İçeriğe geç
Tıp Terimleri Sözlüğü

Lumen

Türkçe yazımı: lümen

n. isim

(pl. lumina). Tüp şeklinde organın içindeki boşluk.

Lumen nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir damarın içinden kanın akabilmesi için açık bir geçiş yolu gerekir; tıpta lumen, bu yolun bulunduğu iç alanı anlatır. Günlük dilde borunun içi ya da iç kanalı diye düşünebilirsiniz. Ancak burada kastedilen, organın dokudan oluşan duvarı değil, o duvarın çevrelediği boşluktur. Bağırsakta yiyeceklerin ilerlediği, solunum yollarında havanın geçtiği alan da aynı adla anılır. Dolayısıyla bu kelime yalnızca damarlarla ilgili değildir.

Lumen, Latince kökenlidir ve bu dilde ışık anlamını taşır; tıbbi kullanımda iç açıklığı ifade eder. Latin harfleriyle yazılışı lumen, Türkçede yaygın kullanılan biçimi ise lümendir; kabaca “lü-men” diye okunur. Latince metinlerde çoğul biçimi lumina olarak karşınıza çıkabilir. Günlük konuşmada “Bağırsağımın içindeki geçiş alanı daralmış” denmesi, lümen daralmasının sade bir karşılığıdır. Yine de daralmanın yeri ve nedeni, bu cümlenin kişinin sağlığı açısından ne ifade ettiğini değiştirir.

Lumen hangi raporlarda kullanılır?

Lumen sözcüğü gastroenteroloji, kardiyoloji, radyoloji, göğüs hastalıkları ve patoloji alanlarında kullanılır. Endoskopide sindirim kanalının iç açıklığı değerlendirilirken, anjiyografide damarların içinden kanın geçebileceği alan incelenir. Tomografi raporlarında bağırsakların, damarların veya hava yollarının lümeni tarif edilebilir. Patoloji raporunda ise mikroskop altında görülen bir bezin ya da kanalın iç boşluğu bu adla belirtilebilir. Bu nedenle terimin anlamını yorumlarken önce hangi yapının anlatıldığını bilmek gerekir.

Damar lümeni kanın, bağırsak lümeni sindirim içeriğinin, bronş lümeni ise havanın geçtiği alanı belirtir. Lümen daralması, bu alanın beklenenden dar olduğunu; lümen genişlemesi, normalden daha geniş göründüğünü anlatır. Lümenin açık olması, incelenen bölgede geçişi kapatan bir engel görülmediğini ifade eder. Bir raporda “İncelenen bağırsak bölümünde lümen daralması izlenmiştir” yazabilir. Doktorunuzun “Damarın iç geçiş alanı daralmış, kan akımına etkisini de değerlendireceğiz” demesi, görüntüdeki değişiklikle organın işlevinin ayrı ayrı ele alındığını gösterir.

Lumen değişince vücutta ne olur?

Lümenin iç yüzünü örten hücreler, bulunduğu organa göre farklı görevler üstlenir. Damarlarda bu yüzey kanla temas ederken, bağırsakta sindirim içeriğiyle temas eden doku emilim ve koruma işlevlerine katılır. Lümen, vücudun işe yaramayan boş bir bölgesi değil, maddelerin ilerlemesi için gerekli bir alandır. İç açıklığın genişliği kadar duvarın hareketi ve içeride bulunan maddenin özellikleri de geçişi etkiler. Bağırsak içeriğinin ilerlemesi, örneğin bağırsak duvarının düzenli kasılmalarına da bağlıdır.

Daralma, organ duvarının kalınlaşması, yara dokusu oluşması, içeride bir kitlenin bulunması veya dışarıdan bası gibi farklı nedenlerle gelişebilir. Damardaki daralma dokulara ulaşan kanı azaltabilir; bağırsaktaki daralma içeriğin ilerlemesini zorlaştırabilir; hava yolundaki daralma nefes almayı etkileyebilir. Ancak her daralma aynı ağırlıkta değildir: bulunduğu yer, uzunluğu, nedeni ve geçişi ne ölçüde etkilediği birlikte değerlendirilir. Lümen genişlemesi de her zaman rahat geçiş demek değildir; bazen ilerideki bir engelin gerisinde içerik birikmesiyle oluşabilir. Sizin için önemli olan, rapordaki görünümün şikâyetlerinizle ve organın çalışmasıyla nasıl ilişkilendirildiğidir.

