Sacral Vertebra

Sacral Vertebra nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Belinizin altındaki kemik yapı, omurganın leğen kemiğine bağlandığı sağlam bir geçiş oluşturur; tıpta sacral vertebra, bu yapıyı meydana getiren sakral omurlardan her birinin adıdır. Günlük dilde kuyruk sokumunun hemen üzerindeki omur olarak anlatılabilir. Ancak sakral omur ile kuyruk sokumu aynı yapı değildir. Sakral omurlar gelişim sırasında birbirleriyle kaynaşarak sakrum adı verilen geniş kemiği oluşturur. Bu nedenle yetişkinlerde ayrı ayrı hareket eden omurlardan çok, birleşmiş bir kemik yapının parçaları olarak değerlendirilirler.

Sacral vertebra İngilizce bir terimdir; Türkçe tıp dilinde sakral vertebra veya sakral omur denir. İngilizce söylenişi kabaca seykral vörtebra şeklindedir. Sözcüklerin kökü Latinceye uzanır: vertebra omuru, sacral ise sakrumla ilişkili olmayı anlatır. Sakrumun adı, Latincede kutsal anlamına gelen sacer sözcüğüyle bağlantılıdır. Terimdeki vertebra tekil kullanımdır; birden fazla omurdan söz edilirken İngilizce vertebrae biçimi görülebilir.

Sakral vertebra raporlarda nasıl kullanılır?

Bu terimle ortopedi, beyin ve sinir cerrahisi, fizik tedavi ve radyoloji değerlendirmelerinde karşılaşabilirsiniz. Bel veya leğen kemiği röntgeninde, bilgisayarlı tomografide ve manyetik rezonans incelemesinde sakral bölge tarif edilir. Sakral vertebra kırığı, bu bölgedeki kemik bütünlüğünün bozulduğunu; sakral vertebra anomalisi, omurun gelişimsel yapısında farklılık bulunduğunu anlatır. Sakral vertebra düzeyinde lezyon ifadesi ise o seviyede bir değişiklik görüldüğünü bildirir; değişikliğin niteliği raporun devamındaki açıklamalarla anlaşılır.

Örneğin bir raporda “Sakral omurlarda kırık saptanmadı.” yazması, görüntülemede bu bölgeye ait kırık bulgusu görülmediğini belirtir. “Sakral omurda kemik iliği ödemi izlenmiştir.” cümlesi ise kemik içindeki dokunun görüntüleme sinyalinde değişiklik olduğunu anlatır. Ödem, zorlanma veya kırık gibi farklı nedenlerle oluşabildiğinden, yalnızca bu ifadeye bakılarak neden belirlenemez. Sakral sinir kökü ifadesindeki sakral sözcüğü ise kemiği değil, o bölgeyle ilişkili siniri tanımlar.

Sakral vertebranın vücuttaki görevi nedir?

Sakrum, omurgadan gelen yükün leğen kemiğine aktarılmasına katılır ve gövdenin alt bölümüne destek sağlar. Yan taraflarında leğen kemikleriyle sakroiliak eklemleri oluşturur. İçindeki sakral kanal ve kemikteki açıklıklar, sinirlerin geçişine alan sağlar. Bu sinirlerin bazıları bacakların, bazısı da idrar kesesi, bağırsak ve pelvik bölgenin işlevleriyle ilişkilidir. Dolayısıyla aynı bölgede görülen kemik değişikliği ile sinir etkilenmesinin belirtileri birbirinden farklı olabilir.

Sakral bölgedeki kırık, düşme veya çarpma sonrasında gelişebileceği gibi, kemik dayanıklılığı azaldığında belirgin bir travma olmadan da oluşabilir. Ağrı belin altında, kalçada ya da kasığa yakın hissedilebilir; ayakta durmak ve yürümek ağrıyı artırabilir. Bir hekim, “Ağrının yerini, muayenenizi ve görüntülemeyi birlikte değerlendireceğiz.” diyerek bulgunun şikâyetle ilişkisini araştırır. Günlük konuşmadaki “Kuyruk sokumum ağrıyor.” ifadesi ise ağrının sakrumdan mı, kuyruk sokumundan mı yoksa çevre dokulardan mı geldiğini ayırt etmeye yetmez.

Sakral vertebra hangi terimlerle karıştırılır?

Sakrum, kaynaşmış sakral omurların oluşturduğu bütün kemiğin adıdır; sakral vertebra ise bu bütünü oluşturan omuru belirtir. Koksiks, sakrumun altında yer alan kuyruk sokumu kemiğidir ve sakrumla aynı değildir. Lomber vertebra bel omurunu, sakral vertebra ise bel omurlarının altındaki sakral bölgeye ait omuru anlatır. Bu ayrım özellikle ağrının yerini tarif ederken ve görüntüleme bulgularını değerlendirirken önem kazanır.

Sakralizasyon, en alttaki bel omurunun sakruma kısmen ya da tamamen birleşmesiyle ilgili gelişimsel bir farklılıktır. Lumbalizasyon ise en üstteki sakral omurun sakrumdan ayrı, bel omuruna benzer görünmesidir. Bu farklılıklar tek başına hastalık anlamına gelmez. Ancak omurların adlandırılmasını ve seviyelerinin belirlenmesini etkileyebilirler. Özellikle enjeksiyon veya ameliyat planlanırken hangi omur seviyesinin kastedildiğinin doğru belirlenmesi gerekir; raporlarda geçiş omuru ifadesi bu nedenle ayrıca belirtilir.

Sakral vertebra için hangi sorular sorulur?

Görüşmede sorularınızı rapordaki bulguya göre seçebilirsiniz: “Sakral omurdaki bu bulgu ağrımın yeri ve muayenemle uyumlu mu?”, “Görülen değişiklik kırık, gelişimsel farklılık veya başka bir durumla mı ilişkili?”, “Bu bulgu hareketimi, yük taşımamı ya da tedavi planımı nasıl etkiler?” Sorulara ağrının başlangıcını, düşme öyküsünü ve varsa uyuşma ya da güç kaybını eklemek değerlendirmeyi kolaylaştırır. Yeni başlayan idrar yapamama, idrar veya dışkı kontrolünde kayıp ya da oturma bölgesinde uyuşma varsa bunlar rutin kontrolü beklemeden acil değerlendirmede belirtilmelidir.

İlişkili terimler: Sacrum, Coccyx, Sacroiliac Joint, Sacralization, Lumbarization