İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Fungal

a. sıfat

1. Mantarla ilgili; 2. Mantarın sebep olduğu; 3. Mantara benzeyen.

Fungal nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Mantar sözcüğü yalnızca ormanda yetişen şapkalı canlıları anlatmaz; deride, ağızda veya laboratuvar örneklerinde araştırılan mikroskobik canlıları da kapsar. Tıpta fungal sözcüğü, anlatılan bulgunun mantarlarla bağlantısını belirten bir sıfattır. Bir enfeksiyonun nedenini, mikroskopta görülen bir yapının özelliğini veya bir hastalığın niteliğini açıklamak için kullanılır. Bu nedenle kelimenin yanındaki isim, sizin açınızdan asıl mesajı belirler.

Fungal, kökü Latincedeki mantar anlamındaki fungus sözcüğüne uzanan, İngilizcede de kullanılan bir terimdir. Türkçe tıp dilinde genellikle yazıldığı gibi, fun-gal diye okunur; İngilizce söyleyişi kabaca fangıl şeklindedir. Günlük konuşmada çoğu zaman bunun yerine mantar denir. Örneğin, "Ayağımdaki kaşıntının mantardan olduğunu söylediler" cümlesi, bir hekim görüşmesinde fungal enfeksiyon ifadesiyle anlatılabilir.

Fungal hangi ifadelerle kullanılır?

Fungal enfeksiyon, mantarların dokuda hastalık oluşturmasını anlatır ve dermatoloji, enfeksiyon hastalıkları, kadın hastalıkları veya göğüs hastalıkları gibi farklı dallarda karşınıza çıkabilir. Fungal dermatit ifadesi deride mantarla ilişkili iltihabi değişiklikleri, fungal keratit ise gözün saydam ön tabakası olan korneanın mantar enfeksiyonunu belirtir. Aynı sıfat kullanılsa da tutulan organ, gereken inceleme ve tedavi birbirinden farklıdır.

Fungal kültür, örnekte mantarların laboratuvar ortamında üretilmeye çalışıldığı incelemedir. Deri kazıntısı, tırnak parçası, balgam veya başka uygun örneklerle yapılabilir. Patoloji raporunda geçen fungal yapılar ifadesi ise mikroskop altında mantarla uyumlu oluşumların görüldüğünü anlatır. "Özel boyama ile fungal yapılar izlendi" biçimindeki bir rapor cümlesi, bulgunun hangi dokuda görüldüğü ve çevresinde nasıl bir doku yanıtı olduğu ile birlikte değerlendirilir.

Fungal sinüzit, burun çevresindeki hava boşluklarının mantarla ilişkili hastalıklarını kapsayan bir ifadedir. Görüntüleme raporunda bu olasılığın belirtilmesi, mikrobiyoloji veya patoloji incelemesiyle aynı tür kanıt değildir. Radyolog görüntünün özelliklerini yorumlarken laboratuvar incelemesi mantarın kendisini, yapılarını ya da ilgili işaretlerini araştırır.

Fungal hastalıklarda vücutta ne olur?

Hastalık yapan mantarlar arasında mayalar ve küfler bulunur. Bazıları ciltte veya mukozalarda belirti vermeden yaşayabilir; uygun koşullar oluştuğunda çoğalarak yakınmaya yol açabilir. Ayak parmak aralarının nemli kalması yüzeysel enfeksiyonları kolaylaştırabilirken, bağışıklığın baskılanması bazı mantarların daha derin dokularda hastalık oluşturmasına zemin hazırlayabilir. Ancak yüzeysel bir mantar enfeksiyonu bulunması, mutlaka bağışıklık sorunu olduğu anlamına gelmez.

