Retro

Retro nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Bir organın arkasındaki alanı veya normal yönün tersine ilerleyen bir hareketi anlatırken tıpta retro ön eki kullanılır. Günlük dilde bunu, bağlama göre arkada, arkasında veya geriye doğru diye düşünebilirsiniz. Ancak retro çoğunlukla kendi başına kullanılmaz; başka bir kelimeye eklenerek konumu ya da yönü tarif eder. Bu yüzden anlamını çözmek için yalnızca retroya değil, ardından gelen kelimeye de bakmak gerekir.

Latince kökenli retro, kabaca yazıldığı gibi, ret-ro diye okunur. Gündelik konuşmada eski dönemlerin tarzını anlatan retro sözcüğüyle aynı kökten gelir, fakat tıbbi kullanımda nostaljik veya eski moda anlamı taşımaz. Buradaki temel ayrım, bir şeyin nerede bulunduğu ile hangi yöne hareket ettiğidir. Örneğin bir organın arkasındaki bölgeyi anlatan kullanım yer bildirirken, sıvının geriye ilerlemesini anlatan kullanım yön bildirir.

Retro hangi kelimelerle kullanılır?

Retro ön ekine radyoloji raporlarında, ameliyat notlarında ve muayene sırasında yapılan açıklamalarda rastlanabilir. Retrosternal, göğüs kemiğinin arkasındaki konumu belirtir; retrosternal ağrı ifadesi ağrının göğüs kemiği arkasında hissedildiğini anlatır. Retroperitoneal, karın zarının arkasındaki alanla ilgilidir. Bir görüntüleme raporunda geçen "Retroperitoneal alanda büyümüş lenf düğümleri izlendi" cümlesi, bulgunun karın içindeki yerini tarif eder; büyümenin nedenini ise bu cümle açıklamaz.

Göz hastalıklarında retrobulber sözcüğü göz küresinin arkasını belirtir; retrobulber ağrı, bu bölgede hissedilen ağrıyı tarif eder. Ürolojide kullanılan retrograd piyelografi ise idrar yollarını değerlendirmek için kontrast maddenin normal idrar akışının ters yönünde verilerek görüntü alınmasıdır. Hekimin "Retrograd piyelografiyle idrar yolundaki daralmanın yerini değerlendireceğiz" demesi, bir incelemenin nasıl yapılacağını anlatır. Bu örneklerde retro aynı kökten gelir, ancak eşlik ettiği kelimeye göre farklı bir anatomik bölgeyi veya işlem yönünü açıklar.

Retro vücuttaki konumu nasıl anlatır?

Anatomide arka tarafı tarif etmek için hangi yapının referans alındığı önemlidir. Retrosternal denildiğinde referans göğüs kemiğidir; retrobulber denildiğinde ise göz küresidir. Retroperitoneal alan, karın boşluğunu döşeyen zarın arkasında bulunur ve böbrekler gibi yapıları içerir. Bu bölgedeki bir bulgunun değerlendirilmesinde hangi organla ilişkili olduğu, çevre dokulara etkisi ve görüntüleme özellikleri dikkate alınır. Aynı bölgede tarif edilen bulguların nedenleri ve tedavileri birbirinden farklı olabilir.

Retrograd kullanımında önemli olan, hareketin alışılmış yönüne göre nasıl ilerlediğidir. İdrar normalde böbrekten mesaneye doğru akar; bazı incelemelerde bu yol ters yönden izlenebilir. Dolayısıyla geriye doğru hareket her zaman kendiliğinden gelişen bir bozukluk değildir, bir işlemin planlanan parçası da olabilir. Retro ön eki tek başına hastalık anlamına gelmez. Günlük konuşmada "Ağrıyı göğüs kemiğimin arkasında hissediyorum" demeniz, retrosternal ağrının yerini sade biçimde tarif eder; ağrının kaynağını belirlemek içinse başka özelliklerin de değerlendirilmesi gerekir.

Retro hangi terimlerle karıştırılır?

Posterior da arka konumu anlatır, ancak retro ile her cümlede birbirinin yerine kullanılamaz. Posterior genellikle bir yapının arka bölümünü veya başka bir yapıya göre arkada oluşunu belirtir. Retro ise birleştiği kelimenin gösterdiği yapının arkasındaki konumu vurgular. Örneğin göğüs kemiğinin arka yüzü ile göğüs kemiğinin arkasındaki alan aynı tarif değildir. Ante ön eki de bağlama göre önde olmayı veya ileri yönü anlatabilir; bu nedenle bazı kullanımlarda retronun karşıtı olarak karşımıza çıkar.

Retrograd ile anterograd arasındaki fark, hareketin yönüdür: retrograd alışılmış yönün tersine, anterograd ise alışılmış yönde ilerlemeyi belirtir. Buradaki yön, söz konusu organın işlevine göre tanımlanır; yalnızca bedenin önüne veya arkasına bakılarak anlaşılmaz. Post ön eki ise özellikle işlem veya olay adlarıyla birleştiğinde sonrasında anlamını taşıyabilir. Postoperatif ameliyat sonrası dönemi anlatırken retroperitoneal bir anatomik konum belirtir. Bu yüzden her ikisini de yalnızca geride diye çevirmek, zaman ile yer bilgisini birbirine karıştırabilir.

Retro için hekime ne sorulabilir?

Raporda retro ile başlayan bir ifade varsa, önce bu ifadenin bir yer tarifi mi, bir belirti mi, yoksa inceleme adı mı olduğunu netleştirmek yararlıdır. "Bu ifade hangi organın arkasını veya hangi hareket yönünü anlatıyor?" sorusu terimin sizin durumunuzdaki karşılığını açığa çıkarır. Bir bulgu tarif ediliyorsa "Bu bölgedeki bulgu şikâyetimle ilişkili mi?" diye sorabilirsiniz. Bir işlem öneriliyorsa "Bu inceleme hangi belirsizliği gidermek için yapılıyor?" sorusu, işlemin amacını ve tedavi kararına nasıl katkı sağlayacağını öğrenmenize yardımcı olur.

İlişkili terimler: Posterior, Ante, Post, Retrograde, Anterograde, Peritoneum