İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Septum

n. isim

Bölme perde, organ veya boşluğu kısımlara ayıran perde şeklinde ince bölme.

Septum nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Burnunuzun içindeki ayırıcı yapı ile kalbin içindeki bir duvarın ortak adı olabilir: tıpta septum, bir yapının içini ayrı bölümlere ayıran anatomik duvar için kullanılır. Günlük dilde bunu, aynı evdeki odaları birbirinden ayıran duvara benzetebilirsiniz. Ancak vücuttaki septumların hepsi aynı dokudan yapılmaz; bulunduğu yere göre kemik, kıkırdak veya kas içerebilir. Bu yüzden kelimenin yanında hangi organın yazdığı, anlamı doğru yorumlamak için önemlidir.

Septum Latince kökenlidir; ayıran duvar veya engel anlamıyla ilişkilidir ve Türkçede kabaca “sep-tum” diye okunur. Türkçe tıbbi kullanımda da aynı yazımla karşılaşılır. Bu sözcük tek başına hastalık anlamına gelmez; çoğu zaman normal bir anatomik yapının adıdır. Bir sorun tarif ediliyorsa, kelimenin yanına eğrilik, delik veya kalınlaşma gibi o yapıda ne değiştiğini belirten başka bir ifade eklenir.

Septum hangi alanlarda kullanılır?

Kulak burun boğaz muayenesinde nazal septum, burnun sağ ve sol hava yollarını ayıran yapıdır. Septum deviasyonu, bu yapının orta hattan sapmasını, yani eğriliğini anlatır. Bir burun tomografisi raporunda “Burun septumunda sağa doğru eğrilik izlenmektedir” cümlesi görülebilir. Bu ifade yönü tarif eder; nefes almayı ne kadar etkilediği ise şikâyetler ve burun muayenesiyle birlikte değerlendirilir. Doktorunuzun “Septum eğriliğiniz var, fakat tıkanıklığınızda burun etlerinin şişmesi de etkili” demesi, aynı yakınmanın farklı nedenlerle oluşabileceğini gösterir.

Kardiyolojide atriyal septum, kalbin kulakçıkları arasındaki; ventriküler septum ise karıncıkları arasındaki duvardır. Bu adlar özellikle ekokardiyografi, yani kalbin ultrason incelemesi raporlarında geçer. Septal defekt ifadesi, ilgili duvarda açıklık bulunduğunu anlatır; açıklığın yeri hangi odacıkların etkilendiğini belirler. Kadın hastalıkları alanında uterin septum, rahim boşluğunu kısmen veya daha geniş biçimde ayıran doğuştan bir yapıyı ifade eder. Dolayısıyla burundaki, kalpteki ve rahimdeki septum bulguları birbirinden farklı değerlendirmeler gerektirir.

Septum vücutta nasıl işlev görür?

Burun septumunun ön bölümünde kıkırdak, arka bölümünde ise kemik bulunur; yüzeyi mukoza denilen örtüyle kaplıdır. Bu yapı burun içindeki hava yollarını ayırırken burnun biçimine de destek verir. Eğrilik hava geçişini daraltabilir, fakat her eğrilik belirgin tıkanıklık yapmaz. Alerjiye bağlı şişlik veya burun etlerinin büyümesi de hava yolunu daraltabilir. Günlük konuşmada “Burnumun bir tarafı hep tıkalı, septumum eğriymiş” denmesi anlaşılırdır; yine de tıkanıklığın yalnızca eğrilikten kaynaklandığı muayene yapılmadan kesinleştirilemez.

Kalpteki septumlar, sağ ve sol taraftaki odacıkları birbirinden ayırarak kanın normal güzergâhta ilerlemesine katkı sağlar. Duvarda açıklık varsa, basınç farkına bağlı olarak kan bir taraftan diğerine geçebilir. Bunun kalbe yük getirip getirmediği, açıklığın yeri, büyüklüğü ve kan akımıyla değerlendirilir. Rahimdeki septum ise rahim boşluğunun biçimini değiştirir; bazı kişilerde gebelik kaybı veya gebelikle ilgili başka sorunlarla ilişkili olabilir. Hastanın açısından önemli olan yalnızca septumun varlığı değil, bulunduğu yerde işlevi etkileyip etkilemediğidir.

Septum ile hangi terimler karıştırılır?

Septum ile septum deviasyonu aynı şey değildir: ilki yapının adı, ikincisi bu yapının eğri olmasıdır. Septum perforasyonu ise burun septumunda delik oluşmasını anlatır. Eğrilikte duvarın yönü değişmiştir; perforasyonda duvarın bütünlüğü bozulmuştur. Perforasyon bazı kişilerde kabuklanma, kanama veya nefes alırken ıslık sesiyle fark edilebilir. Bu nedenle burunla ilgili bir raporda “eğrilik” ve “delik” ifadeleri birbirinin yerine kullanılamaz.

Burun eti diye anılan konkalar, septumdan farklı yapılardır; burnun yan duvarlarında bulunur ve havanın ısıtılması ile nemlendirilmesine katkıda bulunur. Konka büyümesi ile septum eğriliği aynı kişide birlikte görülebilir. Kalpte septum ile kapak da farklıdır: septum odacıkları ayırır, kapaklar ise kanın geçişini yönlendirir ve geriye kaçmasını önlemeye yardımcı olur. Septal sözcüğü de ayrı bir organ adı değildir; bir bulgunun septumla ilişkili olduğunu belirten sıfattır.

Septum için doktora ne sorulabilir?

Görüşmede rapordaki tam ifadeyi kullanarak “Burada sözü edilen septum hangi organda ve bulgu şikâyetimi açıklıyor mu?” diye sorabilirsiniz. Burun tıkanıklığınız varsa “Tıkanıklığım septum eğriliğinden mi, yoksa eşlik eden şişlikten mi kaynaklanıyor?” sorusu, tedavinin hangi nedeni hedefleyeceğini netleştirir. Kalp veya rahim incelemesinde bir değişiklik belirtilmişse “Bu bulgu için izlem yeterli mi, ek inceleme ya da tedavi gerekiyor mu?” sorusu işe yarar. Önceki tetkiklerinizi ve yakınmalarınızın ne zaman başladığını paylaşmanız, bulgunun yeni olup olmadığının ve günlük yaşamınıza etkisinin değerlendirilmesine katkı sağlar.

Septum hakkında sık sorulan sorular

Septum ne demek?

Septum, vücuttaki bir yapının bölümlerini birbirinden ayıran anatomik duvardır. Hangi organa ait olduğu, yanındaki kelimelerden anlaşılır.

Septum nerede bulunur?

Burunda hava yolları arasında, kalpte odacıklar arasında septum bulunur. Rahim boşluğunda septum bulunması ise doğuştan bir yapısal farklılık olarak değerlendirilir.

Septum raporda ne anlama gelir?

Raporda septum sözcüğü, incelenen ayırıcı yapıyı belirtir. Eğrilik, açıklık veya kalınlaşma gibi eşlik eden ifadeler, o yapı hakkında hangi bulgunun saptandığını açıklar.

Septum deviasyonu ile septum perforasyonu arasındaki fark nedir?

Septum deviasyonu burun septumunun eğriliğidir; perforasyon ise bu yapıda delik bulunmasıdır. Şikâyetleri ve tedavi yaklaşımları farklı olabileceğinden birbirlerinin yerine kullanılmazlar.

Septum hangi kelimelerle kullanılır?

Nazal, atriyal, ventriküler ve uterin sözcükleri septumun yerini belirtir. Deviasyon ve perforasyon gibi kelimeler ise septumda oluşan değişikliğin türünü anlatır.

Aynı harften

S Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri