Pelvis
n. isim
Pelvis nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Aynı kelimenin hem kalça bölgesi hem de böbrek için kullanılması şaşırtıcı gelebilir; tıpta pelvis, bulunduğu yere göre farklı anatomik yapıları anlatır. Günlük dilde leğen kemiği veya havsala dediğimiz bölge, bu kelimenin en yaygın karşılığıdır. Böbrekten söz ediliyorsa pelvis, idrarın böbrekten çıkmadan önce toplandığı huniye benzer alanı belirtir. Hangi anlamın kastedildiğini, kelimenin yanında yazan organ adı ve raporun konusu belirler.
Pelvis, Latincede leğen veya kap anlamına gelen bir sözcüktür; Türkçede yazıldığı gibi, yaklaşık “pel-vis” diye okunur. Hem kemik yapının leğeni andıran biçimi hem de böbrekteki alanın sıvıyı toplaması bu adlandırmayı açıklar. Günlük konuşmada “Doktor leğen kemiği bölgemdeki ağrıyı değerlendirdi” diyen biri, genellikle böbreği değil, gövdenin altındaki kemik bölgeyi kasteder.
Pelvis hangi tıbbi ifadelerde kullanılır?
Ortopedi, radyoloji, kadın hastalıkları ve doğum ile üroloji alanlarında pelvis kelimesiyle karşılaşabilirsiniz. Pelvis grafisi, leğen kemiği bölgesinin röntgenle görüntülenmesini anlatır; kemiklerin dizilimi, kırıklar ve kalça eklemlerinin durumu değerlendirilebilir. Pelvik manyetik rezonans ise aynı bölgedeki organları ve yumuşak dokuları daha ayrıntılı incelemek için kullanılır. Buradaki pelvik sözcüğü, pelvisle ilgili veya pelvis bölgesinde bulunan anlamındadır.
Pelvik ağrı, alt karın ile leğen bölgesinde hissedilen ağrıyı tarif eder; ağrının hangi organdan kaynaklandığını kendiliğinden açıklamaz. Pelvik taban, bu bölgenin altında yer alan, organları destekleyen kas ve bağ dokusu yapılarıdır. Pelvis kırığı ise leğen kemiğini oluşturan kemiklerde kırık bulunduğunu belirtir; kırığın yeri ve kemik halkasının bütünlüğü tedavi açısından önem taşır.
Böbrek ultrasonunda renal pelvis veya böbrek pelvisi ifadeleri görülebilir; renal, böbrekle ilgili demektir. Örneğin bir raporda “Sağ böbrek pelvisinde genişleme izlenmiştir” yazabilir. Bu cümle, böbreğin idrarı topladığı bölümün normalden geniş göründüğünü bildirir; genişlemenin nedeni ayrıca araştırılır. Doktorunuzun “Pelvis derken burada böbreğin idrarı topladığı bölümü kastediyoruz” demesi, aynı kelimenin kemik anlamından ayrıldığını açıkça gösterir.
Pelvis vücutta ne işe yarar?
Kemik pelvis, sağ ve sol kalça kemikleriyle omurganın alt bölümündeki sakrumun oluşturduğu halka biçimli yapıdır. Gövdenin ağırlığını bacaklara aktarır, güçlü kasların tutunmasına olanak sağlar ve içindeki organlara kemik bir çerçeve sunar. Mesane, kalın bağırsağın son bölümü ve bazı üreme organları bu alanda bulunur. Bu yüzden pelvis bölgesinde hissedilen bir yakınma yalnızca kemiklerle ilgili olmayabilir; idrar yolları, bağırsaklar, kaslar veya üreme organları da değerlendirmeye katılır.
Pelvik taban, bu kemik çerçevenin altını hamak gibi destekler; idrar ve dışkı kontrolüne katkıda bulunur. Bu kasların zayıflaması idrar kaçırmayla, gereğinden fazla kasılı kalması ise bazı ağrı yakınmalarıyla ilişkili olabilir. Kadın doğum değerlendirmesinde kemik pelvisin biçimi doğum kanalının yapısıyla ilişkilidir; ancak doğumun nasıl ilerleyeceği yalnızca kemik yapısından çıkarılamaz.
