Sacral
a. sıfat
Sacral nedir, ne demek? Tıpta kullanımı
Belinizin hemen aşağısındaki kemik bölgesini tarif ederken tıpta sacral sözcüğü kullanılır. Günlük dilde karşılığı, kuyruk sokumunun üst tarafındaki sağrı kemiğiyle ilgili olandır. Türkçe tıp dilinde sakral yazılır ve sakral diye okunur. Bir yapının yerini veya hangi kemikle ilişkili olduğunu anlatan bu sıfat, tek başına hastalık anlamına gelmez.
Sözcüğün kökü, Latince sacrum adı verilen kemiğe dayanır; Latince sıfat biçimi sacralis, İngilizce yazımı sacral şeklindedir. Sakrum, omurganın alt bölümünde bulunan ve leğen kemiğinin arka duvarına katılan geniş, üçgene benzer kemiktir. Günlük konuşmada bel, sağrı ve kuyruk sokumu birbirinin yerine kullanılabilse de anatomide aynı yeri göstermez. “Ağrım belimden çok, kuyruk sokumumun biraz üstünde” diyen bir kişi sakral bölgeyi tarif ediyor olabilir.
Sakral hangi ifadelerde kullanılır?
Sakral sözcüğü ortopedi, fizik tedavi, nöroloji, beyin ve sinir cerrahisi ile radyoloji alanlarında karşınıza çıkabilir. Sakral bölge, sakrumun bulunduğu alanı; sakral sinirler, omurilik sinirlerinin sakrumdaki açıklıklardan geçen grubunu; sakral kanal ise sakrumun içindeki kemik geçidi anlatır. Bu nedenle sözcüğün ardından gelen isim, tarif edilen şeyin kemik mi, sinir mi, yoksa bir boşluk mu olduğunu belirler.
Sakral kırık, sakrum kemiğindeki kırığı ifade ederken sakral ödem, görüntülemede bu bölgedeki dokularda sıvı artışını düşündüren bulgudur. “Sakral kemik yapıda kırık saptanmadı” şeklindeki bir rapor cümlesi, incelenen kemikte kırık görülmediğini söyler; ağrının bütün olası nedenlerini dışlamaz. Sakral bası yarası ise özellikle uzun süre yatağa veya sandalyeye bağımlı kişilerde sağrı üzerindeki derinin basınç nedeniyle hasarlanmasıdır. Burada anlatılan sorun kemiğin içinde değil, kemiğin üzerindeki yumuşak dokulardadır.
Sakral bölge vücutta ne yapar?
Sakrum, omurlara ait kemik parçalarının gelişim sırasında kaynaşmasıyla oluşur ve gövdenin yükünü leğen kemiğine aktarır. Yan taraflarında kalça kemikleriyle birleştiği sakroiliak eklemler bulunur. Yürürken, ayakta dururken ve otururken bu bölgeye kuvvet biner. Sakral bölgede ağrı olması, kaynağın mutlaka sakrum kemiği olduğu anlamına gelmez; çevredeki eklemler, kaslar ve bağlar da benzer yerde ağrı oluşturabilir.
Sakral sinirlerin bazı dalları mesane, bağırsak, pelvik taban ve genital bölgenin duyu ve işlevlerine katkıda bulunur. “Sakral sinirlerin etkilenip etkilenmediğini muayeneyle değerlendireceğiz” diyen hekim, bu yüzden yalnızca ağrının yerini değil, idrar kontrolünü ve duyu değişikliklerini de sorgulayabilir. Yeni başlayan idrar yapamama, idrar veya dışkı kontrolünün kaybı, bacaklarda güçsüzlük ya da makat ve genital bölge çevresinde uyuşma acil değerlendirme gerektirir. Buna karşılık raporda yalnızca sakral sözcüğünün geçmesi, sinirlerin zarar gördüğünü göstermez.
Sakral, lomber ve koksigeal farkı
Lomber, omurganın bel bölümüne; sakral, onun altındaki sakruma; koksigeal ise sakrumun ucundaki kuyruk sokumu kemiğine ilişkin demektir. Sakrum ile kuyruk sokumu birbirine komşudur ama aynı kemik değildir. Lumbosakral ifadesi, bel ile sakrumun birleştiği geçiş bölgesini anlatır. Bu ayrım, ağrının yerini ve görüntülemede incelenen alanı doğru anlamak için önemlidir.
Sakroiliak sözcüğü yalnızca sakrumu değil, sakrum ile kalça kemiği arasındaki ilişkiyi belirtir; sakroiliit ise bu eklemdeki iltihabi durumu adlandırır. Sakralizasyon da farklı bir kavramdır: belin en alt omurunun sakrumla doğuştan daha fazla birleşmesi veya bağlantı kurmasıdır. Sakral sözcüğü yer bildiren bir sıfatken sakralizasyon belirli bir anatomik yapıyı tarif eder. Böyle bir yapı farklılığının yakınmalarla ilişkisi, muayene ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.
Sakral bulgu için ne sorabilirsiniz?
Görüşmeye giderken raporunuzun yanında ağrının tam yerini, ne zaman başladığını, düşme veya çarpmayla ilişkisini ve eşlik eden uyuşmayı not edebilirsiniz. “Rapordaki sakral ifade kemiği mi, eklemi mi, yoksa sinirleri mi anlatıyor?” sorusu, hangi yapının değerlendirildiğini netleştirir. “Bu bulgu yakınmalarımı açıklıyor mu, yoksa tesadüfen görülmüş olabilir mi?” sorusu, görüntüleme sonucuyla şikâyetiniz arasındaki bağı anlamanızı sağlar. “Hangi hareketleri değiştirmem ve hangi yeni belirtilerde beklememem gerekir?” sorusu ise günlük yaşamınıza uygun, somut bir takip planı oluşturulmasına yardım eder.
Sacral hakkında sık sorulan sorular
Sacral ne demek?
Sacral, sakrum adı verilen sağrı kemiğiyle ilgili anlamında kullanılan bir sıfattır. Türkçe tıp dilindeki yaygın yazımı sakraldır.
Sakral bölge nerede bulunur?
Bel omurlarının altında, kuyruk sokumu kemiğinin üstünde yer alır. Leğen kemiğinin arka tarafındaki sakrum ve çevresini tarif eder.
Sakral raporda ne anlama gelir?
Raporda bir bulgunun veya incelenen yapının sakrumla ilişkisini belirtir. Ne anlatıldığını anlamak için kırık, kanal, sinir veya ödem gibi yanındaki kelimeye bakmak gerekir.
Sakral ile koksigeal arasındaki fark nedir?
Sakral, sağrı kemiği olan sakrumla; koksigeal ise kuyruk sokumu kemiğiyle ilgilidir. Bu kemikler birbirine komşu olsa da farklı anatomik yapılardır.
Sakral hangi kelimelerle kullanılır?
Sakral bölge, sakral sinir, sakral kanal, sakral kırık ve sakral bası yarası sık kullanılan örneklerdir. Her birleşim farklı bir yapıyı veya durumu tarif eder.