Hemoglobin tahlil sonucunda ne anlama gelir?

Hemoglobin neyi ölçer?

Hemoglobin, alyuvarların içinde bulunan ve kana kırmızı rengini veren, oksijen taşıyan protein olarak görev yapar. Akciğerlerden aldığı oksijeni dokulara ulaştırır; karbondioksitin taşınmasına da katkıda bulunur. Tahlilde ölçülen hemoglobin, kanınızın belirli bir hacminde bu proteinden ne kadar bulunduğunu gösterir. Bu nedenle sonuç, kanın oksijen taşıma kapasitesi hakkında bilgi verir; dokuların aldığı oksijeni doğrudan ölçmez. Raporda Hb veya HGB olarak yazılabilir; bu kısaltmaların İngilizce karşılığı hemoglobin, Türkçe açıklaması ise oksijen taşıyıcı kan proteinidir.

Hemoglobin ölçümü, hemogram adı verilen tam kan sayımının parçasıdır. Genellikle koldaki toplardamardan alınan kan örneğiyle çalışılır. Aynı raporda alyuvarların sayısı, büyüklüğü ve kan içindeki kapladığı alan hakkında başka sonuçlar da bulunur. Doktorunuz hemoglobini bu bilgilerle birlikte yorumlar; çünkü benzer hemoglobin sonuçları farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Raporunuzdaki aralık, kullanılan laboratuvar yöntemine ve kişinin özelliklerine göre belirlenir; başka bir kişinin sonucuyla doğrudan karşılaştırma yapmak yanıltıcı olabilir.

Hangi durumlarda bakılır?

Çabuk yorulma, halsizlik, solukluk, eforla nefes nefese kalma, çarpıntı veya baş dönmesi olduğunda hemoglobine bakılabilir. Bu yakınmalar, dokulara taşınan oksijenin azalmasıyla ilişkili olabilse de başka nedenlerle de görülebilir. Belirgin yakınması olmayan kişilerde genel sağlık değerlendirmesi sırasında da ölçülebilir. Ameliyat öncesi değerlendirmede, gebelik izlemlerinde ve uzun süren hastalıkların takibinde hemogramın parçası olarak istenebilir. Daha önce saptanmış bir değişikliğin sürüp sürmediğini anlamak için eski sonuçlarla karşılaştırılması da yararlı olabilir.

Yoğun adet kanaması, dışkıda kan görülmesi veya başka bir kanama şüphesi olduğunda bu ölçüm yol gösterici olabilir. Böbrek hastalığı, beslenme yetersizliği ya da kan hücresi üretimini etkileyebilen durumların izleminde de kullanılabilir. Hemoglobin, kan kaybının kaynağını göstermez; doktorunuz yakınmalarınıza göre ek incelemeleri değerlendirir. Ani başlayan kanamanın erken döneminde sonuç henüz belirgin değişmemiş olabilir. Bu yüzden kanama öyküsü ve muayene bulguları, laboratuvar sonucu kadar önem taşır.

Hemoglobin normal değeri kaç olmalı?

Hemoglobin yüksekse ne anlama gelir?

Hemoglobin raporunuzdaki aralık üzerinde olduğunda, önce kanda gerçekten daha fazla alyuvar bulunup bulunmadığı değerlendirilir. Bazen artış, alyuvar üretiminden değil, kanın sıvı kısmının azalmasından kaynaklanabilir. Susuz kalmak, yoğun terlemek, kusmak veya ishal geçirmek kanı daha yoğun hale getirerek ölçümü yükseltebilir. Böyle bir sonuç vücuttaki toplam hemoglobin miktarının arttığı anlamına gelmeyebilir. Yakın zamanda yaşanan sıvı kaybı, günlük koşullar ve önceki tahliller bu ayrımda yardımcı olur.

Yüksek rakımda yaşamak, sigara kullanımı ve vücudun uzun süre yeterli oksijen alamadığı bazı kalp veya akciğer sorunları hemoglobinin yükselmesine eşlik edebilir. Uykuda solunumun tekrarlayan biçimde kesilmesi de değerlendirmede dikkate alınabilir. Daha seyrek olarak kemik iliğinin fazla alyuvar üretmesiyle ilişkili durumlar araştırılabilir. Yüksekliğin nedenini anlamak için hematokrit, alyuvar sayısı, oksijenlenme durumu ve kullanılan ilaçlar birlikte ele alınır. Tek başına hemoglobin sonucu hastalık tanısı koydurmaz; doktorunuz diğer sonuçlarla birlikte değerlendirir.

Hemoglobin düşükse ne anlama gelir?

Hemoglobinin raporunuzdaki aralık altında olması, kansızlık olarak bilinen anemiyi düşündürebilir. Dokulara oksijen taşınması azalabileceği için yorgunluk, dikkat toplamada zorlanma, çarpıntı veya hareket sırasında nefes darlığı görülebilir. Yakınmaların belirginliği yalnızca sonuca değil, düşüşün ne kadar hızlı geliştiğine ve kişinin genel sağlığına da bağlıdır. Yavaş gelişen düşüklükte vücut zamanla uyum sağlayabildiğinden yakınmalar daha silik olabilir. Kalp veya akciğer hastalığı bulunan kişiler ise değişiklikleri günlük hareketlerinde daha erken fark edebilir.

Demir eksikliği sık karşılaşılan nedenlerdendir; ancak her düşük hemoglobin demir eksikliği anlamına gelmez. Yoğun adet kanamaları, sindirim sisteminden kan kaybı, B12 vitamini veya folat eksikliği, böbrek hastalıkları ve uzun süren iltihabi hastalıklar da etkili olabilir. Alyuvarların normalden hızlı parçalanması veya kemik iliğinde üretimin azalması da araştırılabilecek nedenler arasındadır. Doktorunuz alyuvarların büyüklüğünü, demir depolarını ve gerektiğinde başka göstergeleri inceler. Hemoglobinin raporunuzdaki aralık içinde olması ise demir depolarının yeterli olduğunu her zaman göstermez.

Sonucu etkileyen şeyler

Sonucunuzu yorumlarken yaşınız, hormonal durumunuz, gebelik ve yaşadığınız yerin rakımı dikkate alınır. Gebelikte kanın sıvı kısmı arttığı için hemoglobin daha düşük ölçülebilir; değerlendirme gebeliğe uygun aralıkla yapılır. Adet kanamalarının süresi ve yoğunluğu da önemlidir. Sigara kullanımı sonucu yükseltebilir; alkol ise beslenmeyi, karaciğeri veya kan hücresi üretimini etkileyerek farklı değişikliklere yol açabilir. Kullandığınız ilaçları ve takviyeleri doktorunuza bildirmeniz, sonucun olası nedenlerinin anlaşılmasına yardımcı olur. Test öncesinde bunları kendi kararınızla kesmeyin.

Yalnızca hemogram istenmişse çoğu zaman açlık gerekmez; beraberinde başka testler varsa laboratuvarın hazırlık koşullarını izleyin. Yoğun egzersiz, sıvı kaybı veya damar yoluyla verilen sıvılar ölçümün yorumunu etkileyebilir. Örneğin damar yolundan alınması ve verilen sıvıyla karışması da sonucu değiştirebilir. Kan alınırken turnikenin uzun süre tutulması bazı ölçümlerde yoğunlaşmaya yol açabilir. Beklenmeyen bir sonuçta doktorunuz örnek alma koşullarını sorgulayabilir ve uygun görürse ölçümün tekrarlanmasını isteyebilir.

Ne zaman doktora gitmeli?

Hemoglobininiz raporunuzdaki aralık dışında görünüyorsa, sonucu isteyen doktorla görüşerek yakınmalarınızı, önceki tahlillerinizi ve kanama öykünüzü paylaşın. Süren halsizlik, giderek azalan efor kapasitesi, tekrarlayan baş dönmesi veya belirgin çarpıntı varsa değerlendirmeyi ertelemeyin. Göğüs ağrısı, dinlenirken nefes darlığı, bayılma, durmayan kanama ya da siyah ve katranımsı dışkı gibi belirtilerde acil değerlendirme gerekir. Bu durumlarda randevu gününü veya yeni tahlili beklemeyin. Yakınmanız yoksa görüşmenin zamanlaması, sapmanın derecesine ve genel sağlık durumunuza göre belirlenebilir. Gebelik, bilinen kalp hastalığı veya yakın zamanda gelişen kanama varsa bunu görüşme sırasında özellikle belirtin; eski sonuçlarınızı yanınızda bulundurmanız değişimin anlaşılmasını kolaylaştırır.