Alveolar Process

Alveolar Process nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Dişler çene kemiğine doğrudan yapışmaz; kendilerine ait kemik yuvalar içinde, aradaki bağ dokusuyla tutunur. Bu yuvaları taşıyan çene bölümüne tıpta alveolar process denir. Türkçe karşılığı alveoler çıkıntı veya alveoler prosestir. Günlük dille, çenenin dişleri taşıyan kemik kenarı diye düşünebilirsiniz; ancak bu yapı yalnızca ince bir kenardan değil, diş köklerini çevreleyen kemik duvarlardan oluşur.

Alveolar process İngilizce bir ifadedir ve kabaca “alviyolır proses” diye okunur. Alveolar sözcüğünün kökü, Latincede küçük oyuk anlamına gelen alveolus kelimesidir; process ise burada anatomik çıkıntıyı anlatır. Diş hekimliğinde alveol denildiğinde diş yuvası, alveoler denildiğinde bu yuvayla ilişkili yapı anlaşılır. Terim, çene kemiğinin tamamının değil, belirli bir bölümünün adıdır.

Alveoler proses hangi raporlarda geçer?

Bu ifadeyle diş hekimliği muayenesinde, ağız ve çene cerrahisi değerlendirmesinde, panoramik diş filmi veya çene tomografisi raporunda karşılaşabilirsiniz. İmplant planlamasında diş taşıyan kemiğin yüksekliği, genişliği ve çevredeki anatomik yapılara uzaklığı incelenir. Diş eti hastalıkları değerlendirilirken ise diş köklerinin çevresindeki kemik desteğinin ne kadar korunduğuna bakılır. Dolayısıyla rapordaki anlam, yanında yazan bulguya göre değişir.

Örneğin bir raporda “Üst çenenin alveoler çıkıntısında kırık izlenmiştir.” yazabilir; burada anlatılan, dişleri taşıyan kemik bölümünün yaralanmasıdır. Alveoler proses kırığı ifadesi bu durumu adlandırır. Alveoler kemik kaybı, diş çevresindeki kemik desteğinin azaldığını belirtir. Alveoler kret rezorpsiyonu ise özellikle diş kaybından sonra kalan kemik sırtının zamanla küçülmesini anlatır. Bu ifadeler aynı bölgeyle ilişkili olsa da birbirinin yerine kullanılamaz.

Alveoler proses dişleri nasıl destekler?

Diş kökü ile onu çevreleyen kemik arasında periodontal ligament adı verilen lifli bir bağ dokusu bulunur. Bu doku dişi yuvasına bağlar ve çiğneme sırasında oluşan kuvvetlerin kemiğe aktarılmasına yardımcı olur. Alveoler kemik de sabit ve değişmez bir yapı değildir; üzerine gelen kuvvetlere ve çevresindeki dokuların durumuna göre sürekli yenilenir. Ortodontik tedavide dişlerin hareket edebilmesi, bu kontrollü kemik yapımı ve yıkımı sayesinde mümkündür.

Diş eti çevresindeki iltihap destek dokularına ilerlediğinde, dişi çevreleyen kemikte kayıp gelişebilir. Diş çekildikten sonra ise o dişe ait yuva iyileşirken bölgenin şekli değişir ve zaman içinde kemik hacmi azalabilir. Hekimin “İmplantı planlamadan önce bu bölgedeki kemiğin genişliğini değerlendireceğiz.” demesi, implantın yerleşeceği desteği araştırdığı anlamına gelir. Kemik yetersizliği saptanırsa uygulanacak yaklaşım, kaybın yerine, boyutuna ve planlanan tedaviye göre belirlenir.

Alveoler proses nelerle karıştırılır?

Alveol ile alveoler proses aynı yapı değildir: alveol, diş kökünün yerleştiği yuvadır; alveoler proses ise bu yuvaları taşıyan daha geniş kemik bölümüdür. Alveoler kret, bu bölümün ağız içine doğru uzanan en üst sınırını, yani kemik sırtını anlatır. Alveoler kemik ifadesi de bu bölgedeki kemik dokusunu öne çıkarır. Muayenede diş eti görülebilirken, altındaki kemik sınırlarının değerlendirilmesinde görüntüleme ve klinik ölçümlerden yararlanılır.

Diş eti çekilmesi ile alveoler kemik kaybı da aynı bulgu değildir; diş eti çekilmesi kök yüzeyinin açığa çıkmasını, kemik kaybı ise dişin kemik desteğinin azalmasını anlatır. Günlük konuşmada “Diş etim çekildi, demek ki çene kemiğim de erimiş.” denebilir, fakat kemik durumu yalnızca diş etine bakılarak kesinleştirilemez. Ayrıca akciğerdeki alveoller hava kesecikleridir; ortak adlandırma, akciğerle çenede aynı yapının bulunduğu anlamına gelmez.

Alveoler proses hakkında ne sormalısınız?

Görüşmede soruyu, rapordaki bulguya ve planlanan işleme bağlamak yararlıdır. Kemik kaybı belirtilmişse “Bu kayıp dişimin desteğini nasıl etkiliyor ve devam ettiğine dair bulgu var mı?” diye sorabilirsiniz. İmplant düşünülüyorsa “Bu bölgede implant için yeterli kemik var mı, ek bir işlem gerekiyor mu?” sorusu tedavi seçeneklerini açıklığa kavuşturur. Travma sonrası kırık saptanmışsa “Kırık dişlerin konumunu veya kapanışımı etkiliyor mu, nasıl tedavi edilecek?” sorusu işlevsel sonucu ve tedavi planını öğrenmenizi sağlar.

İlişkili terimler: Alveolus, Alveolar Bone, Periodontitis