Ulnar

Ulnar nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Serçe parmağınızın bulunduğu tarafı tarif etmek için kullanılan sözcüklerden biri ulnardır; tıpta ulnar, ön koldaki ulna kemiğiyle veya bu kemiğin bulunduğu tarafla ilişkili demektir. Günlük dilde çoğu zaman serçe parmak tarafındaki ifadesiyle karşılanabilir. Buradaki ön kol, dirsekle el bileği arasındaki bölgedir; omuzla dirsek arasındaki bölüme ise kol denir.

Sözcük, Latincede ön kol kemiğini adlandıran ulna kelimesinden türemiştir. Türkçe tıp dilinde ulnar biçiminde yazılır ve kabaca ul-nar diye okunur. Anatomi kaynaklarında aynı ilişkiyi anlatan ulnaris biçimiyle de karşılaşabilirsiniz. Ulnar bir yapının adı olmaktan çok, yanına geldiği yapının hangi kemikle veya hangi tarafla ilişkili olduğunu belirten bir sıfattır.

Ulnar hangi ifadelerde kullanılır?

Ulnar sinir, ulnar arter ve ulnar deviasyon, sözcüğün sık kullanılan birleşimleridir. Ulnar sinir, eldeki bazı kasların çalışmasını ve serçe parmak çevresinden duyu taşınmasını sağlar. Ulnar arter, ön koldan ele kan taşıyan atardamarlardandır. Ulnar deviasyon ise elin bilekten serçe parmak yönüne eğilmesini anlatır; bağlama göre normal bir hareketi veya eklemdeki kalıcı yön değişikliğini tarif edebilir.

Nöroloji ve fizik tedavi değerlendirmelerinde, sinirlerin elektriksel iletimini inceleyen testlerin raporlarında ulnar sözcüğüne rastlanır. Örneğin, “Dirsek düzeyinde ulnar sinir iletiminde yavaşlama saptandı.” cümlesi, incelenen sinirin dirsek çevresindeki bölümünde elektriksel sinyallerin beklenenden yavaş ilerlediğini belirtir. Bu bulgu, yakınmalar ve muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır; yalnızca kelimenin kendisi sorunun ağırlığını açıklamaz.

Ortopedi, el cerrahisi ve radyoloji alanlarında ulnar taraf, ulnar stiloid ve ulnar varyans ifadeleri kullanılabilir. Ulnar stiloid, ulnanın el bileğine yakın ucundaki kemik çıkıntısıdır. Ulnar varyans, el bileği görüntülerinde ulna ile komşusu radius kemiğinin uçlarının birbirlerine göre uzunluk ilişkisini anlatır. Bu ifade, kemiğin kırıldığı veya sinirin sıkıştığı anlamına gelmez.

Ulnar yapılar ne işe yarar?

Ön kolda yan yana uzanan ulna ve radius, dirsek ile el bileği arasındaki kemik yapıyı oluşturur. Avuçlar karşıya bakarken ulna serçe parmak tarafında, radius başparmak tarafında kalır. Ön kol çevrildiğinde kemiklerin birbirine göre konumu değişebildiğinden, anatomik yönler belirli bir referans duruşuna göre adlandırılır. Ulna özellikle dirsek ekleminin yapısında önemli yer tutar.

Ulnar sinir, dirseğin iç tarafındaki kemik çıkıntısının arkasından geçerken yüzeye yaklaşır. Dirseğinizi sert bir yere çarptığınızda serçe parmağa doğru yayılan elektriklenme, bu sinirin aniden uyarılmasıyla oluşabilir. “Dirseğimi çarptım, serçe parmağıma kadar elektrik gitti.” cümlesi bu hissin günlük dildeki karşılığıdır. Uzun süre dirseğe dayanmak veya dirseği bükülü tutmak, hassas kişilerde sinir üzerindeki baskıyı artırabilir.

Ulnar sinirin etkilenmesi serçe parmakta ve yüzük parmağının serçe parmağa bakan bölümünde uyuşmaya yol açabilir. Bazı durumlarda parmakları birbirinden ayırma, birbirine yaklaştırma veya nesneleri sıkıca tutma güçleşir. Hekiminiz, “Ulnar sinirin dirsekte mi, el bileğinde mi etkilendiğini araştıracağız.” diyebilir. Bu ayrım önemlidir; benzer yakınmalar sinirin farklı bölgelerinde gelişen sorunlardan kaynaklanabilir ve yaklaşım etkilenmenin yerine göre değişir.

Ulnar ile radial arasındaki fark

Ulnar ve radial, ön kol ile elde farklı tarafları tarif eder. Radial, radius kemiğiyle ve çoğunlukla başparmak tarafıyla ilişkilidir; ulnar ise ulna ve serçe parmak tarafıyla ilişkilidir. Örneğin el bileğinin radial tarafındaki ağrıyla ulnar tarafındaki ağrı, aynı bölgede hissedilen bir yakınma sayılmaz. Ağrının tarafını doğru söylemek, muayenede hangi yapıların değerlendirileceğini daraltır.

Ulna kemiğin kendisinin adıdır; ulnar ise o kemikle veya tarafla ilişki kurar. Ulnar sinir ile median sinir de birbirinden farklı yapılardır. Median sinir başparmak, işaret parmağı ve orta parmak çevresindeki duyuyla daha çok ilişkilidir; el bileğindeki karpal tünel sendromunda etkilenen sinir budur. Bununla birlikte uyuşmanın dağılımı her kişide kusursuz bir sınır çizmez, bu yüzden parmakların tarifine muayene de eklenir.

Ulnar bulgular için neler sorulabilir?

Görüşmeye giderken uyuşmanın hangi parmaklarda olduğunu, dirseği bükmekle artıp artmadığını ve kavramada değişiklik bulunup bulunmadığını not edebilirsiniz. Raporda yalnızca ulnar sözcüğünü işaretlemek yerine geçtiği cümlenin tamamını göstermek, hangi yapının anlatıldığını belirlemeyi kolaylaştırır. “Burada ulnar sözcüğü siniri mi, kemiği mi, yoksa yönü mü anlatıyor?” sorusu belirsizliği giderir. Sinir incelemesinde bir bulgu varsa “Etkilenmenin yeri ve derecesi nedir?” diye sorabilirsiniz. Günlük işlerde zorlanıyorsanız “Hangi hareketleri değiştirmeliyim ve güç kaybını nasıl takip etmeliyim?” sorusu, size uygun bir izlem planını konuşmaya yardımcı olur.

İlişkili terimler: Ulna, Radius