Sacro

Sacro nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Belinizin hemen altında, omurgayı leğen kemiğine bağlayan kemik bölgenin adı sakrumdur; tıpta sacro, bu bölgeyle ilişkili sözcüklerin başında kullanılan bir parçadır. Günlük dilde kabaca “sakrumla ilgili” diye düşünebilirsiniz. Genellikle kendi başına değil, başka bir yapının adıyla birleşerek karşınıza çıkar. Bu nedenle sacro ile başlayan bir sözcüğü anlamak için devamındaki bölümü de okumak gerekir.

Sacro, Latince sakrum adından türemiştir; Türkçe tıp dilinde “sakro” diye okunur ve çoğunlukla bu biçimde yazılır. Sakrum için sağrı kemiği adı da kullanılır. Latince kemik adının kökeninde kutsallık anlamı bulunur, ancak günümüzde bu sözcük yalnızca anatomik bir bölgeyi anlatır. Konuşmada duyduğunuz “sakro” ile yabancı dildeki bir belgede gördüğünüz sacro aynı kökü taşır.

Sacro hangi kelimelerle kullanılır?

Sacro köküyle ortopedi, fizik tedavi ve rehabilitasyon, romatoloji ve radyoloji alanlarında karşılaşabilirsiniz. Sakroiliak eklem, sakrum ile leğen kemiğinin ilium denen bölümü arasındaki eklemdir. “Sakroiliak eklemlerde iltihap lehine bulgu saptanmadı.” şeklindeki bir rapor cümlesi, bu eklemlerde iltihabı düşündüren görüntüleme bulgusu görülmediğini anlatır. Sakroiliak manyetik rezonans incelemesi de özellikle bu eklemleri değerlendirmeye yönelik bir görüntülemedir.

Sakrokoksigeal bölge, sakrum ile kuyruk sokumu kemiğinin birleştiği alanı ifade eder; düşme sonrasında veya oturmakla artan ağrının değerlendirilmesinde adı geçebilir. Sakroiliit ise sakroiliak eklemdeki iltihaplanmanın adıdır. Böylece aynı kök, sakroiliak eklem ifadesinde bir yapıyı, sakrokoksigeal bölge ifadesinde bir yeri, sakroiliit sözcüğünde ise bir hastalık bulgusunu tarif eder. Sözcüğün sonundaki ek ve birleştiği kelime, anlamın asıl yönünü belirler.

Sacro ile anlatılan bölgede ne olur?

Sakrum, omurganın alt bölümünde yer alan, birbirine kaynamış omurlardan oluşan sağlam bir kemiktir. Üstte bel omurgasıyla, yanlarda leğen kemikleriyle, altta kuyruk sokumuyla bağlantı kurar. Gövdeden gelen yükün bacaklara aktarılmasına katkı sağlar. Sakroiliak eklemlerin hareketi sınırlıdır; çevrelerindeki güçlü bağlar, yürürken ve ayakta dururken gövde ile leğen kemiği arasındaki dengeyi destekler.

Bu çevredeki ağrı, eklemin zorlanmasıyla, bağların etkilenmesiyle veya iltihaplı bir süreçle ilişkili olabilir. İltihaplı durumlarda dinlenmeyle belirginleşen, hareketle hafifleyen ağrı görülebilir; ancak bu özellikler herkeste aynı değildir. Doktorunuz “Ağrının sakroiliak eklemden gelip gelmediğini muayeneyle değerlendireceğiz.” diyebilir. Günlük konuşmadaki “Belimin altı ağrıyor, uzun oturunca daha çok hissediyorum.” cümlesi ise ağrının yerini anlatır, kaynağını kesinleştirmez. Muayene ve gerektiğinde görüntüleme, benzer yakınmaların birbirinden ayrılmasını sağlar.

Sacro, sakral ve lomber farkı

Sacro bir sözcük kurma parçasıyken sakral, sakruma ait anlamında kullanılan bir sıfattır. Örneğin sakral sinirler, sakrum bölgesinden çıkan sinirlerle ilgili bir ifadedir; sakroiliak ise özellikle sakrum ile ilium arasındaki ilişkiyi belirtir. Sacro kökünü görmek tek başına hastalık anlamına gelmez. Buna karşılık sakroiliit gibi tamamlanmış bir sözcük, iltihaplanmayı tarif ettiği için farklı bir klinik bilgi taşır.

Lomber, sakrumun üstündeki bel omurlarına ait demektir; lumbosakral ise bel omurgasıyla sakrum arasındaki bölgeyi birlikte anlatır. Bu nedenle lomber omurga incelemesi ile sakroiliak eklem incelemesi aynı hedefe yönelik değildir. Sakrum ile kuyruk sokumu da aynı kemik değildir: kuyruk sokumu sakrumun altında bulunur. Ağrının otururken hissedilmesi, bu yapılardan hangisinin etkilendiğini tek başına göstermez; yakınmanın tam yeri ve muayene bulguları birlikte değerlendirilir.

Sacro için hangi sorular işe yarar?

Bir istem kâğıdında veya raporda sacro köküyle başlayan bir ifade varsa önce sözcüğün tamamını öğrenmek yararlıdır: “Burada sakroiliak eklem mi, sakrum kemiği mi, yoksa kuyruk sokumuyla birleşim yeri mi anlatılıyor?” Ağrı nedeniyle değerlendirme yapılıyorsa “Bu bulgu şikâyetimin yerini ve özelliklerini açıklıyor mu?” sorusu, görüntüleme sonucuyla yakınmanız arasındaki ilişkiyi netleştirir. İltihaptan söz edilmişse “Bulgular zorlanmaya mı, iltihaplı bir duruma mı daha uygun ve bunu ayırmak için neye ihtiyaç var?” diye sorabilirsiniz.

İlişkili terimler: Sacrum, Ilium, Coccyx, Sacroiliac Joint