Quadrantanopsia

Quadrantanopsia nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Karşınızdaki kişinin yüzünü net görürken çevresindeki görüntünün bir köşesini fark edememek, tıpta quadrantanopsia denilen görme alanı kaybını düşündürebilir. Türkçe tıp dilinde kadranopsi olarak kullanılan bu sözcük, görüş alanının çeyrek bölümünde görmenin kaybolmasını anlatır. Buradaki alan, yalnızca baktığınız nesneyi değil, gözünüzü sabit tuttuğunuzda çevresinde görebildiğiniz her yeri kapsar.

Sözcük, Latincede çeyrek anlamını taşıyan kökle Yunancada yokluk ve görmeyi anlatan köklerin birleşiminden oluşur; kabaca kuadrantanopsiya diye okunur. Günlük dilde bunu, görüntünün üst ya da alt köşelerinden birinin eksik kalması gibi düşünebilirsiniz. Ancak bu eksiklik her zaman siyah bir leke şeklinde görünmez; bazen kişi o taraftaki nesneleri yalnızca fark etmez.

Kadranopsi hangi ifadelerle kullanılır?

Kadranopsi, göz hastalıkları, nöroloji ve nörooftalmoloji değerlendirmelerinde karşınıza çıkabilir. Görme alanı testi raporunda, nörolojik muayene notunda veya beyin hastalıklarının takip kayıtlarında kullanılabilir. Üst kadranopsi görüşün üst köşelerinden birindeki kaybı, alt kadranopsi ise alt köşelerden birindeki kaybı belirtir. Sağ ve sol sözcükleri, kaybın kişinin görüş alanında hangi tarafta olduğunu açıklar.

Homonim kadranopsi, gözlerin aynı tarafındaki görme alanı bölümlerinin etkilenmesidir; örneğin her iki gözle bakarken sol üst çevreyi görmekte güçlük yaşanabilir. Bir rapor cümlesi şöyle olabilir: "Görme alanı incelemesinde sol üst homonim kadranopsi saptandı." Bu ifade kaybın yerini tarif eder; nedenini belirlemek için muayene bulguları ve gerektiğinde beyin görüntülemesi birlikte değerlendirilir.

Kadranopsi vücutta nasıl oluşur?

Gözün ağ tabakası ışığı sinirsel işaretlere dönüştürür; bu işaretler görme sinirleri ve beyindeki görme yolları üzerinden işlenir. Görme yollarının farklı bölümleri, görüş alanının farklı kısımlarından gelen bilgiyi taşır. Bu nedenle belirli bir bölgedeki hasar, görüntünün tamamını değil, belirli bir köşesini etkileyebilir. Homonim kayıplar, görme yollarının optik kiyazma denilen çaprazlaşma bölgesinin arkasındaki etkilenmeleri düşündürür.

Şakak lobundan geçen görme liflerindeki hasar, karşı taraftaki üst görme alanını; yan lobdaki bazı liflerin hasarı ise karşı taraftaki alt görme alanını etkileyebilir. İnme, kafa travması veya görme yollarına baskı yapan oluşumlar olası nedenler arasındadır. Kadranopsinin hangi tarafta bulunduğu, hekim için etkilenmiş bölgeyi araştırırken yol gösterici bir işarettir.

Günlük hayatta "Önüme bakıyorum ama sol üstteki dolap kapağını fark etmiyorum." şeklinde anlatılabilir. Merkezdeki yazılar net kalabildiğinden kişi sorunu gözlük numarasıyla ilişkilendirmeyebilir; buna karşılık çevredeki engelleri fark etmekte zorlanabilir. Yeni başlayan ani alan kaybı, özellikle konuşma bozukluğu veya güçsüzlük eşlik ediyorsa, inme açısından acil değerlendirme gerektirir.

Kadranopsi hangi terimlerle karıştırılır?

Hemianopsi, görüş alanının yarısını etkileyen kayıptır; kadranopsi daha sınırlı, köşe biçiminde bir alanı tarif eder. Skotom ise görme alanı içinde bulunan, sınırları ve yeri değişebilen bir görmeme ya da az görme bölgesidir. Bu nedenle her skotom kadranopsi değildir. Bulanık görmede ise görüntünün ayrıntıları seçilemez; mutlaka belirli bir alanın kaybolması gerekmez.

Görme keskinliği ile görme alanı da farklı özelliklerdir. Görme keskinliği, karşıdaki küçük harfleri veya ayrıntıları ne kadar seçebildiğinizi gösterirken görme alanı, çevrenin ne kadarını algıladığınızı anlatır. Hekiminiz bunu "Harfleri iyi okuyorsunuz, fakat çevresel görüşünüzün bir bölümünde kayıp var." diye açıklayabilir. Bu yüzden harf tablosunda iyi sonuç almak, görme alanının bütünüyle sağlam olduğunu göstermez.

Kadranopsi için hangi sorular işe yarar?

Görüşmede "Kayıp hangi tarafta ve gözlerimin aynı görme alanını mı etkiliyor?" sorusu, rapordaki yer tarifini günlük yaşamla ilişkilendirir. "Olası nedeni belirlemek için hangi inceleme gerekiyor?" sorusu araştırmanın yönünü netleştirir. "Bu kayıp araç kullanmamı, işimi ve evde güvenli hareket etmemi nasıl etkiler?" sorusu ise kişiye uygun önlemleri, görsel tarama çalışmalarını ve gerekirse rehabilitasyon desteğini konuşmaya açar.

İlişkili terimler: Hemianopsia, Scotoma, Perimetry, Optic Radiation, Visual Field