İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Adenoid

a.&n. 1. Bez şeklinde, guddeli; 2. Bez karakteri taşıyan; (Nasopharengienne boşluğun kapalı foliküllerinin hipertrofisi genellikle 5-10 aşındaki çocuklara tesir eder); 3. Burun ahtapotu.

Adenoid nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Geniz eti denildiğinde çoğu kişinin aklına uykuda horlayan, ağzı açık uyuyan bir çocuk gelir; tıpta adenoid, bu bölgedeki bağışıklık dokusu için kullanılan addır. Burnun arkasında, boğazın üst bölümünde yer alır ve ağız açıldığında doğrudan görülmez. Normalde de bulunan bu doku, büyüyüp hava geçişini daralttığında ya da iltihaplandığında yakınmalara yol açabilir.

Kelimenin kökü, Eski Yunancada bez anlamına gelen aden ile benzerlik bildiren bir eke dayanır. İngilizcede de kullanılan adenoid, Türkçede kabaca yazıldığı gibi, adeno-id diye okunur. Daha eski veya betimleyici kullanımlarda bez benzeri anlamı taşıyabilir; güncel kulak burun boğaz dilinde ise çoğunlukla geniz etini anlatır. Geniz eti aslında salgı üreten bir bez değil, savunma sisteminin parçası olan lenf dokusudur.

Adenoid hangi ifadelerde kullanılır?

Bu kelimeyle en sık kulak burun boğaz muayenesinde, çocuk sağlığı değerlendirmesinde ve ameliyat belgelerinde karşılaşılır. Adenoid hipertrofisi, geniz etinin büyümesi demektir. Bir raporda geçen “Geniz etinde büyüme ve hava yolunda daralma izlenmiştir” cümlesi, dokunun hacmini ve çevresine etkisini tarif eder; yakınmaların ağırlığı yalnızca bu ifadeden anlaşılamaz.

Adenoidit, geniz etinin iltihaplanmasını; adenoidektomi ise bu dokunun ameliyatla çıkarılmasını anlatır. Adenoid vejetasyon ifadesi de genellikle büyümüş geniz eti için kullanılır; buradaki vejetasyon, kanser tanımı değildir. Adenoid yüz görünümü denildiğinde ise uzun süren burun tıkanıklığı ve ağızdan solumayla ilişkili yüz ve çene gelişimi özellikleri kastedilir.

Doktorunuz “Geniz etinin büyüklüğünü ve kulakların havalanmasını birlikte değerlendireceğiz” diyebilir. Değerlendirmede burundan ilerletilen ince bir kamerayla geniz bölgesine bakılabilir; kulak yakınmaları varsa işitme ve orta kulak basıncı ölçümleri de yapılabilir. Raporun yalnızca geniz etini mi, eşlik eden bademcik veya kulak sorunlarını da mı anlattığı önemlidir.

Adenoid vücudu nasıl etkiler?

Geniz eti, solunan havayla karşılaşılan mikroplara karşı bağışıklık yanıtına katılır. Çocuklukta daha belirgindir ve yaş ilerledikçe çoğunlukla küçülür. Enfeksiyonlar ve iltihabi süreçler sırasında büyüyebilir; büyüyen doku burnun arkasındaki hava yolunu daraltınca burundan nefes almak güçleşebilir.

Gündelik konuşmada “Gece ağzı açık uyuyor, sabah da ağzı kupkuru kalkıyor” diye anlatılan durumun nedenlerinden biri geniz eti büyümesidir. Horlama, burundan konuşuyormuş gibi bir ses ve huzursuz uyku eşlik edebilir. Uykuda nefesin duraklaması daha belirgin bir hava yolu tıkanıklığını düşündürür; ancak her horlama geniz etinden kaynaklanmaz.

Geniz eti, orta kulağı genze bağlayan östaki tüplerinin açıklıklarına yakın bulunur. Büyümesi ve çevresindeki iltihap, orta kulağın havalanmasını bozarak kulak zarının arkasında sıvı birikmesine ve işitmenin azalmasına katkıda bulunabilir. Çocuğun televizyonun sesini açması ya da söylenenleri sık tekrarlatması bu nedenle araştırılabilir. Tedavi kararı yalnızca dokunun büyüklüğüne değil, uykuya, işitmeye ve günlük yaşama etkisine göre verilir.

Adenoid hangi terimlerle karıştırılır?

Geniz eti ile bademcik aynı yapı değildir. Günlük dilde bademcik denilen dokular boğazın yanlarında bulunur ve ağız açıldığında görülebilir; geniz eti ise burnun arkasındadır. Her ikisi de bağışıklık dokusu olsa da muayeneleri ve yol açtıkları tıkanıklığın yeri farklıdır. Birinin büyümesi, diğerinin de mutlaka büyüdüğü anlamına gelmez.

Nazal polip, burun ve sinüslerin iç yüzeyinden gelişen farklı bir oluşumdur; geniz etiyle eş anlamlı değildir. Burun eti sözü ise çoğu zaman havayı ısıtıp nemlendiren konkalar için kullanılır. Eski kaynaklardaki burun ahtapotu gibi ifadeler, bu yapıları birbirine karıştırabilir. Ayrıca adenoid kistik karsinom ayrı bir tümör adıdır; sıradan geniz eti büyümesiyle aynı durum değildir.

Adenoid için hangi sorular işe yarar?

Muayenede “Geniz eti yalnızca büyük mü, yoksa nefes almayı veya kulakların havalanmasını da bozuyor mu?” sorusu, bulgunun önemini netleştirir. Uykuda solunum duraklaması varsa “Uyku açısından ayrıca değerlendirme gerekiyor mu?” diye sorabilirsiniz. Tedavi konuşulurken “Benim ya da çocuğumun durumunda izlem, ilaç veya ameliyat seçimini hangi bulgular belirliyor?” sorusu, kararın gerekçesini öğrenmenizi sağlar; horlamanın sıklığını ve işitmedeki değişiklikleri anlatmanız da değerlendirmeye katkı verir.

Adenoid hakkında sık sorulan sorular

Adenoid ne demek?

Kulak burun boğaz alanında genellikle geniz eti anlamında kullanılır. Burnun arkasındaki bu lenf dokusu, bağışıklık savunmasına katılır.

Adenoid nerede bulunur?

Burnun arkasında, geniz bölgesinin üst kısmında bulunur. Ağızdan bakılarak görülen bademciklerden farklı bir yerdedir.

Adenoid raporda ne anlama gelir?

Anlamı, yanındaki kelimeye bağlıdır: hipertrofi büyümeyi, iltihap ifadesi enfeksiyon veya iltihabi süreci anlatır. Bulguların önemi, burundan solunum ve kulak işlevleriyle birlikte değerlendirilir.

Adenoid ile nazal polip arasındaki fark nedir?

Adenoid, genizde bulunan bağışıklık dokusudur. Nazal polip ise burun veya sinüslerin iç yüzeyinden gelişir; aynı yapının farklı adları değildir.

Adenoid hangi kelimelerle kullanılır?

Adenoid hipertrofisi ve adenoid vejetasyon, büyümüş geniz eti için kullanılan ifadelerdir. Adenoidit iltihabı, adenoidektomi ise geniz etinin çıkarılması ameliyatını belirtir.

İlişkili terimler: Adenoiditis, Nasopharynx, Tonsil, Nasal Polyp

Aynı harften

A Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri