Sabin Vaccine

Sabin Vaccine nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Çocuk felcinden korunmak için kullanılan ağızdan damla uygulaması, tıpta sabin aşısı adıyla anılır. Bu aşı, hastalık yapma gücü azaltılmış canlı çocuk felci virüsleri içerir ve bağışıklık sistemine bu virüsü tanımayı öğretir. Günlük konuşmada duyabileceğiniz “Çocuk felci aşısını ağzına damlattılar” cümlesi, aşının bu uygulanma biçimini anlatır. Buradaki amaç mevcut felci düzeltmek değil, çocuk felci virüsünün yol açabileceği hastalığa karşı önceden koruma sağlamaktır.

İngilizce sabin vaccine ifadesi kabaca “seybin veksin” diye okunur. Adını, aşının geliştirilmesinde önemli rol oynayan hekim ve araştırmacı Albert Sabin’den alır; vaccine sözcüğü İngilizcede aşı demektir. Türkçe tıp dilinde sabin aşısı ve oral polio aşısı adları kullanılır. Oral ağızdan uygulamayı, polio ise çocuk felcini ifade eder.

Sabin aşısı hangi kayıtlarda geçer?

Sabin aşısına çocuk sağlığı, aile hekimliği, enfeksiyon hastalıkları ve toplum sağlığı uygulamalarında rastlanır. Adı çoğunlukla aşı kartında, bağışıklama kaydında veya geçmiş aşıların değerlendirildiği hekim notunda yer alır. Örneğin “Ağızdan çocuk felci aşısı uygulandı” ifadesi, yapılan koruyucu işlemi kaydeder; kişinin çocuk felci geçirdiğini bildirmez. Eski kayıtlarda aşının adı yerine yalnızca uygulama yolu yazılmış olabilir.

Oral polio aşısı ifadesi aşının ağızdan verildiğini, canlı zayıflatılmış polio aşısı içeriğindeki virüsün niteliğini, sabin aşı suşu ise aşı hazırlanırken kullanılan virüs kökenini anlatır. Suş, aynı virüs türü içinde belirli özellikleri olan bir virüs grubudur. Hekiminiz “Aşı kartındaki kaydı, aşının ağızdan mı yoksa enjeksiyonla mı yapıldığını ayırt etmek için inceliyorum” diyebilir. Bu ayrım önemlidir; çocuk felcine karşı kullanılan bütün aşıların içeriği ve uygulanma yolu aynı değildir.

Sabin aşısı vücutta nasıl çalışır?

Ağızdan alınan zayıflatılmış virüs bağırsakta çoğalarak bağışıklık sistemini uyarır. Vücut, virüsü tanıyan savunma yanıtları ve antikorlar geliştirir. Bağırsak yüzeyinde oluşan bağışıklık, gerçek çocuk felci virüsünün burada çoğalmasını ve dışkıyla çevreye yayılmasını sınırlamaya yardımcı olur. Bu özellik, sabin aşısının yalnızca aşılanan kişiyi korumak açısından değil, virüsün toplumdaki dolaşımını azaltmak açısından da önem taşımasını sağlar.

Çocuk felci virüsü ağız yoluyla vücuda girer ve bazı enfeksiyonlarda kas hareketlerini yöneten sinir hücrelerine zarar vererek kalıcı güçsüzlüğe yol açabilir. Aşı bu hasar oluşmadan önce korunma sağlamayı hedefler. Aşı virüsü uygulamadan sonra dışkıyla atılabildiği için tuvalet ve bez değişimi sonrasında el temizliği önem taşır. Canlı aşı olması nedeniyle ağır bağışıklık yetmezliği bulunan kişilerde ve onların yakın temaslılarında uygunluk ayrıca değerlendirilir. Çok nadiren aşıyla ilişkili felç gelişebilir; aşılama kapsamının yetersiz olduğu topluluklarda uzun süre dolaşan aşı kökenli virüsler de hastalık yapabilen özellikler kazanabilir.

Sabin ve salk aşısı nasıl ayrılır?

Sabin aşısıyla en sık karıştırılan ürün salk aşısıdır. Salk aşısı, çoğalma yeteneği olmayan, etkisizleştirilmiş çocuk felci virüsü içerir ve enjeksiyonla uygulanır. Bu nedenle inaktif polio aşısı olarak da adlandırılır. Sabin aşısı ise canlı zayıflatılmış virüs içerir ve ağızdan verilir. İkisinin de hedefi çocuk felcine karşı korumadır; ancak vücuttaki davranışları ve kullanım koşulları farklıdır.

İnaktif polio aşısı felce karşı güçlü koruma sağlarken bağırsaktaki virüs çoğalmasını sınırlama etkisi ağızdan verilen aşıya göre daha düşüktür. Buna karşılık içindeki virüs çoğalamadığı için aşı virüsünün yayılması veya yeniden hastalık yapabilen özellik kazanması söz konusu değildir. Polio enfeksiyonu da aşılamayla karıştırılmamalıdır: enfeksiyon virüsün kişiye bulaşmasını, aşılama ise koruyucu bağışıklık oluşturma işlemini anlatır. Aşı kartındaki uygulama kaydı, geçirilmiş enfeksiyonu gösteren laboratuvar sonucu yerine geçmez.

Sabin aşısı için ne sorulmalı?

Eski aşı kartınızı değerlendirmek, eksik aşıları tamamlatmak veya seyahat öncesi korunmayı planlamak için görüşüyorsanız “Kaydımdaki çocuk felci aşısı ağızdan verilen mi, enjeksiyonla yapılan mı?” sorusu belirsizliği gidermeye yardımcı olur. Kendinizde ya da aynı evde yaşayan birinde bağışıklık yetmezliği varsa veya bağışıklığı baskılayan tedavi kullanılıyorsa “Bu durum canlı aşı seçimini etkiler mi?” diye sorabilirsiniz. Seyahat planında gidilecek yer ve önceki aşılar birlikte değerlendirildiğinden “Geçmiş aşılarıma ve gideceğim yere göre ek çocuk felci aşısı gerekiyor mu?” sorusu uygun koruma planına odaklanır.

İlişkili terimler: Poliomyelitis