, Latince kökenlidir ve kabaca rubor diye, yazıldığına yakın okunur. Latince ruber sözcüğü kırmızı anlamına gelir; rubor da aynı kökten gelen bir addır. Türkçe hasta görüşmelerinde genellikle kızarıklık denirken, tıp eğitiminde ve bazı muayene notlarında Latince biçimi korunur. Yüzün kızarması için de kullanılabilir, fakat yalnızca yüze ait bir terim değildir; kol, bacak veya yara çevresindeki kızarıklığı da anlatabilir.

Rubor tıpta nerede kullanılır?

Rubor en çok iltihabın klasik bulguları anlatılırken karşınıza çıkar. Dermatoloji, cerrahi ve enfeksiyon hastalıkları değerlendirmelerinde cildin ya da yara çevresinin görünümünü tarif etmek için kullanılabilir. Muayene notundaki “Yara çevresinde kızarıklık ve ısı artışı mevcut.” cümlesi, ruborun başka bir bulguyla birlikte kaydedilmesine örnektir. Bir kan tahlilinin adı veya ölçülen bir kan değeri değildir; doğrudan bakılarak değerlendirilen bir bulgudur.

Tıp dilinde ruborun yanında kalor, dolor ve tümör sözcüklerini görebilirsiniz; bunlar sırasıyla ısı artışını, ağrıyı ve şişliği anlatır. Buradaki tümör sözcüğü, klasik iltihap anlatımında şişlik anlamındadır ve mutlaka bir kitleyi ifade etmez. Doktorun “Kızarıklığın yanında sıcaklık, hassasiyet ve şişlik de var.” demesi, tek bir renkten ziyade bulguların birlikte değerlendirildiğini gösterir. Özellikle yara, eklem çevresi veya deri enfeksiyonu muayenesinde bu birliktelik önem taşır.

Rubor oluşurken dokuda ne değişir?

İltihap sırasında dokudan salınan kimyasal haberciler, bölgedeki küçük kan damarlarının genişlemesine yol açabilir. Vazodilatasyon denen bu genişleme, bölgeye gelen kanı artırır ve yüzeye yakın dokularda kızarıklık oluşturur. Kan akımındaki artış, aynı bölgenin daha sıcak hissedilmesini de açıklayabilir. Damar dışına sıvı geçişi şişliğe, sinir uçlarının etkilenmesi ise ağrıya katkıda bulunur; böylece görünümle hissedilen yakınmalar arasında bağlantı kurulur.

Ruborun sizin için ne ifade ettiği, nerede başladığına ve nasıl ilerlediğine bağlıdır. “Sıcakta kalınca yüzüm kızarıyor, serinleyince geçiyor.” şeklindeki günlük anlatım, geçici damar genişlemesini düşündürebilir. Buna karşılık giderek yayılan, sıcak ve ağrılı bir kızarıklık, özellikle ateş de eşlik ediyorsa, deri ve deri altı dokusunun enfeksiyonu olan selülit açısından değerlendirme gerektirebilir. Koyu tenlerde kızarıklık daha zor seçilebildiğinden, muayenede sıcaklık, hassasiyet ve şişlik gibi eşlik eden bulgular ayrıca önem kazanır.

Rubor ile eritem arasındaki fark

Eritem, rubora çok yakın anlamda kullanılan ve ciltteki kızarıklığı tarif eden bir başka tıbbi terimdir. Rubor daha çok iltihabın klasik bulguları arasında anılırken, eritem dermatolojik görünümü tarif eden ifadelerde yaygındır. Aralarındaki fark çoğu zaman ayrı hastalıkları göstermelerinden değil, kullanım bağlamından kaynaklanır. Her kızarıklık enfeksiyon değildir; tahriş, alerjik tepkiler ve sıcaklık değişiklikleri de benzer bir görünüm oluşturabilir. Bu nedenle kızarıklık görülmesi otomatik olarak antibiyotik gerektiğini göstermez.

Rubor, morarma ile de aynı şey değildir. Günlük dilde morarma denilen ekimozda kan damar dışına sızmıştır; ruborda ise kızarıklık çoğunlukla damar içindeki kan akımının artmasıyla ilişkilidir. Siyanoz da ayrı bir bulgudur ve dokuların mavimsi görünmesini anlatır; özellikle merkezi siyanoz, kandaki oksijenlenme sorunlarıyla ilişkili olabilir. Renk değişiminin kırmızı, mor veya mavimsi olması, hekimin araştıracağı olasılıkları değiştirir.

Rubor için hangi sorular sorulabilir?

Muayeneye giderken kızarıklığın ne zaman başladığını, yayılıp yayılmadığını, kaşıntı veya ağrı yapıp yapmadığını ve yeni bir ürün ya da ilaç kullanıp kullanmadığınızı anlatmanız nedenin araştırılmasına katkı sağlar. Aralıklı oluşuyorsa, belirgin olduğu sırada çekilmiş bir fotoğraf da görünümü gösterebilir. Hekime “Bu kızarıklık enfeksiyonu mu, tahrişi mi düşündürüyor?”, “Eşlik eden hangi bulgular değerlendirmeyi değiştirir?” ve “Kızarıklığın seyri için nasıl bir takip planlayalım?” sorularını yöneltebilirsiniz.

İlişkili terimler: Erythema, Calor