İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Cheilitis

n. isim

Dudakların iltihabı durumu.

Cheilitis nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Dudaklarda yanma, pullanma ve çatlama olduğunda, tıpta cheilitis denilen durum gündeme gelebilir. Günlük dilde dudak dokusunun tahriş olup iltihaplanması diye anlatılabilir; buradaki iltihap sözcüğü mutlaka mikrop ya da irin bulunduğu anlamına gelmez. Terim, Yunancada dudak anlamına gelen kheilos kökünden ve iltihap bildiren ekten oluşur. Kabaca keylitis diye okunur; Türkçe tıp dilindeki yaygın karşılığı keilittir.

Keilit, dudak yüzeyinde kızarıklık, hassasiyet, kuruluk, soyulma veya ağrılı çatlaklarla kendini gösterebilir. Bazen yalnızca ağız köşeleri etkilenirken bazen dudağın kırmızı bölümü boyunca değişiklik görülür. Günlük konuşmada duyabileceğiniz “Dudaklarım sürekli çatlıyor, yemek yerken bile yanıyor.” cümlesi bu yakınmaları anlatır. Ancak her dudak kuruluğu aynı nedene bağlı değildir; ne zamandır sürdüğü, nerede bulunduğu ve neyle arttığı değerlendirmeyi değiştirir.

Keilit hangi ifadelerle kullanılır?

Keilit sözcüğü en çok dermatoloji muayenelerinde, diş hekimliği değerlendirmelerinde ve gerektiğinde patoloji raporlarında karşınıza çıkar. Yanındaki sözcük, iltihabın yerini veya olası nedenini belirtir. Angular keilit, ağız köşelerindeki kızarıklık ve çatlaklar için kullanılır. Tükürükle uzun süre ıslanma, protezin uyumu ve bazı mantar ya da bakteriler bu tabloda rol oynayabilir. “Ağız köşelerinde angular keilit ile uyumlu çatlaklar izlendi.” ifadesi bir muayene raporunda yer alabilecek örnektir.

İrritan kontakt keilit, dudak yüzeyinin tekrarlayan tahrişle zarar görmesidir; dudak yalama alışkanlığı buna yol açabilir. Alerjik kontakt keilit ise kişinin duyarlı olduğu bir maddeye karşı gelişen bağışıklık yanıtını anlatır; dudak ürünleri veya diş macunundaki bazı bileşenler araştırılabilir. Aktinik keilit, güneşin uzun süreli etkisiyle oluşan, özellikle alt dudakta görülen değişiklikleri ifade eder. Bu adlar birbirinin yerine kullanılmaz; her biri farklı değerlendirme ve bakım gerektirebilir.

Keilitte dudakta ne olur?

Dudağın koruyucu yüzeyi zarar gördüğünde su kaybı artar ve dış etkenlere karşı dayanıklılık azalır. Gerilme hissi kişiyi dudağını yalamaya yöneltebilir; tükürüğün tekrarlayan teması ve ardından buharlaşması tahrişi sürdürebilir. Oluşan çatlaklar konuşurken veya ağız açılırken gerildiği için acıyabilir. Ekşi, tuzlu ya da baharatlı yiyeceklerin hasarlı yüzeye değmesi de yanmayı belirginleştirebilir. Ağız köşelerinde nemin birikmesi ise mikroorganizmaların çoğalmasını kolaylaştırabilir.

Hekimin “Önce dudağınıza değen ürünleri ve dudak yalama alışkanlığınızı gözden geçirelim.” demesi, yalnızca görünen çatlağı değil, onu sürdüren etkeni de araştırdığı anlamına gelir. Nedene göre parfümsüz, sade bir koruyucu ürün, şüpheli ürünün bırakılması veya uygun ilaç tedavisi seçilebilir. Mantar ilacı, antibiyotik ya da kortizonlu krem her keilit türünde gerekli değildir. Aktinik keilitte hücresel değişiklikler bulunabileceğinden, kalıcı sertleşme veya iyileşmeyen yara varsa biyopsi gündeme gelebilir. Biyopsi istenmesi kanser tanısının konduğu anlamına gelmez; dokunun mikroskopla incelenmesini sağlar.