Böbrekte üretilen idrar önce küçük toplayıcı boşluklara, ardından böbrek pelvisine geçer ve üreter yoluyla mesaneye ilerler. Böbrek pelvisinde genişleme, idrarın akışında yavaşlama veya tıkanma olduğunda görülebilir; taş buna yol açabilen nedenlerden biridir. Bununla birlikte, her genişleme tıkanıklık demek değildir; mesanenin doluluğu ve kişinin anatomik özellikleri görünümü etkileyebilir. Sizin için önemli olan, genişlemeye ağrı, enfeksiyon bulgusu veya böbrek işlevinde değişiklik eşlik edip etmediğidir.
Pelvis hangi terimlerle karıştırılır?
Pelvis ile kalça eklemi aynı yapı değildir. Pelvis geniş bir kemik çerçeveyi anlatırken kalça eklemi, uyluk kemiğinin başı ile leğen kemiğindeki eklem yuvasının birleştiği yerdir. Günlük dilde kalça sözcüğü bazen eklem, bazen yan bölge, bazen de kalçanın yumuşak dokuları için kullanıldığı için ağrının yerini elinizle göstermek yararlı olabilir.
Pelvis ile pelvik arasındaki fark, yapı adı ile o yapıya ait olmayı bildiren sıfat arasındaki farktır. Renal pelvis ile üreter de birbirinden ayrılır: ilki böbrekteki toplama alanı, ikincisi idrarı mesaneye taşıyan kanaldır. Hidronefroz ise böbreğin idrar toplayıcı sistemindeki genişlemeyi anlatır ve böbrek pelvisiyle eş anlamlı değildir. Raporda yalnızca pelvis kelimesinin bulunması tek başına hastalık anlamına gelmez; ona eşlik eden bulgu belirleyicidir.
Pelvis hakkında doktora ne sorabilirsiniz?
Raporda hangi yapının anlatıldığı belirsizse “Buradaki pelvis, leğen kemiği bölgesini mi yoksa böbrek pelvisini mi anlatıyor?” diye sorabilirsiniz. Böbrek pelvisinde genişleme yazıyorsa “Bu genişleme idrar akışında bir engel düşündürüyor mu, yoksa izlem yeterli mi?” sorusu sonraki adımı netleştirir. Pelvik ağrı nedeniyle değerlendiriliyorsanız “Ağrının kemik, kas, idrar yolu veya başka bir organdan kaynaklandığını ayırt etmek için neye bakacağız?” sorusu, muayene ve tetkiklerin amacını anlamanızı sağlar.
Pelvis hakkında sık sorulan sorular
Pelvis ne demek?
Pelvis, çoğunlukla gövdenin altındaki leğen kemiği bölgesinin adıdır. Böbrekle ilgili kullanıldığında ise idrarın üretere geçmeden önce toplandığı alanı anlatır.
Pelvis nerede bulunur?
Kemik pelvis, omurganın alt kısmıyla bacaklar arasında yer alır. Böbrek pelvisi ise her böbreğin içinde, idrarın çıkış yoluna bağlandığı bölümde bulunur.
Pelvis raporda ne anlama gelir?
Anlamı raporun türüne ve yanındaki kelimelere bağlıdır. Kemik görüntülemesinde leğen bölgesini, böbrek ultrasonunda ise böbreğin idrar toplama alanını ifade edebilir.
Pelvis ile kalça eklemi arasındaki fark nedir?
Pelvis, organları çevreleyen ve gövdeyi bacaklara bağlayan kemik çerçevedir. Kalça eklemi ise uyluk kemiğinin bu çerçevedeki yuvayla birleştiği hareketli bağlantıdır.
Pelvis hangi kelimelerle kullanılır?
Pelvis grafisi, pelvis kırığı ve renal pelvis sık kullanılan örneklerdir. Pelvik ağrı ve pelvik taban ifadelerinde de aynı kelimenin sıfat biçimi kullanılır.
İlişkili terimler: Sacrum, Acetabulum, Renal Pelvis, Ureter, Hydronephrosis, Pelvic Floor