Hepatojugular Reflex

Hepatojugular Reflex nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Karın bölgesine uygulanan basıncın boyundaki toplardamarlarda oluşturduğu değişiklik, kalbin kanı nasıl karşıladığına ilişkin ipucu verebilir; tıpta hepatojugular reflex adı bu muayene bulgusu için kullanılır. Günlük dille, karna bastırıldığında boyun toplardamarlarının daha dolgun görünmesidir. Burada önemli olan yalnızca damarın belirginleşmesi değil, basınç sürerken dolgunluğun devam edip etmemesidir. Hekim bu değişikliği, toplardamarlardaki basıncı değerlendirmek için gözler.

İngilizce kullanılan adın hepato bölümü Yunanca karaciğer, jugular bölümü ise Latince boyunla ilişkili köklerden gelir. Kabaca hepato juguler refleks diye okunur; Türkçe tıp dilinde hepatojuguler refleks ve hepatojuguler reflü adlarıyla karşılaşabilirsiniz. Refleks sözcüğü sinir sistemiyle yönetilen otomatik bir yanıtı düşündürse de burada asıl olay kanın dolaşımı ve basınç değişimidir. Bu nedenle reflü adı klinik kullanımda daha uygun kabul edilir.

Hepatojuguler reflü nerede değerlendirilir?

Bu bulgu özellikle kardiyoloji ve iç hastalıkları muayenelerinde değerlendirilir. Kalp yetersizliği düşünülen, bacaklarında şişlik bulunan veya toplardamar basıncının yükselmiş olabileceği değerlendirilen kişilerde araştırılabilir. Kan tahlilinin ya da görüntülemenin doğrudan ölçtüğü bir sonuç değildir; hekimin fizik muayene sırasında gözlediği bir bulgudur. Hasta genellikle gövdesi yükseltilmiş biçimde uzanırken boyun toplardamarları incelenir ve karna kontrollü basınç uygulanır.

Muayene notunda “Hepatojuguler reflü pozitif saptandı.” cümlesini görebilirsiniz. Hepatojuguler reflü pozitif ifadesi, basınç sırasında boyun toplardamarındaki yükselmenin belirgin ve kalıcı olduğunu anlatır. Hepatojuguler reflü negatif ifadesi, beklenen anormal yanıtın görülmediğini belirtir; kalple ilgili bütün sorunların dışlandığı anlamına gelmez. Hepatojuguler reflü testi ise bu yanıtın araştırıldığı muayene uygulamasının adıdır. Hekim, “Karnınıza bastırırken boyun damarlarınızdaki değişime bakacağım, normal nefes almaya devam edin.” diyebilir.

Hepatojuguler reflü neden oluşur?

Karın bölgesine basınç uygulanınca karındaki toplardamarlarda bulunan kanın göğse ve kalbe dönüşü artar. Kalbin sağ tarafı bu ek kanı rahatça karşılayabiliyorsa boyun damarlarındaki yükselme genellikle kısa sürer. Sağ kalbin doluş basıncı yüksekse veya gelen kanı karşılama kapasitesi sınırlıysa, basınç sürdükçe boyun toplardamarları dolgun kalabilir. Boyunda izlenen değişiklik, kalbin sağ kulakçığındaki basınç hakkında dolaylı bilgi verir.

Pozitif yanıt, dolaşımda kanın toplardamarlar tarafında göllenmesini düşündürebilir ve kalp yetersizliği değerlendirmesine katkı sağlar. Sağ kalbi etkileyen durumlarda görülebildiği gibi, kalbin sol tarafındaki hastalıkların dolaşıma yansımasıyla da ortaya çıkabilir. Sizin açınızdan bu bulgu, nefes darlığı, ödem, kilo değişimi ve diğer muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır. Adında karaciğer geçmesi, öncelikle karaciğer hastalığınız olduğu anlamına gelmez; ayrıca basıncın yalnızca karaciğer üzerine uygulanması şart değildir.

Hepatojuguler reflü nelerle karıştırılır?

Juguler venöz dolgunluk, boyun toplardamarlarının başlangıçta zaten belirgin olmasını anlatır; hepatojuguler reflü ise karna basınç uygulandığında oluşan değişikliktir. İlki mevcut görünümü, diğeri dolaşımın ek kan dönüşüne verdiği yanıtı değerlendirir. “Boynumdaki damar belirginleşiyor, acaba aynı şey mi?” diye düşünebilirsiniz; yalnızca aynadaki görünümle bu bulguya karar verilemez. Boyundaki atardamarın nabzı da toplardamar dolgunluğuyla aynı değildir.

Kussmaul bulgusunda boyun toplardamar basıncı nefes alırken beklenen biçimde azalmaz, hatta artabilir; hepatojuguler reflüde değişikliği ortaya çıkaran etken karna uygulanan basınçtır. Gastroözofageal reflü ise mide içeriğinin yemek borusuna kaçmasıdır ve bu dolaşım bulgusundan farklıdır. Muayene sırasında nefesi tutup ıkınmak göğüs içi basıncı değiştirebileceğinden değerlendirmeyi etkileyebilir. Bu nedenle hekimin solunumla ilgili yönlendirmesi, gözlenen yanıtın doğru yorumlanması açısından önemlidir.

Hepatojuguler reflü için ne sorabilirsiniz?

Muayene notunda pozitiflik yazıyorsa “Bu bulgu şikâyetlerim ve diğer muayene sonuçlarımla birlikte ne düşündürüyor?” sorusu, bulgunun sizin durumunuzdaki ağırlığını öğrenmenizi sağlar. Nefes darlığı veya bacak şişliği nedeniyle değerlendiriliyorsanız “Ekokardiyografi ya da başka bir incelemeye ihtiyaç var mı?” diye sorabilirsiniz. Bilinen kalp yetersizliğiniz varsa “Bu bulgu, sıvı birikimi ve tedavimin gözden geçirilmesi açısından ne ifade ediyor?” sorusu daha hedeflidir. Tedavi kararı yalnızca boyun damarındaki yanıta değil, yakınmalarınıza, muayenenin bütününe ve gerekli incelemelere dayanır.

İlişkili terimler: Heart Failure