Keilit hangi durumlarla karıştırılır?

Keilit ile uçuk aynı şey değildir. Uçuk, herpes simpleks virüsüyle ilişkilidir ve sıklıkla karıncalanmayı izleyen, kümelenmiş küçük su kabarcıklarıyla başlar. Keilitte ise yaygın kuruluk, soyulma ve çatlama daha ön planda olabilir. Görünümler bazen örtüşebildiğinden yalnızca yanma hissine bakarak ayrım yapmak güvenilir değildir. Uçuk bulaşabilir; keilit adı ise bulaşıcılık konusunda kendi başına bilgi vermez.

Aft, çoğunlukla ağzın içindeki mukozada oluşan ağrılı, sınırlı yaradır; dudak yüzeyinin yaygın iltihabından farklıdır. Perioral dermatit, ağız çevresindeki deride küçük kabarıklıklarla seyreden başka bir tablodur ve dudak kenarına komşu ince bir alan korunabilir. Ağız köşesi çatlağını doğrudan vitamin eksikliğine bağlamak da doğru olmaz. Beslenme eksiklikleri bazı kişilerde katkıda bulunsa da kan tahlili gerekip gerekmediği beslenme öyküsü, tekrarlama ve eşlik eden bulgularla belirlenir.

Keilit için hangi sorular sorulabilir?

Yakınmanız tekrarlıyorsa görüşmeye kullandığınız dudak ürünlerinin, diş macununun ve kremlerin adlarını götürmeniz olası temas nedenlerini değerlendirmeyi kolaylaştırır. “Bendeki keilit daha çok tahrişe mi, alerjiye mi, yoksa enfeksiyona mı benziyor?” sorusu tedavinin hangi nedene yöneldiğini açıklığa kavuşturur. Yeni bir ürünle başlayan yakınmada “Alerji için yama testi gerekli mi?” diye sorabilirsiniz; bu test özellikle temas alerjisi düşünüldüğünde kullanılır. Alt dudakta kalıcı pürüzlenme veya yara varsa “Güneşe bağlı değişiklik ya da biyopsi gerektiren bir alan var mı?” sorusu yararlıdır. Ürün kullanımıyla yakınmanın başlaması arasındaki ilişkiyi ve daha önce denediğiniz tedavileri aktarmak da değerlendirmeye katkı sağlar.

Cheilitis hakkında sık sorulan sorular

Cheilitis ne demek?

Cheilitis, Türkçede keilit olarak kullanılan ve dudaktaki iltihabi değişiklikleri anlatan terimdir. Kuruluk, kızarıklık, soyulma ve çatlaklarla görülebilir.

Cheilitis neyin belirtisidir?

Tahriş, temas alerjisi, güneş hasarı veya bazı enfeksiyonlarla ilişkili olabilir. Nedeni belirlemek için dudaktaki değişikliğin yeri, süresi ve temas edilen ürünler değerlendirilir.

Cheilitis ile uçuk arasındaki fark nedir?

Uçuk, virüs kaynaklıdır ve sıklıkla kümelenmiş su kabarcıkları oluşturur. Keilit ise farklı nedenlerle gelişebilen dudak iltihabını anlatır; her keilit bulaşıcı değildir.

Cheilitis raporda ne anlama gelir?

Dudakta iltihapla uyumlu bulgular saptandığını belirtir. Yanına eklenen tanımlayıcı sözcükler, tutulan bölgeyi veya düşünülen nedeni açıklayabilir.

Cheilitis hangi kelimelerle kullanılır?

Angular, aktinik, irritan kontakt ve alerjik kontakt gibi sözcüklerle kullanılır. Bunlar sırasıyla ağız köşesi tutulumunu, güneş etkisini, tahrişi ve temas alerjisini ayırt etmeye yardımcı olur.

İlişkili terimler: Herpes Labialis

Aynı harften

C Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri