Cor
n. isim
Cor nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Kalbin tıbbi adları arasında yer alan cor, Latince kökenlidir; tıpta cor dendiğinde kalp kastedilir. Kabaca “kor” diye okunur ve Türkçe açıklamasında ayrıca gizli bir hastalık anlamı aranmaz. Anatomide bir organın adı olarak kullanılabildiği gibi, kalple ilgili bazı Latince hastalık adlarının içinde de karşınıza çıkabilir. Güncel Türkçe hasta görüşmelerinde ise hekimler çoğunlukla doğrudan kalp kelimesini tercih eder.
Cor, bir kısaltma değil, Latince bir kelimedir; bu yüzden harf harf okunmaz. Bir sözlükte yanında nokta bulunması, noktanın kelimenin parçası olduğu anlamına gelmez. Latince ifadelerde kelimenin biçimi değişebilir: cordis, kalbin ya da kalbe ait anlamı taşıyan bir çekimdir. Cor ile cordis arasındaki bu ilişki, farklı görünen tıbbi adların neden aynı organa işaret ettiğini açıklar.
Cor hangi ifadelerde kullanılır?
Cor; anatomi kaynaklarında, kardiyoloji değerlendirmelerinde ve bazı radyoloji raporlarında görülebilir. Özellikle eski raporlarda veya Latince adlandırmayı sürdüren metinlerde daha belirgindir. Örneğin bir akciğer filmi raporundaki “cor boyutları normal sınırlardadır.” cümlesi, kalbin görüntüdeki büyüklüğünün olağan bulunduğunu anlatır. Bu ifade kalp ritminin, kapakların veya damarların bütünüyle sağlıklı olduğunu göstermez; yalnızca değerlendirilen görüntü özelliğini bildirir.
Cor pulmonale, akciğer hastalıkları veya akciğer damarlarındaki sorunlarla ilişkili olarak kalbin sağ tarafında gelişen yapısal ya da işlevsel etkilenmeyi anlatır. Cor bovinum, belirgin derecede büyümüş kalp için kullanılan, günümüzde daha çok eski kaynaklarda karşılaşılan betimleyici bir addır; büyümenin nedenini söylemez. Cor hypertonicum ise yüksek tansiyonla ilişkili kalp değişikliklerini adlandıran Latince bir kullanımdır. Bu örneklerde asıl ayrımı cor kelimesinden sonra gelen bölüm yapar; aynı organ adı, farklı durumların parçası olabilir.
Cor vücutta ne yapar?
Kalp, göğüs boşluğunda bulunan ve kasılarak kanı dolaşıma gönderen kaslı bir organdır. Sağ tarafı, oksijenlenmesi gereken kanı akciğerlere yollar; sol tarafı ise akciğerlerden gelen oksijenli kanı vücuda pompalar. Kapaklar kanın doğru yönde ilerlemesini sağlar, elektriksel iletim sistemi de kasılmaların zamanlamasını düzenler. Bu nedenle kalple ilgili değerlendirmelerde organın büyüklüğü, kasılma gücü, kapakları ve ritmi ayrı ayrı incelenebilir.
Cor pulmonale örneğinde sorun, akciğer damarlarındaki direncin artmasıyla kalbin sağ tarafının daha fazla yük altında kalmasıdır. Uzayan yüklenme, sağ karıncık kasında kalınlaşmaya, boşluğunda genişlemeye ve zamanla pompalama güçlüğüne yol açabilir. Hekimin “Akciğer hastalığınızın kalbin sağ tarafına yük bindirip bindirmediğini değerlendireceğiz.” demesi bu ilişkiyi anlatır. Nefes darlığı, çabuk yorulma veya bacaklarda şişme bu süreçte görülebilir; ancak bu yakınmaların başka nedenleri de vardır.
Cor hangi terimlerle karıştırılır?
Cor ile kardiyomegali aynı şey değildir: cor organın adıyken kardiyomegali kalbin büyümesini ifade eder. Kalp yetersizliği ise kalbin vücudun gereksinimine uygun kan dolaşımını sağlayamamasıyla ilişkili klinik bir durumdur. Kalbin büyük görünmesiyle pompalama işlevinin bozulması her zaman birlikte bulunmaz. Günlük konuşmadaki “Doktor kalbimin büyük göründüğünü söyledi, demek ki kalbim çalışmıyor.” cümlesi, görüntü bulgusuyla işlev değerlendirmesini birbirine karıştırır.
Koroner kelimesi de cor ile eş anlamlı değildir; kalp bağlamında çoğunlukla kalp kasını besleyen damarlarla ilişkilidir. Koroner damar hastalığı, kalbin bütününü adlandırmaz ve cor pulmonale ile aynı mekanizmayı anlatmaz. Kardiyak ise kalple ilgili anlamında kullanılan bir sıfattır. Bir raporda kardiyak bulgu denmesi, bulgunun kalple bağlantısını belirtir; hangi yapının etkilendiğini anlamak için ifadenin devamına bakmak gerekir.
Cor için hangi sorular sorulabilir?
Raporda yalnızca cor yazıyorsa, yanındaki boyut, kontur veya yerleşim açıklamasını birlikte değerlendirmek gerekir. Görüşmede “Burada cor yalnızca kalbin adı olarak mı kullanılmış, yoksa yanında bir hastalık tanımı var mı?”, “Bu bulgu kalbin büyüklüğüyle mi, pompalamasıyla mı, yoksa akciğerlerle ilişkisiyle mi ilgili?” ve “Bu ifadenin benim yakınmalarımla bağlantısı var mı; ekokardiyografi gibi bir inceleme gerekiyor mu?” soruları işe yarar. Akciğer filmiyle kalbin dış görünümü, ekokardiyografiyle ise yapısı ve çalışma özellikleri hakkında farklı bilgiler elde edilir.
Cor hakkında sık sorulan sorular
Cor ne demek tıpta?
Cor, Latince kalp adıdır ve “kor” diye okunur. Anatomik adlandırmalarda veya daha uzun tıbbi ifadelerin içinde kullanılır.
Cor raporda ne anlama gelir?
Raporda kalbin değerlendirildiğini belirtir; asıl bulgu, yanındaki açıklamada yer alır. Boyutların normal bulunması, kalbin bütün işlevlerinin incelendiği anlamına gelmez.
Cor hangi kelimelerle kullanılır?
Cor pulmonale, cor bovinum ve cor hypertonicum örnekler arasındadır. Bunlar sırasıyla akciğerle ilişkili sağ kalp etkilenmesini, belirgin kalp büyümesini ve yüksek tansiyonla bağlantılı kalp değişikliklerini anlatır.
Cor ile kardiyomegali arasındaki fark nedir?
Cor kalbin adıdır; kardiyomegali ise kalbin büyümüş olmasıdır. Büyümenin nedeni ve kalbin çalışmasına etkisi ayrıca değerlendirilir.
Cor nerede bulunur?
Cor adı verilen kalp, göğüs boşluğunda akciğerlerin arasında, göğüs kemiğinin arkasında bulunur. Büyük bölümü vücudun orta hattının solundadır.
İlişkili terimler: Heart, Cor Pulmonale, Cardiomegaly, Myocardium