Vagina

Vagina nedir, ne demek? Tıpta kullanımı

Kadın üreme organlarını anlatırken duyulan vajina sözcüğünün Latince yazımı vagina biçimindedir; tıpta vagina, kullanıldığı yere göre bir organı veya kılıf biçimindeki bir yapıyı adlandırır. Kadın hastalıkları alanında çoğunlukla rahim ağzından dış genital bölgeye uzanan esnek kanaldan söz edilir. Günlük dilde dölyolu denebilir; sağlık çalışanları vajina ya da vajen sözcüklerini de kullanır. Sözcük Türkçede kabaca vajina diye okunur.

Latince kökenindeki kılıf anlamı, sözcüğün neden kadın üreme sistemi dışındaki yapılarda da bulunduğunu açıklar. Bu nedenle kelimenin yanında yazan sözcükler önemlidir: aynı kök, bir jinekoloji değerlendirmesinde başka, el anatomisini anlatan bir kaynakta başka yapıyı gösterebilir. Günlük konuşmadaki “Vajinamın girişinde yanma hissediyorum” cümlesi ise anatomik bir yakınma tarifidir; yanmanın nedeni yalnızca kullanılan organ adından anlaşılamaz.

Vagina tıpta nerelerde kullanılır?

Kadın hastalıkları ve doğum muayenelerinde, ameliyat notlarında, görüntüleme değerlendirmelerinde ve örnek alma işlemlerinde bu terimle karşılaşabilirsiniz. Vajinal muayene, vajinanın ve ilgili yapıların değerlendirilmesini anlatır; vajinal akıntı, bu bölgeden gelen sıvıyı tanımlar. Vajinal atrofi ise dokunun özellikle östrojen azalmasına bağlı olarak incelmesi ve hassaslaşması için kullanılan bir ifadedir. Buradaki vajinal sözcüğü, anlatılan bulgunun veya işlemin vajinayla ilişkili olduğunu belirtir.

Bir değerlendirme notundaki “Vajina duvarları doğal görünümde izlendi” cümlesi, incelenen duvarlarda gözle belirgin bir anormallik görülmediğini bildirir. Bu ifade, bütün jinekolojik hastalıkların dışlandığı anlamına gelmez; hangi yöntemle ve hangi amaçla değerlendirme yapıldığı da önemlidir. Doktorun “Vajina duvarlarını ve rahim ağzını ayrı ayrı değerlendireceğim” demesi, birbirine komşu fakat farklı dokuların inceleneceğini anlatır.

Anatomi kaynaklarındaki vagina tendinis, tendonun çevresindeki kılıfı adlandırır; buradaki tendon, kasın kemiğe kuvvet iletmesini sağlayan yapıdır. Vagina carotica ise boyundaki büyük damarları ve vagus sinirini çevreleyen bağ dokusu kılıfının adıdır. Bu kullanımlarda sözcüğün kadın üreme organlarıyla bağlantısı yoktur; ortak özellik, başka bir yapıyı saran kılıf biçimidir.

Vagina nasıl bir yapıdır?

Vajina, küçük leğen kemiğinin çevrelediği pelvis bölgesinde, idrar kesesi ve idrar yolunun arkasında, bağırsağın son bölümünün önünde yer alır. Duvarlarında kas ve bağ dokusu bulunur; iç yüzeyini mukoza denen nemli bir örtü kaplar. Duvarları dinlenme sırasında çoğunlukla birbirine yakın durur, gerektiğinde esneyebilir. Bu esneklik cinsel birleşme sırasında ve vajinal doğumda işlev görür; adet kanı da rahimden rahim ağzını geçerek bu kanaldan dışarı çıkar.

Vajinanın nemli kalmasına çevredeki salgılar ve dokulardan geçen sıvı katkıda bulunur; kendi duvarında salgı bezi bulunmaz. Üreme çağında burada bulunan bazı bakteriler asidik ortamın korunmasına yardımcı olur. Hormon değişiklikleri, bazı ilaçlar veya tahriş edici ürünler bu ortamı etkileyebilir. Kaşıntı, koku, kuruluk ya da ağrı olduğunda değerlendirme, yakınmanın yerine ve eşlik eden bulgulara göre yapılır; yalnızca vajina kelimesi bir hastalık tanısı değildir.

Vagina hangi terimlerle karıştırılır?

Vajina ile vulva aynı bölgeyi anlatmaz. Vulva, dışarıdan görülebilen genital yapıların bütünüdür; genital dudaklar, klitoris ve vajina girişinin bulunduğu bölge bu kapsamda değerlendirilir. Vajina ise girişten içeri uzanan kanaldır. Örneğin dış dudaktaki kaşıntıyı vajina içinde kaşıntı diye anlatmak, yakınmanın yerini belirsizleştirebilir; muayenede rahatsızlığın tam yerini göstermek bu ayrımı kolaylaştırır.

Rahim, yani uterus, gebeliğin geliştiği kaslı organdır; vajinanın başka bir adı değildir. Serviks denilen rahim ağzı, rahmin vajinaya açılan alt bölümüdür. Rahim ağzı taramasında alınan örnek ile vajinal akıntıdan alınan örnek bu nedenle aynı incelemeyi ifade etmez. İdrar da vajinadan değil, üretra adı verilen ayrı bir kanaldan çıkar; idrar yaparken yanma ile vajina girişindeki yanma farklı değerlendirmeler gerektirebilir.

Vagina hakkında doktora ne sorulur?

Bir raporda vagina ifadesi geçiyorsa “Burada vajina mı, başka bir yapının kılıfı mı anlatılıyor?” sorusu, özellikle anatomi veya kas-iskelet sistemiyle ilgili belgelerde anlamı netleştirir. Muayenede bir değişiklik saptandığında “Bu bulgu vajina duvarında mı, dış genital bölgede mi, rahim ağzında mı?” diye sormak yerini öğrenmenizi sağlar. Örnek alınması planlanıyorsa “Örnek nereden alınacak ve hangi durumu araştıracak?” sorusu, işlemin amacını ve sonucun hangi soruya yanıt vereceğini açıklığa kavuşturur.

İlişkili terimler: Vulva, Uterus, Cervix Uteri, Urethra