Barrett Esophagus

Barrett Esophagus nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Yemek borusunun iç yüzeyi, yiyeceklerin geçişine uygun bir hücre tabakasıyla kaplıdır; tıpta barrett esophagus denilen durumda, alt bölümdeki bu örtünün yerini farklı özellikler taşıyan hücreler alır. Günlük dilde bunu, yemek borusunun mideye yakın kısmındaki iç kaplamanın değişmesi olarak düşünebilirsiniz. Türkçe tıp dilinde barrett özofagusu adı kullanılır. Buradaki değişiklik, yemek borusunun tamamının başka bir organa dönüşmesi değil, yüzeyini döşeyen hücrelerin yapısının farklılaşmasıdır.

Terim İngilizcede kullanılır; esophagus sözcüğü Yunanca kökenlidir ve yemek borusunu ifade eder. Barrett ise bu durumun tanımlanmasıyla ilişkilendirilen hekimin soyadıdır. İngilizce söylenişi kabaca berıt isofagıs şeklinde duyulabilir; Türkiye’de hekimler çoğunlukla barrett özofagusu der. Günlük konuşmada geçen “Yemek borumun alt kısmındaki hücrelerde değişiklik bulunmuş” cümlesi, terimin anlatmak istediğine yakındır; değişikliğin kesin niteliği ise doku incelemesiyle anlaşılır.

Barrett özofagusu raporlarda nasıl kullanılır?

Bu terim en sık gastroenteroloji alanında, üst sindirim sistemi endoskopisi ve patoloji raporlarında karşınıza çıkar. Endoskopide hekim, yemek borusunun iç yüzeyini kamerayla inceler ve alt bölümde farklı renkte görünen alanları değerlendirebilir. “Alt yemek borusunda barrett özofagusu düşündüren alanlar izlendi” şeklindeki bir rapor cümlesi, görünümün bu olasılığı akla getirdiğini bildirir. Görsel bulgu ile mikroskop altında saptanan hücre yapısı aynı bilgi değildir; bu nedenle endoskopi sırasında alınan biyopsiler değerlendirmede önem taşır.

Barrett şüphesi ifadesi, incelemenin henüz kesinleştirilmesi gerektiğini anlatır. Displazisiz barrett özofagusu, değişmiş hücre örtüsünde displazi adı verilen ek anormalliğin saptanmadığını belirtir. Displazili barrett özofagusu ise hücrelerde kanser gelişimi açısından daha dikkatli değerlendirilmesi gereken değişiklikler bulunduğunu ifade eder. Kısa segment barrett özofagusu sözü de etkilenen alanın yemek borusu boyunca sınırlı bir uzunlukta olduğunu anlatır. Bu ifadelerden hangisinin yazıldığı, takip ve tedavi kararlarının neden farklı olabildiğini açıklar.

Barrett özofagusunda hücreler neden değişir?

Mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçmasına reflü denir. Yemek borusunun alt bölümü bu içerikle uzun süre temas ettiğinde, bazı kişilerde normal yassı hücre örtüsü farklı bir hücre örtüsüyle yer değiştirebilir. Bu dönüşüm metaplazi olarak adlandırılır. Barrett değerlendirmesinde özellikle bağırsak hücrelerine benzeyen özelliklerin biyopside görülmesi önemlidir; buna intestinal metaplazi denir. Reflüsü olan herkes barrett özofagusu geliştirmez ve barrett saptanan herkes belirgin yanma yakınması yaşamaz.

Hasta açısından önemli nokta, yakınmanın şiddeti ile hücre değişikliğinin derecesinin her zaman paralel gitmemesidir. Göğüste yanma, ağza acı su gelmesi veya gece yakınmalarının artması reflüyle ilişkili olabilir; bunlar barrett tanısını kendi başına göstermez. Barrett özofagusu bazı yemek borusu kanserleriyle ilişkili bir zemin oluşturabilir, ancak bu bulgu doğrudan kanser tanısı değildir. Doktorunuzun “Biyopside hücrelerin yapısını inceleyip takip planını buna göre belirleyeceğiz” demesi, özellikle displazi bulunup bulunmadığının önemini vurgular. Reflü tedavisi yakınmaları ve asitle teması azaltabilir; hücre değişikliğinin izlenmesi ise ayrıca planlanır.

Barrett, özofajit ve displazi farkı

Özofajit, yemek borusundaki iltihaplanma ve yüzey hasarını anlatır; barrett özofagusu ise hücre örtüsünün değişmesini ifade eder. Reflü bu durumlara zemin hazırlayabilir ve ikisi aynı kişide birlikte bulunabilir. Endoskopide kızarıklık veya yüzeyde yaralanma görülmesi, mutlaka barrett olduğu anlamına gelmez. Buna karşılık barrett alanı bulunan bir kişide belirgin iltihap görünümü olmayabilir. Bu nedenle rapordaki özofajit sözcüğü ile barrett ifadesini birbirinin yerine kullanmamak gerekir.

Metaplazi ile displazi de farklı kavramlardır. Metaplazide bir hücre tipinin yerini başka özellikteki hücreler alırken, displazide hücrelerin görünümünde ve düzeninde daha kaygı verici anormallikler gelişir. İntestinal metaplazinin nerede bulunduğu da önemlidir: midede saptanması ile yemek borusunda saptanması aynı değerlendirmeye karşılık gelmez. Adenokarsinom ise bir kanser türünün adıdır; barrett, metaplazi ve displazi sözcüklerinin eş anlamlısı değildir. Patoloji raporunda bu ayrımların açıkça belirtilmesi, yalnızca değişikliğin varlığını değil, nasıl ele alınacağını da belirler.

Barrett için doktora ne sorulur?

Endoskopide şüpheli bir alan görüldüyse “Bu görünüm biyopsiyle doğrulandı mı?” sorusu, tanının hangi bulguya dayandığını netleştirir. Patoloji sonucu elinizdeyse “Biyopside displazi var mı ve bu sonuç takip planımı nasıl değiştiriyor?” sorusu, hücre değişikliğinin önemini öğrenmenizi sağlar. Tanı doğrulandıktan sonra “Reflü tedavim ve endoskopi takibim nasıl planlanacak?” sorusu, yakınmaların kontrolü ile hücrelerin izlenmesini birlikte ele alır; plan belirlenirken biyopsi sonucu, etkilenen alanın uzunluğu ve genel sağlık durumunuz değerlendirilir.

İlişkili terimler: Intestinal Metaplasia, Dysplasia, Esophagitis, Adenocarcinoma