Polygonal

Polygonal nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir hücrenin ya da ciltteki kabarıklığın çevresi her zaman yuvarlak görünmez; bazen kenarlar belirginleşir ve köşeli bir şekil oluşur. İşte tıpta polygonal, bu görünümü anlatan bir sıfattır. Günlük dilde, dış sınırı küçük bir çokgeni andıran yapı diye düşünebilirsiniz. Sözcük, Yunancada çokluk ve açı bildiren köklerden gelir; Türkçe tıp dilindeki yaygın yazımı ve yaklaşık okunuşu poligonaldir.

Poligonal sözcüğü boyutu, rengi veya sertliği değil, esas olarak dış çizgiyi tarif eder. Bir bal peteğindeki gözlerin birbirine yaslanan kenarları, bu görünümü zihinde canlandırmak için kullanılabilir; ancak tıbbi yapılarda aynı düzenin kusursuz biçimde bulunması gerekmez. Gündelik bir anlatımda, "Yuvarlak değilmiş, kenarları köşeler yapıyormuş" demek sözcüğün anlattığı şekle yaklaşır.

Poligonal hangi ifadelerde kullanılır?

Bu sözcükle özellikle patoloji raporlarında, mikroskobik inceleme açıklamalarında ve dermatoloji muayenesinde karşılaşabilirsiniz. Poligonal hücre, çevresi köşeli görünen hücreyi anlatır; poligonal hücreli görünüm ise incelenen hücrelerin genel biçimini tarif eder. Poligonal papül, deriden kabarık ve küçük bir lezyonun dış sınırının köşeli olduğunu belirtir. Poligonal lezyon ifadesinde ise şekli tarif edilen yapının ne olduğu, raporun diğer sözcüklerinden anlaşılır.

Bir patoloji raporunda "Kesitlerde poligonal hücrelerden oluşan alanlar izlenmiştir" cümlesi yer alabilir. Burada hücrelerin biçimi söylenir; hangi dokuya ait oldukları ve nasıl değerlendirildikleri için raporun tanı kısmı da okunmalıdır. Dermatolog ise "Bu kabarıklıkların poligonal sınırları, rengi ve yüzeyi birlikte değerlendirildiğinde liken planusu düşündürüyor" diyebilir. Bu örnekte şekil, muayenedeki diğer bulgularla birlikte tanısal bir ipucu olarak kullanılır.

Poligonal görünüm neden oluşur?

Hücrelerin biçimi, kendi yapılarından ve çevrelerindeki hücrelerle kurdukları ilişkiden etkilenir. Birbirine yakın yerleşen hücrelerin temas yüzeyleri, mikroskop altında köşeli sınırlar oluşturabilir. Örneğin karaciğerin temel işlevlerini yürüten hepatositler poligonal görünebilir. Bu hücreler besinlerin işlenmesi, çeşitli maddelerin dönüştürülmesi ve safra üretimi gibi görevler üstlenir; köşeli görünmeleri, görevlerini yapamadıkları anlamına gelmez.

Mikroskopta görülen şekil, dokunun hangi düzlemden kesildiğine ve hücrenin sınırlarının ne kadar seçilebildiğine de bağlıdır. Bu nedenle poligonal görünüm tek başına hastalık anlamına gelmez. Aynı sıfat normal dokuyu anlatırken de bir tümörün hücrelerini tarif ederken de kullanılabilir. Sizin açınızdan önemli olan, bu şeklin hangi dokuda görüldüğü ve hücre çekirdeği, çoğalma özellikleri, çevre dokuyla ilişki gibi diğer bulguların nasıl değerlendirildiğidir.

Derideki poligonal görünüm ise mikroskobik bir hücreden değil, gözle seçilen kabarıklığın sınırından söz ediyor olabilir. Liken planusta kaşıntılı, morumsu, üstü düz ve köşeli sınırlı papüller görülebilir. Buna rağmen yalnızca köşeli bir kabarıklık görmek liken planus tanısı koydurmaz; dağılımı, yüzey özellikleri, eşlik eden yakınmalar ve gerektiğinde biyopsi bulguları birlikte değerlendirilir.

Poligonal hangi terimlerle karıştırılır?

Poligonal ile polipoid birbirine benzeyen sözcüklerdir, fakat farklı özellikleri anlatırlar. Polipoid, bir yüzeyden dışarı doğru polip benzeri çıkıntı yapan yapıyı tarif eder; poligonal ise kenarların oluşturduğu şekille ilgilidir. Oval ve yuvarlak da şekil bildiren terimlerdir, ancak bunlarda belirgin köşeler yerine daha kesintisiz, eğimli bir dış sınır düşünülür.

Pleomorfik sözcüğü de patoloji raporlarında poligonal ile karıştırılabilir. Pleomorfik, hücrelerin veya çekirdeklerin birbirinden farklı boyut ve biçimler göstermesini anlatır; poligonal ise tarif edilen hücrenin dış şeklini belirtir. Bir hücre topluluğunda bu özellikler birlikte bulunabilir. Atipik sözcüğü ise beklenen hücresel görünümden sapmayı ifade eder; bu nedenle poligonal ile eş anlamlı değildir ve rapordaki bağlama göre ayrıca değerlendirilir.

Poligonal için hangi sorular sorulur?

Patoloji raporunda bu ifadeyi gördüğünüzde "Poligonal sözcüğü burada hangi hücreleri tarif ediyor?" sorusu, anlatılan yapıyı netleştirir. Sonucun sizin için önemini anlamak için "Bu şekil tarifi, rapordaki tanıyla birlikte nasıl değerlendiriliyor?" diye sorabilirsiniz. Cilt muayenesinde kullanıldıysa "Poligonal görünümün yanında tanıyı destekleyen başka hangi bulgular var?" sorusu işe yarar; böylece değerlendirme yalnızca şekle değil, muayenenin bütününe dayanır.

İlişkili terimler: Lichen Planus, Papule, Pleomorphism, Polypoid