Tabular
a. sıfat
Tabular nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Bir yapının masanın düz tablasını andıran görünümü, tıpta tabular sözcüğüyle anlatılabilir. Burada masanın ayakları ya da bütün görünüşü değil, geniş ve yassı yüzeyi düşünülür. Günlük dilde karşılığı, bağlama göre levhamsı veya tabla biçiminde olabilir. Sözcük, öncelikle şekli tarif eder; yapının hangi dokudan oluştuğunu, görevini veya sağlıklı olup olmadığını kendi başına açıklamaz.
Tabular, Latince levha veya tahta anlamındaki tabula kökünden gelir. İngilizce söylenişi kabaca “teb-yu-lır” biçimindedir; Türkçe tıp dilinde tabüler yazımıyla da karşılaşabilirsiniz. Sözcüğü duyduğunuzda düz bir levha düşünmek, anlatılan biçimi gözünüzde canlandırmayı kolaylaştırır. Ancak bu benzetme, yapının bütünüyle düz, düzgün kenarlı ya da belirli bir kalınlıkta olduğu anlamına gelmez.
Tabular hangi ifadelerde kullanılır?
Tabular, günlük hasta raporlarında çok sık rastlanan temel terimlerden değildir; anatomi anlatımlarında ve mikroskobik görünüm tariflerinde karşınıza çıkabilir. Tabular yapı ifadesi, incelenen oluşumun levhamsı biçimini anlatır. Tabular görünüm ise şekle ilişkin bir gözlemi öne çıkarır; oluşumun ne olduğunu kesinleştiren bir tanı adı yerine geçmez. Bu kullanımlarda asıl belirleyici, sözcüğün hangi yapıyı nitelediğidir.
Tabular kristal ifadesinde anlatılan, kristalin levha benzeri biçimidir. Mikroskobik inceleme için örnek bir rapor cümlesi şöyle olabilir: “Örnekte tabular görünümlü kristaller izlendi.” Bu cümle kristalin kimyasal içeriğini belirtmez; içerik, örneğin türü ve incelemenin diğer bulgularıyla değerlendirilir. Dolayısıyla aynı biçim tarifinin farklı maddeler için kullanılabilmesi mümkündür.
Tabular yüzey ifadesi de bir yüzeyin tabla benzeri niteliğini vurgular; bu ifadeler ayrı hastalık adları değildir. Ayrıca İngilizce bir belgede tabular sözcüğü, verilerin tablo halinde sunulduğunu da anlatabilir. Laboratuvar sonuçlarının düzeninden söz ediliyorsa anlamı biçimsel bir doku tarifi değil, sunum düzenidir. Sözcüğün yanındaki isim, hangi anlamın amaçlandığını ayırt ettirir.
Tabular biçim vücutta ne anlatır?
Tabular bir görünümden söz edildiğinde, gözlemci yapının uzaydaki biçimini tarif etmektedir. Geniş yüzeyin kalınlığa göre daha belirgin olması, levha benzetmesinin temelidir. Bu tanım bir organın bütünü, bir dokunun bölümü veya mikroskopta görülen küçük bir oluşum için kullanılabilir. Hangi ölçekten söz edildiği bilinmeden kelimeden yapının büyüklüğü çıkarılamaz.
Tabular sözcüğü, bir hastalık mekanizmasını değil, gözlenen biçimi anlatır. Bir oluşumun neden böyle göründüğü; gelişimine, içerdiği maddeye veya bulunduğu dokunun düzenine bağlı olabilir. Doktorunuz “Burada tabular sözcüğüyle yapının biçimini tarif ediyoruz” diyebilir. Sizin açınızdan klinik önem, bu şeklin nerede görüldüğüne ve eşlik eden bulgulara bağlıdır; yalnızca bu sıfattan tedavi gerekip gerekmediği anlaşılamaz.
Tabular ile tübüler arasındaki fark
En önemli karışıklık, yazılışları birbirine benzeyen tabular ile tübüler arasındadır. Tübüler, tüp veya boru biçimindeki yapıyı anlatır; tabular ise levha ya da tabla benzeri görünümü belirtir. Tübüler bir yapıda uzunlamasına uzanım ve çoğu zaman bir iç boşluk düşünülür. Tabular tanımıysa böyle bir kanalın varlığını bildirmez. El yazısı bir notta veya sözlü aktarımda bu ayrımın doğrulanması yararlı olabilir.
Lameller sözcüğü de levhayla ilişkilidir, fakat özellikle ince tabakaları veya tabakalı düzeni vurgular. Yassı ise daha genel bir biçim tanımıdır; her kullanımda tabular sözcüğünün tam karşılığı sayılmaz. Günlük konuşmada “Doktor bunun boru gibi değil, levha gibi göründüğünü söyledi” demek, tabular ile tübüler arasındaki temel farkı aktarır. Yine de rapordaki özgün kelimeyi korumak, farklı biçim tariflerinin birbirine karışmasını önler.
Tabular için doktora ne sorulur?
Sözcük bir raporda geçiyorsa, çevresindeki cümleyi göstererek “Tabular sözcüğü burada hangi yapıyı tarif ediyor?” diye sorabilirsiniz. Biçimin sağlık açısından önemini öğrenmek için “Bu görünüm beklenen bir özellik mi, yoksa diğer bulgularla birlikte değerlendirilmesi gereken bir değişiklik mi?” sorusu işe yarar. Kelimeyi yalnızca duymuşsanız “Söylediğiniz sözcük tabular mı, tübüler mi?” sorusu, anlamı değiştirebilecek bir işitme veya yazım karışıklığını açıklığa kavuşturur.
Tabular hakkında sık sorulan sorular
Tabular ne demek?
Tabular, masanın tablasını andıran levhamsı biçimi anlatan bir sıfattır. Bir yapının görünüşünü belirtir; içeriğini veya görevini tanımlamaz.
Tabular raporda ne anlama gelir?
Bir oluşumun şekli anlatılıyorsa levha benzeri görünümü belirtir. İngilizce belgelerde sonuçların tablo halinde düzenlendiğini de anlatabileceğinden, geçtiği cümlenin tamamına bakılmalıdır.
Tabular ile tübüler arasındaki fark nedir?
Tabular levha veya tabla biçimini, tübüler ise tüp ya da boru biçimini anlatır. Yazılışları benzer olsa da tarif ettikleri şekiller farklıdır.
Tabular hangi kelimelerle kullanılır?
Yapı, görünüm, yüzey ve kristal gibi sözcükleri niteleyebilir. Bu birleşimlerde neyin levhamsı olduğu, tabular sözcüğünün yanındaki isimden anlaşılır.
Tabular neyin belirtisidir?
Belirli bir hastalığa özgü belirti değildir; öncelikle biçim tanımıdır. Sağlık açısından önemi, tarif edilen oluşuma ve incelemenin diğer sonuçlarına göre değişir.
İlişkili terimler: Lamellar, Morphology, Tubular