İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Pneumatic

a. sıfat

1. Hava (gaz) ile ilgili; 2. Solunum'la ilgili; 3. İçinde hava bulunan, hava (gaz) ile dolu.

Pneumatic nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Hava, tıpta yalnızca akciğerlere girip çıkan nefes değildir; muayenede kullanılan basıncın kaynağı veya kemik içindeki doğal boşluğun içeriği de olabilir. Bu nedenle tıpta pneumatic sözcüğünün karşılığı, yanında hangi kelimenin bulunduğuna göre değişir. Türkçe tıp dilindeki yaygın yazımı pnömatiktir. Günlük dilde kimi zaman havayla çalışan, kimi zaman içinde hava bulunan diye anlatılabilir. Solunumla ilişkili bir anlam da taşıyabilir; ancak geçtiği her yerde doğrudan nefes alıp vermeyi anlatmaz.

Sözcük, Yunancada hava ve nefes anlamlarına gelen pneuma kökünden, pneumatikos sözcüğü üzerinden gelir. İngilizce söylenişi kabaca nu-matik, Türkçe kullanımdaki okunuşu ise pnö-ma-tik biçimindedir. Günlük konuşmadaki “Doktor kulağıma hafifçe hava vererek baktı” cümlesi, pnömatik bir muayenenin nasıl hissedilebileceğini anlatır. Burada söz konusu olan, kulağın içine güçlü biçimde hava üflemek değil, kontrollü basınç değişikliği oluşturmaktır.

Pnömatik hangi alanlarda kullanılır?

Kulak burun boğaz muayenesinde pnömatik otoskopi, kulak zarının hareketini değerlendiren yöntemdir. Hekim, kulağa yerleştirilen muayene aracının yardımıyla dış kulak yolundaki hava basıncını hafifçe değiştirir. Muayene notundaki “Pnömatik otoskopide kulak zarı hareketleri azalmış izlendi” ifadesi, zarın beklenen hareketi göstermediğini bildirir. Bu bulgu, orta kulakta sıvı bulunması gibi olasılıklarla birlikte değerlendirilir; nedenini yalnızca bu cümleden kesin olarak çıkarmak mümkün değildir.

Cerrahi ve hastane bakımında aralıklı pnömatik kompresyon, bacaklara sarılan manşetlerin havayla dolup boşalarak basınç uygulamasıdır. Gastroenterolojide pnömatik dilatasyon, özellikle akalazya denilen yemek borusu hastalığında dar geçiş bölgesini basınçla şişirilen balonla genişletmek için kullanılır. Anatomideki pnömatik kemik ise içinde hava boşlukları bulunan kemiği anlatır. Dolayısıyla aynı sıfat, muayene yöntemini, tedavi aracını veya anatomik yapıyı niteleyebilir.

Pnömatik yöntemler vücutta nasıl çalışır?

Pnömatik otoskopide değerlendirilen yapı, dış kulak yolu ile orta kulağı ayıran ince zardır. Sağlıklı hareket edebilen kulak zarı, basınç değişince yer değiştirir; arkasında sıvı bulunması veya zarın yapısındaki değişiklikler bu hareketi azaltabilir. Hekimin “Kulak zarınızın basınçla ne kadar hareket ettiğine bakıyorum” demesi, işitme ölçümünden farklı bir değerlendirme yaptığını gösterir. İşitme yakınmasının nedenini anlamak için bu gözlem, yakınmalarınız ve diğer muayene bulgularıyla birleştirilir.

Bacaklara uygulanan pnömatik kompresyonda ise hava doğrudan damarların içine verilmez; dışarıdaki manşeti şişirir. Oluşan basınç, toplardamar kanının kalbe doğru ilerlemesini destekler ve uygun hastalarda hareketsizliğe bağlı pıhtı riskini azaltmaya yardımcı olur. Pnömatik dilatasyonda balonun basıncı, yemek borusunun alt ucundaki geçiş bölgesini genişletmek amacıyla kullanılır. Pnömatik kemiklerdeki hava ise uygulanan bir tedaviden değil, kemiğin doğal yapısından kaynaklanır; örneğin alın kemiğinde sinüs boşlukları bulunur.

