Quadrangular

Quadrangular nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir anatomik yapının adı bazen görevinden değil, dış görünüşünden gelir; tıpta quadrangular da böyle bir şekil sıfatıdır. Bir bölgenin, zarın veya kıkırdağın dört kenarlı bir görünüm taşıdığını anlatır. Buradaki benzetme kusursuz bir geometri çizimi beklemeniz gerektiği anlamına gelmez; canlı dokuların kenarları eğri, uzunlukları birbirinden farklı olabilir.

Quadrangular, Latince quadrangulum ve quadrangularis ile bağlantılı İngilizce bir sözcüktür. İngilizce söylenişi kabaca kuod-reng-gyu-lır diye duyulabilir; Türkçe tıp dilinde kuadrangüler biçimiyle karşılaşabilirsiniz. Latince anatomi adlarında ise quadrangularis yazımı kullanılır. Günlük konuşmada “Doktor burnumdaki destek kıkırdağının şeklinden söz etmiş” demek, kelimenin nasıl bir tarif yaptığını anlaşılır biçimde karşılar.

Kuadrangüler hangi yapılarda kullanılır?

Kuadrangüler sıfatı özellikle anatomi, ortopedi, radyoloji ve kulak burun boğaz alanlarında karşınıza çıkar. Yanındaki isim, vücudun hangi bölümünden söz edildiğini belirler. Kuadrangüler aralık omuzun arka tarafındaki bir geçiş bölgesidir; buradan koltuk altı siniri ve kol kemiğinin çevresinde ilerleyen bir atardamar geçer. Omuzla ilgili görüntüleme değerlendirmelerinde veya sinir sıkışması araştırılırken bu bölgenin adı anılabilir.

Kuadrangüler membran, gırtlağın üst bölümünde bulunan bağ dokusu zarını belirtir. Kulak burun boğaz muayenesinde, gırtlak anatomisi anlatılırken ya da ameliyat planlanırken kullanılabilir. Burundaki kuadrangüler kıkırdak ise burun boşluğunu sağ ve sol bölümlere ayıran septumun ön taraftaki kıkırdak desteğidir. Burun ameliyatı değerlendirmelerinde bu ifade sık kullanılır.

Örneğin bir raporda “Kuadrangüler aralıkta yer kaplayan oluşum izlenmedi” cümlesi bulunabilir. Bu cümle, omuzdaki söz konusu geçiş bölgesinde görüntülemeyle bir kitle saptanmadığını bildirir; omuzdaki bütün yapıların normal olduğunu söylemez. Doktorunuzun “Kuadrangüler kıkırdaktaki eğrilik, burnunuzdaki hava geçişini daraltıyor” demesi ise aynı sıfatın bu kez burun anatomisine ait olduğunu gösterir.

Kuadrangüler yapıların işlevi nedir?

Omuzdaki kuadrangüler aralık, kaslar ile kol kemiği arasında kalan doğal bir geçittir. İçinden geçen koltuk altı siniri, omuzun dış hattını oluşturan deltoid kasın çalışmasına ve omuz çevresindeki duyunun bir bölümüne katkıda bulunur. Bu bölgede sinirin baskı altında kalması omuz ağrısı, uyuşma veya kolu kaldırırken güçsüzlükle ilişkili olabilir. Ancak bu yakınmalar başka omuz ve boyun sorunlarında da görülebildiğinden, yalnızca ağrının yerine bakılarak neden belirlenemez.

Burundaki kuadrangüler kıkırdak, septumun ön bölümünü desteklerken burun yapısının korunmasına da katkı sağlar. Eğrilik, travma veya önceki bir ameliyata bağlı değişiklikler hava yolunun genişliğini etkileyebilir. Kıkırdakta eğrilik bulunması ile kişinin hissettiği tıkanıklığın şiddeti her zaman örtüşmez; burun içindeki diğer dokuların durumu da değerlendirilir.

Gırtlaktaki kuadrangüler membran ise gırtlak girişinin yan duvarlarına destek veren yapılardandır. Alt serbest kenarı, yalancı ses telinin içindeki vestibüler bağın oluşumuna katılır. Gerçek ses telleriyle aynı yapı değildir ve ses üretimindeki görevi de onlarla eş tutulmaz. Dolayısıyla quadrangular sözcüğünün sizin için ne ifade ettiği, yanında aralık, kıkırdak veya membran yazmasına göre değişir.

Quadrangular hangi terimlerle karışır?

Quadrangular ile quadriceps benzer başlangıçları nedeniyle karıştırılabilir. Quadriceps, uyluğun ön tarafındaki kas grubunun adıdır; bir omuz aralığını veya burun kıkırdağını anlatmaz. Quadrilateral ise quadrangular ile yakın anlamlı bir şekil sıfatıdır ve omuzdaki aynı anatomik aralık için de kullanılabilir. Bu nedenle farklı kaynaklarda kuadrangüler aralık ve kuadrilateral aralık adlarını görmeniz mümkündür.

Quadrangularis, quadrangular sözcüğünün Latince anatomi adlarında karşılaşabileceğiniz biçimidir; farklı bir hastalık adı değildir. Triangular ise üçgen biçimi anlatır ve özellikle omuz anatomisinde komşu ama farklı bölgelerin adında geçebilir. Kuadrangüler aralık ile üçgen aralığın sınırları ve içlerinden geçen yapılar aynı değildir. Kuadrangüler ifadesi tek başına hastalık anlamına gelmez; şekil tarifi ile hastalık bulgusunu birbirinden ayırmak gerekir.

Kuadrangüler için doktora ne sorulur?

Görüşmede önce kelimenin hangi yapıya ait olduğunu netleştirmek işe yarar: “Burada kuadrangüler denilen yapı omuzumda mı, burnumda mı, gırtlağımda mı?” Ardından bulgunun yakınmanızla ilişkisini öğrenebilirsiniz: “Bu yapıda saptanan değişiklik, yaşadığım şikâyeti açıklıyor mu?” Tedavi veya takip gündemdeyse kararı etkileyen noktayı sorun: “Bu bulgu için izlem, ek inceleme ya da tedavi gerekip gerekmediğini ne belirliyor?”

İlişkili terimler: Axillary Nerve, Nasal Septum