Superior

Superior nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Doktorunuz bir yapının yerini anlatırken tıpta superior sözcüğünü kullanıyorsa, genellikle vücudun başa daha yakın tarafını tarif ediyordur. Günlük dilde bunu üstte bulunan ya da başka bir yapının üst tarafında kalan diye düşünebilirsiniz. Buradaki üst, yapının daha önemli, daha sağlıklı veya daha güçlü olduğunu belirtmez; anatomik konumunu bildirir. Örneğin göğüs kafesi, karına göre superior konumdadır.

Superior, Latince kökenli bir sözcüktür ve daha yukarıda olma anlamı taşır. Kabaca su-pe-ri-or diye okunur; Türkçe tıp dilinde süperior yazımıyla da karşılaşabilirsiniz. Anatomi, yani vücudun yapısını inceleyen bilim, yer tariflerini kişinin ayakta ve yüzü karşıya dönük olduğu standart duruşa göre yapar. Bu nedenle yatarken çekilen bir görüntüde de superior yön değişmez; sözcük ekranın üstünü değil, vücuttaki yönü anlatır.

Superior hangi ifadelerde kullanılır?

Superior sözcüğü anatomi derslerinde, ameliyat notlarında ve radyoloji raporlarında sık kullanılır. Ultrason, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans incelemesinde bir bulgunun organın hangi bölümünde olduğu bu sözcükle belirtilebilir. Örneğin bir raporda “Kist, sağ böbreğin süperior kutbunda izlenmektedir.” yazabilir. Burada süperior kutup, böbreğin üst ucudur; ifade kistin büyüklüğünü, içeriğini ya da tedavi gerektirip gerektirmediğini açıklamaz. Bu özellikler raporun diğer bulgularından değerlendirilir.

Bazı kullanımlarda superior, yapının anatomik adının bir parçasıdır. Vena cava superior, baştan, boyundan, kollardan ve göğsün bir bölümünden kalbe kan getiren üst ana toplardamardır. Arteria thyroidea superior, tiroit bezinin kanlanmasına katkı sağlayan üst tiroit atardamarıdır. Fissura orbitalis superior ise göz çukuruyla kafatasının içi arasında, bazı sinirlerin geçtiği üst göz çukuru yarığıdır. Bu adlardaki superior, yapıyı benzer ad taşıyan başka yapılardan ayırır; damar veya açıklığın işlevini tek başına açıklamaz.

Superior konum sizin için ne anlatır?

Superior bir yer bildirdiği için kendine özgü bir hastalık mekanizması yoktur. Sözcük, normal bir organın bölümünü de bir kist, kırık veya şişliğin konumunu da tarif edebilir. Hastanın açısından önemli olan, neyin üstte bulunduğu ve hangi yapıyla ilişki kurulduğudur. Bir organın superior kısmındaki bulgu, komşu bir organa yakın olabilir; bunun önemi bulgunun türüne, boyutuna ve çevredeki dokular üzerindeki etkisine bağlıdır.

Üst ana toplardamar örneğinde yer tarifinin klinik önemi daha belirgindir: Bu damardaki ciddi bir tıkanıklık, baş ve kollar bölgesinden kanın kalbe dönüşünü zorlaştırabilir. Bunun sonucunda yüz, boyun veya kollarda şişme gelişebilir; ancak yalnızca damar adını görmek tıkanıklık olduğu anlamına gelmez. Doktorunuz “Şişliğin üst taraftaki toplardamarla ilişkisini değerlendireceğiz.” diyebilir. Günlük konuşmada ise “Böbreğimin üst ucunda bir kist varmış.” demeniz, rapordaki konum bilgisini anlaşılır biçimde aktarır; kistin nasıl izleneceğini söylemez.

Superior hangi terimlerle karıştırılır?

Superiorun zıt yönü inferior olarak adlandırılır; inferior, daha aşağıda veya ayaklara daha yakın konumu belirtir. Böbreğin superior kutbu üst uç, inferior kutbu alt uçtur. Anterior ise üst değil, ön tarafta anlamına gelir; posterior da arka tarafta bulunanı anlatır. Bir bulgu hem superior hem anterior olabilir, çünkü üst-alt ve ön-arka birbirinden ayrı yönlerdir. Bu ayrım, özellikle görüntüleme raporundaki konumu zihninizde canlandırırken önemlidir.

Superior ile superficial de aynı şey değildir: Superficial, Türkçede süperfisiyal olarak yazılır ve yüzeye yakın anlamına gelir. Derinin hemen altındaki bir şişlik yüzeyeldir; başa yakın bir bölgede bulunması gerekmez. Kranial sözcüğü de baş yönünü belirtir ve gövde tariflerinde superior ile yakın anlamda kullanılabilir; ancak özellikle sinir sisteminde yönlendirme daha özel kurallara dayanır. İngilizcede superior bazen üstün nitelikli anlamında kullanılsa da anatomik bir raporda bu anlamı aramak doğru değildir.

Superior için doktora ne sorabilirsiniz?

Terimin bir bulgunun konumunu mu, yoksa bir damarın veya başka yapının adını mı belirttiğini anlamak için “Burada superior, hangi yapının üst tarafını anlatıyor?” diye sorabilirsiniz. Bir kist, kitle veya yaralanma tarif ediliyorsa “Bu konum, komşu organları etkilemesi açısından önemli mi?” sorusu yer bilgisini klinik anlamıyla birleştirir. İzlem ya da tedavi konuşulurken “Kararı etkileyen şey bu yerleşim mi, yoksa bulgunun başka özellikleri mi?” sorusu, konum ile hastalığın niteliğini birbirinden ayırmanıza yardımcı olur.

İlişkili terimler: Inferior, Posterior, Superficial, Cranial, Vena Cava Superior