Lumen hangi terimlerle karıştırılır?

Lumen ile organ duvarı aynı şey değildir: lumen içerideki açıklığı, duvar ise bu açıklığı çevreleyen dokuyu anlatır. Mukoza, bağırsak gibi organlarda lümene bakan iç yüzeyi örten dokudur; boşluğun kendisi değildir. Damarların iç yüzünü örten hücre tabakası içinse endotel terimi kullanılır. Bu ayrım, duvar kalınlaşması ile iç açıklığın daralmasının neden farklı bulgular olduğunu anlamayı sağlar. Duvarla ilgili bir değişikliğin lümeni etkileyip etkilemediği ayrıca değerlendirilir.

Stenoz daralma demektir; lumen ise daralmanın meydana gelebileceği alanın adıdır. Oklüzyon, incelenen kanalın veya damarın tıkanmasını ifade eder ve daralmayla aynı anlama gelmez. Dilatasyon ise genişlemedir; raporda lümenin genişlediğini anlatmak için kullanılabilir. Lumen sözcüğü tek başına hastalık anlamına gelmez, çünkü normal anatomik yapılar için de kullanılır. Aydınlatma ürünlerinde gördüğünüz lümen ise ışık akısıyla ilgili bir ölçü birimidir ve tıbbi rapordaki kullanımdan farklıdır.

Lumen için doktora ne sorulur?

Raporunuzdaki ifadeyi görüşmeye taşırken “Burada hangi organın lümeni anlatılıyor ve normalden farklı olan bulgu nedir?” diye sorabilirsiniz. Daralma veya genişleme belirtilmişse “Bu değişiklik şikâyetlerimi açıklıyor mu ve organın çalışmasını etkiliyor mu?” sorusu, görüntüleme bulgusunun sizinle bağlantısını netleştirir. İzlem ya da tedavi kararı konuşulurken “Nedeni anlamak için başka inceleme gerekiyor mu, yoksa mevcut bulgularla bir plan yapılabilir mi?” diye sormak işe yarar. Önceki tetkiklerinizi ve şikâyetlerinizin ne zaman başladığını paylaşmanız, değişikliğin yeni mi yoksa uzun süredir var mı olduğunun değerlendirilmesine katkı sağlar.

Lumen hakkında sık sorulan sorular

Lumen ne demek?

Lumen, damar veya bağırsak gibi bir yapının duvarları arasında kalan iç açıklıktır. Türkçede genellikle lümen biçiminde kullanılır.

Lumen nerede bulunur?

Damarların, sindirim kanalının ve hava yollarının içinde bulunur. Bazı bezlerin ve kanalların iç boşlukları da lumen olarak adlandırılır.

Lumen raporda ne anlama gelir?

Raporda incelenen yapının iç geçiş alanını tarif eder. Yanındaki açık, daralmış veya genişlemiş gibi ifadeler, bu alanla ilgili bulguyu belirtir.

Lumen ile stenoz arasındaki fark nedir?

Lumen anatomik bir alanın, stenoz ise daralmanın adıdır. Bir damarda stenoz varsa damarın lümeni daralmış olabilir.

Lumen hangi kelimelerle kullanılır?

Damar lümeni, bağırsak lümeni ve bronş lümeni sık kullanılan örneklerdir. Lümen daralması, lümen genişlemesi ve lümenin açık olması gibi ifadeler de raporlarda yer alır.

İlişkili terimler: Mucosa, Endothelium, Stenosis, Occlusion, Dilatation

Aynı harften

L Harfi İle Başlayan Tıp Terimleri