Belirtiler yerleşime göre değişir: deride kaşıntı ve pullanma, tırnakta kalınlaşma ve renk değişikliği, ağızda beyaz plaklar görülebilir. Bu bulgular başka hastalıklarda da ortaya çıkabildiğinden yalnızca görünüşle kesin karar verilemeyebilir. Hekiminiz, "Mantar olasılığını değerlendirmek için deriden örnek alalım" diyebilir. Örnekte mantar saptanması da her zaman aynı ağırlıkta değildir; yüzeyde bulunma ile dokuya girerek hasar oluşturma ayrılır. Sizin için önemli olan, saptanan mantarın yakınmalarınızı açıklayıp açıklamadığıdır.

Fungal, bakteriyel ve antifungal farkı

Fungal ile bakteriyel aynı anlama gelmez: ilki mantarlarla, ikincisi bakterilerle ilişkilidir. Viral ise virüs kaynaklı durumları anlatır. Bu ayrım tedaviyi etkiler; bakterilere yönelik antibiyotikler mantar enfeksiyonlarını tedavi etmez. Mantarları hedefleyen ilaçlar antifungal olarak adlandırılır. İlacın krem, ağızdan alınan ilaç veya damar yoluyla verilen tedavi şeklinde seçilmesi, hastalığın yerine ve ağırlığına bağlıdır.

Fungal bir özellik bildirirken fungus, mantarın kendisini adlandıran sözcüktür; mikoz ise mantar enfeksiyonları için kullanılan hastalık adıdır. Mantarı andıran bir görünüm de kanıtlanmış enfeksiyonla eş tutulmamalıdır. Özellikle görüntüleme bulgularında benzerlik bildiren bir ifade ile laboratuvarda etkenin gösterilmesi farklı kanıt düzeyleridir. Ayrıca kolonizasyon, mantarın bulunduğu yerde hastalık oluşturmadan yaşamasını; enfeksiyon ise etkenin hastalık sürecine katılmasını anlatır.

Fungal bulgu için ne sorabilirsiniz?

Görüşmeye raporun tamamını ve kullandığınız ilaçların adlarını götürmeniz, bulgunun bağlamını değerlendirmeyi kolaylaştırır. Raporda yalnızca şüphe bildirilmişse "Bu bulgu mantar enfeksiyonunu doğruluyor mu, yoksa ek inceleme gerekiyor mu?" diye sorabilirsiniz. Kültürde üreme varsa "Saptanan mantar şikâyetimin nedeni mi, yoksa hastalık oluşturmadan bulunuyor olabilir mi?" sorusu yararlıdır. Tedavi başlanmışsa "İlacın nasıl kullanılacağını ve tedavinin işe yaradığını nasıl değerlendireceğimizi anlatır mısınız?" sorusu, uygulama biçimini ve takip planını netleştirir.

Fungal hakkında sık sorulan sorular

Fungal ne demek?

Fungal, tıbbi ifadelerde mantarla bağlantılı bir özelliği belirtir. Yanına gelen kelime, bir hastalıktan mı, incelemeden mi yoksa mikroskobik bulgudan mı söz edildiğini gösterir.

Fungal raporda ne anlama gelir?

Anlamı raporun türüne bağlıdır; görüntülemede bir olasılığı, patolojide görülen yapıları tanımlayabilir. Kesinlik düzeyini anlamak için ifadenin tamamı ve kullanılan inceleme yöntemi değerlendirilir.

Fungal hangi kelimelerle kullanılır?

Enfeksiyon, kültür, dermatit, keratit ve sinüzit gibi kelimelerle kullanılır. Örneğin fungal kültür bir laboratuvar incelemesiyken fungal keratit gözün kornea tabakasındaki enfeksiyonu anlatır.

Fungal ile bakteriyel arasındaki fark nedir?

Fungal mantarları, bakteriyel bakterileri işaret eder. Etkenler farklı olduğu için tedavileri de farklıdır; antibiyotikler mantara yönelik ilaçların yerine geçmez.

Fungal ile antifungal arasındaki fark nedir?

Fungal, bulgunun veya hastalığın mantarla ilişkisini belirtir. Antifungal ise mantarlara karşı etkili ilaçları ya da maddeleri tanımlar.

İlişkili terimler: Fungus, Mycosis, Antifungal, Candida, Aspergillus

Aynı harften

F Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri