Abdominal

Abdominal nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Doktorunuz bir yakınmayı abdominal diye tarif ettiğinde, önce vücudun hangi bölgesinden söz ettiğini belirtir: tıpta abdominal, karın bölgesiyle ilişkili yapıları, belirtileri ve işlemleri anlatan bir sıfattır. Günlük konuşmadaki karın sözcüğünün tıbbi ifadelerdeki karşılığı gibi düşünebilirsiniz. Ancak kelimenin yanına gelen ifade önemlidir; abdominal ağrı bir yakınmayı, abdominal kaslar bir yapıyı, abdominal cerrahi ise bir ameliyat alanını belirtir.

Kelimenin kökü Latincedeki abdomen sözcüğüdür; Latincede sıfat biçimi abdominalis olarak kullanılır. İngilizcede de abdominal yazılır ve Türkçe tıp dilinde aynı yazımla yerleşmiştir. Türkçede kabaca ab-do-mi-nal diye okunur. Karın, göğüs kafesinin altında ve leğen kemiği bölgesinin üstünde kalan gövde alanıdır; bazı inceleme ve ameliyat adlarında pelvis bölgesiyle birlikte ele alınabilir. Bu nedenle kelimeyi görmek, belirli bir organın adının söylendiği anlamına gelmez.

Abdominal hangi ifadelerde kullanılır?

Abdominal sözcüğü iç hastalıkları, gastroenteroloji, genel cerrahi, radyoloji ve acil tıpta sık kullanılır. Abdominal ağrı, karın bölgesinde hissedilen ağrıdır; ağrının kaynağını veya nedenini tek başına söylemez. Abdominal muayene, hekimin karnı gözle değerlendirmesini, dinlemesini ve elle incelemesini kapsar. Doktorunuzun “Abdominal muayenede ağrının yerini ve karnınızda hassasiyet olup olmadığını değerlendireceğim.” demesi, belirli bir hastalığın kesinleştiğini değil, muayenenin amacını anlatır.

Abdominal ultrasonografi, karındaki organların ses dalgalarıyla görüntülenmesidir; karaciğer, safra kesesi ve böbreklerin değerlendirilmesinde sık kullanılır. “Abdominal ultrasonografide safra kesesinde taş izlendi.” şeklindeki bir rapor cümlesinde abdominal incelemenin bölgesini, taş ifadesi ise saptanan bulguyu belirtir. Abdominal tomografi, aynı bölgeyi farklı bir görüntüleme yöntemiyle inceler. Abdominal cerrahi karın bölgesindeki ameliyatları, abdominal duvar ise kas ve bağ dokusu gibi karın boşluğunu çevreleyen yapıları anlatır. Görüntüleme istemindeki ek açıklamalar, hangi organın veya sorunun araştırıldığını gösterir.

Abdominal bölgedeki yapılar nasıl çalışır?

Karın bölgesinde mide, bağırsaklar, karaciğer, safra kesesi ve dalak gibi organlar bulunur. Böbrekler ve pankreasın büyük bölümü, karın içindeki zarla çevrili boşluğun arkasında yer alır; yine de abdominal değerlendirmelerde incelenir. Karın duvarındaki kaslar organları destekler, gövde hareketlerine katılır ve öksürme ya da ıkınma sırasında karın içi basıncının artmasına yardımcı olur. Spor konuşmalarında duyabileceğiniz “Bugün karın kaslarımı çalıştırdım.” cümlesi bu kaslarla ilgilidir; karın içindeki organları çalıştırmak anlamına gelmez.

Abdominal ağrı farklı dokulardan kaynaklanabildiği için hissedildiği yer her zaman sorunlu organı doğrudan göstermez. Bağırsakların gerilmesi veya kasılması daha yaygın, yerini tarif etmesi güç bir ağrı oluşturabilir; karın duvarından kaynaklanan ağrı ise hareketle belirginleşebilir. Hekim bu yüzden ağrının başlangıcını, yemeklerle ilişkisini, yayılmasını ve eşlik eden yakınmaları sorar. Abdominal hassasiyet, muayenede bastırılan yerde ağrı hissedilmesidir; kendiliğinden olan ağrıyla aynı bulgu değildir. Şiddetli ağrıya bayılma, belirgin karın sertliği veya kanlı kusma eşlik etmesi acil değerlendirme gerektirir.

Abdominal hangi terimlerle karıştırılır?

Abdominal ile abdomen yakın ilişkilidir ama cümlede farklı görevler üstlenir: abdomen bölgenin adıdır, abdominal ise o bölgeyle bağlantıyı anlatır. Abdominal ifadesi tek başına hastalık anlamına gelmez. Epigastrik daha dar bir yer tarifidir; karnın üst orta kısmını belirtir. Bu nedenle epigastrik ağrı abdominal ağrının belirli bir bölgede hissedilen biçimidir, bütün karına yayılan ağrı demek değildir. Torasik ise göğüs bölgesiyle ilgilidir ve abdominal ile aynı anatomik alanı anlatmaz.

Pelvik, leğen kemiğinin çevrelediği alt gövde bölgesiyle ilişkilidir; bazı tetkiklerde abdominal ve pelvik alanlar birlikte incelenir. İntraabdominal karın içinde, özellikle karın boşluğu içinde bulunan yapıları veya gelişen olayları vurgular. Retroperitoneal ise karın zarının arkasındaki alanı belirtir. Bunlar yalnızca farklı yazımlar değildir; anatomik yeri daha ayrıntılı tarif ederler. Abdominal şişkinlik ile abdominal obezite de farklıdır: şişkinlik dolgunluk veya genişleme yakınmasını, obezite ise karın bölgesindeki yağ birikimini anlatır.

Abdominal ifadesi için ne sorabilirsiniz?

Görüşmede abdominal sözcüğünü yanındaki ifadeyle birlikte ele almak, size verilen bilginin bir belirti mi, muayene bulgusu mu yoksa inceleme adı mı olduğunu netleştirir. Ağrı nedeniyle değerlendiriliyorsanız “Abdominal ağrının hangi organdan kaynaklandığını düşünüyorsunuz?” sorusu olası nedeni konuşmayı sağlar. Tetkik istendiyse “Bu abdominal incelemede hangi organlar ve hangi olasılıklar değerlendirilecek?” diye sorabilirsiniz. Raporunuzda bir bulgu varsa “Bu abdominal bulgu yakınmalarımla ilişkili mi ve tedavi ya da takip gerektiriyor mu?” sorusu, bulgunun sizin için taşıdığı önemi açıklığa kavuşturur.

İlişkili terimler: Abdomen, Abdominalis, Epigastric, Intra-Abdominal, Peritoneum, Retroperitoneal