Pnömatik hangi terimlerle karıştırılır?

Pnömatik ile pulmoner aynı anlama gelmez. Pulmoner, akciğerle ilgili demektir; pnömatik ise bağlama göre havayı, hava basıncını veya hava içeren yapıyı anlatır. Bu nedenle pnömatik bir cihazın mutlaka akciğer tedavisinde kullanılması gerekmez. Pnömoni de benzer seslere rağmen farklıdır: akciğer dokusunun, çoğunlukla enfeksiyona bağlı gelişen iltihabını adlandırır. Pnömatik sözcüğü ise tek başına hastalık anlamına gelmez.

Pnömatizasyon, dokuda veya kemikte hava içeren boşlukların oluşmasını ve gelişmesini anlatan süreç adıdır; pnömatik, ortaya çıkan yapının özelliğini belirtebilir. Pnömatozis ise dokuda gaz bulunmasını ifade eder ve özellikle bağırsak duvarı gibi yerlerde farklı bir klinik değerlendirme gerektirir. Hidrolik ile pnömatik arasındaki ayrım da kullanılan ortamdadır: hidrolik sistem sıvıyla, pnömatik sistem gaz basıncıyla çalışır. Benzer sesli sözcükleri birbirinin yerine kullanmak, raporun anlamını değiştirebilir.

Pnömatik ifadesi için ne sorabilirsiniz?

Muayene notunda veya işlem önerisinde pnömatik ifadesini gördüğünüzde, önce hangi yapının ya da uygulamanın nitelendiğini öğrenmek işe yarar. “Buradaki pnömatik sözcüğü doğal bir yapıyı mı, kullanılacak yöntemi mi anlatıyor?” sorusu temel ayrımı netleştirir. Kulak muayenesinden sonra “Kulak zarının hareketindeki bulgu, yakınmalarımı nasıl açıklıyor?” diye sorabilirsiniz. Tedavi planlanıyorsa “Bu pnömatik uygulamanın benim için beklenen yararı, riskleri ve alternatifleri nelerdir?” sorusu, işlemin neden önerildiğini ve başka seçeneklerin bulunup bulunmadığını konuşmanızı sağlar.

Pneumatic hakkında sık sorulan sorular

Pneumatic ne demek?

Türkçe tıp dilinde pnömatik olarak kullanılır; hava, gaz veya bunların oluşturduğu basınçla ilişkili özellikleri anlatır. Kesin karşılığı, nitelediği yapı ya da yönteme göre belirlenir.

Pneumatic raporda ne anlama gelir?

Bir muayene yöntemini, cihazın çalışma biçimini veya hava içeren anatomik yapıyı belirtebilir. Örneğin pnömatik otoskopi ifadesi, kulak zarının basınç değişikliğine verdiği yanıtın incelendiğini gösterir.

Pneumatic hangi kelimelerle kullanılır?

Pnömatik otoskopi, pnömatik kompresyon, pnömatik dilatasyon ve pnömatik kemik sık karşılaşılan kullanımlardır. Bu ifadeler sırasıyla kulak muayenesi, dıştan basınç uygulaması, genişletme işlemi ve kemik yapısıyla ilgilidir.

Pneumatic ile pulmoner arasındaki fark nedir?

Pulmoner doğrudan akciğerle ilişki bildirir. Pnömatik ise akciğerle sınırlı değildir; kulak muayenesindeki hava basıncını veya bacaklara uygulanan bir cihazı da niteleyebilir.

Pneumatic ile pnömatizasyon arasındaki fark nedir?

Pnömatik bir özelliği tanımlayan sıfattır. Pnömatizasyon ise özellikle kemiklerde hava içeren boşlukların oluşması ve gelişmesi sürecini adlandırır.

İlişkili terimler: Pneumatization, Otoscopy, Compression, Dilatation, Pulmonary

Aynı harften

P Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri