Presentation

Presentation nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Doğuma hazırlanan bebeğin başının mı, kalçasının mı önde olduğu, doğumun planlanmasında önem taşır; tıpta presentation özellikle bu önde gelen kısmı anlatmak için kullanılır. Günlük dilde buna bebeğin geliş biçimi denebilir. Kelime İngilizcedir, kabaca “prezınteyşın” diye okunur; Türkçe tıp dilinde “prezantasyon” biçimiyle de karşılaşabilirsiniz. Kökeni, sunmak veya ortaya koymak anlamındaki Latince praesentation sözcüğüne uzanır. Ancak presentation her zaman doğumla ilgili değildir: Hastalığın hangi belirtiler ve muayene bulgularıyla ortaya çıktığını anlatırken de kullanılır.

Kelimenin doğru karşılığını bulmak için çevresindeki sözcüklere bakmak gerekir. Bebek, rahim ağzı veya doğumdan söz ediliyorsa obstetrik anlamı öne çıkar; ateş, ağrı veya hastalık bulgularından söz ediliyorsa klinik ortaya çıkış biçimi kastedilir. Günlük konuşmada “Bebeğin gelişi baş tarafındaymış” diyen kişi, çoğunlukla baş gelişini anlatıyordur. Presentation sözcüğünü idrak gücü anlamında yorumlamak ise güncel klinik İngilizcede olağan değildir; zihinsel kavrama ve düşünme işlevleri için başka terimler kullanılır.

Presentation hangi ifadelerle kullanılır?

Kadın hastalıkları ve doğum alanında presentation, ultrason değerlendirmelerinde, gebelik takip notlarında ve doğum muayenesinde karşınıza çıkabilir. Cephalic presentation, bebeğin başının doğum kanalına doğru yöneldiğini anlatır. Breech presentation, kalçanın veya ayakların önde olduğu makat gelişidir. Face presentation ise başın geriye açılması nedeniyle yüzün önde geldiği yüz gelişini belirtir. Bu ifadeler aynı ayrıntıyı söylemez: Başın önde olması ile başın hangi kısmının önde olması, doğum açısından ayrı değerlendirmelerdir.

Raporda “Baş gelişi izlenmiştir” yazılması, bebeğin o değerlendirme sırasında başıyla aşağıya yöneldiğini gösterir; doğumun kesin olarak nasıl gerçekleşeceğini tek başına belirlemez. Doktorun “Bebeğiniz makat gelişinde olduğu için doğum şeklini ayrıca değerlendireceğiz” demesi ise geliş biçiminin planlamaya etkisini anlatır. Dahiliye, acil tıp ve nöroloji gibi alanlarda kullanılan clinical presentation, hastanın yakınmalarıyla muayene bulgularının oluşturduğu klinik tablodur. Atypical presentation, hastalığın alışılmıştan farklı bulgularla ortaya çıkmasını ifade eder; bu ifade hastalığın mutlaka daha ağır olduğu anlamına gelmez.

Presentation doğum açısından ne ifade eder?

Rahim içindeki bebeğin duruşu ile doğum kanalına en yakın vücut kısmı birlikte değerlendirilir. Presentation, özellikle rahim ağzına doğru yönelen ve doğum sırasında önde ilerlemesi beklenen kısmı tanımlar. Baş gelişinde başın önde olması, başın bükülme derecesiyle birlikte önem kazanır. Başın çeneye doğru büküldüğü tepe gelişinde, doğum kanalından geçiş için genellikle daha elverişli bir biçim oluşur. Başın geriye açıldığı yüz veya alın gelişinde ise geçiş koşulları değişir.

Makat gelişinde gövde baştan önce ilerleyebileceği için doğumun yönetimi baş gelişinden farklı değerlendirilir. Hekim yalnızca geliş biçimine değil, bebeğin durumuna, gebeliğin seyrine ve doğumla ilgili diğer bulgulara da bakar. Gebelik sırasında belirlenen geliş biçimi zamanla değişebildiğinden, erken bir ultrason kaydı doğumdaki durumu kesinleştirmez. Sizin açınızdan önemli olan, ifadenin hangi değerlendirmeye ait olduğu ve güncel doğum planını etkileyip etkilemediğidir. Clinical presentation kullanıldığında ise söz konusu olan bebeğin duruşu değil, hastalığın sizde nasıl göründüğüdür; aynı hastalık farklı kişilerde farklı yakınmalarla başlayabilir.

Presentation ile position arasındaki fark

Presentation ile position yakın ilişkili olsa da eş anlamlı değildir. Presentation hangi kısmın önde geldiğini, position ise önde gelen kısmın belirli anatomik işaretlerinin annenin leğen kemiğine göre hangi yöne baktığını anlatır. Bu nedenle baş gelişindeki bebeklerin başları aynı yöne dönük olmak zorunda değildir. Fetal lie denilen bebeğin yatışı da ayrı bir bilgidir: Bebeğin uzun ekseninin annenin uzun ekseniyle ilişkisini belirtir. Geliş, pozisyon ve yatışın birlikte değerlendirilmesi, doğum muayenesinin daha doğru yorumlanmasını sağlar.

Baş gelişi ile tepe gelişi de tamamen aynı kapsamda değildir; baş gelişi daha geniş bir ifadedir, tepe gelişi başın belirli bir duruşunu tanımlar. Zihinsel işlevlerden söz ediliyorsa cognition, yani biliş, presentation ile karıştırılmamalıdır. Biliş; dikkat, bellek, düşünme ve kavrama gibi süreçleri kapsar. İngilizce bir metinde presentation sözcüğünün yanında zihinsel işlevlerle ilgili ifadeler bulunması, kelimenin doğrudan idrak anlamına geldiğini göstermeye yetmez; tüm cümlenin kullanımına bakılır.

Presentation için doktora ne sorulur?

Gebelik kaydında presentation ifadesi varsa görüşmede “Bebeğin şu anki geliş biçimi nedir ve doğum planını nasıl etkiliyor?” sorusu, terimi sizin durumunuzla ilişkilendirir. Farklı muayenelerde farklı ifadeler yazılmışsa “Bu geliş biçimi değişmiş mi, yeniden ne zaman değerlendirilecek?” diye sorabilirsiniz. Kelime başka bir hastalığın değerlendirmesinde geçiyorsa “Burada presentation ile hangi belirtilerim ve muayene bulgularım kastediliyor?” sorusu daha uygundur. Görüşmeye ilgili raporu götürmek, sözcüğün hangi bağlamda kullanıldığının belirlenmesini sağlar; yalnızca kelimeyi söylemek, doğumla ilgili anlamıyla klinik tablo anlamını ayırmak için yeterli olmayabilir.

İlişkili terimler: Cephalic Presentation, Breech Presentation, Clinical, Position