Relaxation

Relaxation nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kasınızı sıkıp bıraktığınızda hissettiğiniz yumuşama, tıpta relaxation sözcüğünün anlatabildiği durumlardan biridir. Günlük dilde gevşeme, rahatlama veya gerginliğin azalması diye karşılanır; ancak tıbbi anlamı, hangi yapıdan söz edildiğine göre değişir. Bir kasın kasılmayı bırakması, kalbin dolmaya hazırlanması ve zihinsel gerginliğin hafiflemesi aynı sözcükle anlatılabilir. Bu nedenle kelimenin yanındaki organ adı veya işlem adı, ne kastedildiğini anlamak için önemlidir.

Relaxation İngilizce bir sözcüktür ve kabaca rilakseyşın diye okunur. Kökeni, gevşetmek anlamındaki Latince relaxare fiiline dayanır. Türkçe tıp dilinde relaksasyon yazımıyla da karşılaşabilirsiniz. Günlük konuşmadaki “Omuzlarımı gevşetince kendimi daha rahat hissettim.” cümlesi, hem kas gerginliğinin hem de kişinin hissettiği sıkışmışlığın azalmasını anlatır. Buna karşılık tıbbi kullanım, her zaman kişinin kendisini huzurlu hissettiği anlamına gelmez.

Relaxation hangi alanlarda kullanılır?

Fizyoloji ve fizik tedavide kas gevşemesi, yani kas relaksasyonu, kasın oluşturduğu gerilimin azalmasını anlatır. Hareket değerlendirmesinde, rehabilitasyon uygulamalarında ve kasların çalışma döngüsü açıklanırken kullanılır. Kardiyolojide diyastolik gevşeme, kalp kasının kasılmanın ardından gevşeyerek kalp boşluklarının kanla dolmasına katkı sağlamasıdır. Ekokardiyografi raporundaki “Sol karıncıkta gevşeme bozukluğu izlenmiştir.” ifadesi, kalbin bu evresine ilişkin bir bulguyu belirtir; kalbin bütün işlevlerinin durduğu anlamına gelmez.

Radyolojide relaksasyon zamanı farklı bir anlam taşır. Manyetik rezonans incelemesinde dokulardaki hidrojen çekirdeklerinin, uygulanan radyo dalgası uyarısından sonra önceki manyetik durumlarına dönüş özelliklerini anlatır. Burada gevşeyen şey hastanın kasları değildir; sözcük fiziksel bir sürecin adıdır. Bu kullanım özellikle manyetik rezonansın teknik açıklamalarında ve bazı nicel incelemelerde karşınıza çıkabilir.

Ruh sağlığı ve ağrı yönetiminde progresif kas gevşetme, kas gruplarının sırayla gerilip ardından bırakıldığı bir uygulamadır. Amaç, gerginlik ile gevşeme arasındaki farkı fark etmek ve bedensel gerginliği azaltmaktır. Anestezide ise kas relaksasyonu, ameliyat sırasında belirli ilaçlarla iskelet kaslarının hareketinin baskılanmasını anlatabilir. Aynı kelime, böylece doğal bir süreç, öğrenilen bir uygulama veya ilaçla oluşturulan bir etki için kullanılabilir.

Relaxation vücutta nasıl gerçekleşir?

İskelet kası kasılırken hücre içindeki kalsiyum, kasılmayı sağlayan proteinlerin etkileşimini mümkün kılar. Uyarı sona erdiğinde kalsiyumun hücre içindeki depolara geri taşınmasıyla bu etkileşim azalır ve kas gevşer. Gevşeme bütünüyle enerjisiz bir bekleme değildir; kalsiyumun geri taşınması için enerji gerekir. Elinizi yumruk yaptıktan sonra açabilmeniz, kasılma ile gevşemenin uyumlu çalışmasına bağlıdır. Normal kas gevşemesi, kasın güçsüzleşmesiyle aynı durum değildir.

Kalpte de gevşeme, dolaşımın devamı için gerekli bir çalışma evresidir. Kalp kası yeterince iyi gevşeyemediğinde, kalbin dolması daha yüksek basınç gerektirebilir. Doktorunuz “Kalbinizin kasılma gücü korunmuş, fakat gevşemesi yavaşlamış.” diyebilir; bu cümle, kanı ileri itme gücü ile dolmaya hazırlanma işlevinin ayrı değerlendirildiğini anlatır. Böyle bir bulgunun önemi, nefes darlığı gibi yakınmalarınız ve incelemenin diğer sonuçlarıyla birlikte belirlenir.

Sizin açınızdan önemli olan, relaxation sözcüğünün hangi yapıyı ve hangi koşulu anlattığıdır. Bazı yapılarda aşırı gevşeklik destek işlevini azaltabilirken, gergin bir kasta gevşeme istenen bir sonuç olabilir. Bu kelime tek başına hastalık anlamına gelmez. Manyetik rezonanstaki kullanımında ise rahatlık hissinizden çok dokunun fiziksel özellikleri söz konusudur.

Relaxation hangi terimlerle karıştırılır?

Kontraksiyon kasılma demektir ve kasın çalışma döngüsünde relaksasyonun karşıt evresini anlatır. Dilatasyon ise genişlemedir; bir damar ya da boşluğun çapının artmasını belirtir. Gevşeme bazı durumlarda genişlemeye yol açabilir, fakat bu sözcükler birbirinin yerine kullanılamaz. Atrofi de farklıdır: kasın hacminin azalmasını anlatır, kasılma sonrasındaki olağan gevşemeyi değil.

Sedasyon, kişinin uyanıklığının ve çevreye verdiği yanıtların ilaçlarla azaltılmasıdır. Kas relaksasyonu ise kas hareketiyle ilgilidir; özellikle anestezide kullanılan kas gevşetici ilaçlar kendi başlarına uyku veya ağrı kesilmesi sağlamaz. Felçte hareketin kaybı ya da belirgin azalması söz konusuyken, normal relaksasyonda kas uygun uyarıyla yeniden kasılabilir. Dolayısıyla rahatlama hissi, uyku hali ve kasın gevşemesi farklı süreçlerdir.

Relaxation için doktora ne sorulur?

Bir rapor veya görüşmede relaxation geçtiğinde, sorularınızı kelimenin kullanıldığı yere göre seçebilirsiniz: “Burada gevşeme ile hangi organın ya da dokunun işlevini anlatıyorsunuz?” Kalp incelemesinde bir bozukluk belirtilmişse “Bu bulgu yakınmalarımı açıklıyor mu ve diğer kalp bulgularıyla birlikte nasıl değerlendiriliyor?” sorusu yararlıdır. Bir gevşetme uygulaması veya ilaç önerilmişse “Bu uygulamayla hedeflenen etki nedir ve günlük hareketlerimi nasıl etkileyebilir?” diye sorabilirsiniz.

İlişkili terimler: Contraction, Diastole, Dilatation, Muscle, Sedation